Page 47 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๓๓
๒.๗ เอกสารประกอบการเรี ยนรู้
ความหมายและองค์ ประกอบสําคัญของวิ ธีสอน
ผู ้เขียน (ทิศนา แขมมณี , ๒๕๔๕) ได้เคยสอบถามครูและนิ สิ ตนักศึ กษาฝึ กหัดครูจํานวนมาก
ว่า “วิ ธีสอนมี กี่ วิธีอะไรบ้าง” ปรากฏว่ า ได้รั บคําตอบที่พอจะประมวลได้ ประมาณ ๕๐ วิธี เช่ น
วิธี สอนแบบบรรยาย วิธี สอนแบบสาธิ ต วิธี สอนแบบทดลอง วิธีสอนแบบโครงการ วิธีสอนแบบ
สื บสวนสอบสวน วิธี สอนแบบเอกัตภาพ (รายบุคคล) วิธีสอนแบบจุลภาค วิธีสอนเป็ นคณะ(เป็ นที ม)
วิธี สอนแบบศูนย์การเรี ยน วิ ธี สอนแบบไปทัศนศึ กษา วิ ธีสอนแบบอุปมาน วิ ธี สอนแบบอนุ มาน
วิธีสอนแบบโปรแกรม วิ ธีสอนแบบหน่ วย วิธีสอนแบบอภิ ปราย วิธีสอนโดยใช้ สถานการณ์จําลอง
วิธีสอนแบบโสเครติส วิ ธีสอนโดยใช้บทบาทสมมุติ วิธีสอนโดยใช้บทบาทสมมุมติ วิธีสอนโดยใช้
กรณี ตัวอย่าง เป็ นต้น
ปรากฏว่า จากรายการวิ ธีสอนที่ครู และนักศึกษาครู ตอบมานั้ น เมื่ อผู ้ เขี ยนไล่เลี ยงต่อไปก็
พบว่า ผู ้ ตอบเริ่ มมีความเห็นแตกแยกกันออกไป วิธีเดี ยวกัน เช่น วิธีสอนแบบศู นย์การเรี ยน บางคน
บอกว่าเป็ นวิ ธีสอน บางคนบอกว่าเป็ นระบบการสอน ในขณะที่อีกจํานวนหนึ่ งบอกว่า เป็ นรู ปแบบ
การเรี ยนการสอน ตกลงเป็ นอะไรกันแน่ ? ไม่มีใครตอบได้แน่ ชัด แต่ ที่แน่ ชัดคือ วิธีสอนระบบการ
สอนและรู ปแบบการเรี ยนการสอน ไม่ใช่ อย่างเดียวกัน นอกจากนั้ น บางคนย ังยืนย ันว่า การสอนเป็ น
คณะเป็ นหน่วย เป็ นวิธีสอน ในขณะที่การบรรยาย การสาธิ ต การทดลอง ก็เป็ นวิธี สอนเช่นกัน แต่เมื่ อ
ผู ้เขียนถามต่อไปว่ า ในการสอนเป็ นและหน่ วย สามารถใช้วิธีสอนแบบบรรยาย สาธิ ต และทดลอง
ด้วยได้ไหม ก็ ได้รั บคําตอบว่าได้ ถ้าเป็ นเช่นนั้ นก็แสดงว่า การสอนเป็ นคณะและการสอนเป็ นหน่ วย
น่ าจะเป็ นเรื่ องที่อยู ่กันคนละระดับกับการบรรยาย สาธิ ต และทดลอง ในการสอนเป็ นหน่วย สามารถ
ใช้การบรรยาย สาธิ ต และทดลองได้ การสอนเป็ นหน่ วยก็ น่าจะอยู่ในระดับที่ กว้างกว่ าการบรรยาย
สาธิ ตและทดลอง ดังนั้ นถ้าการบรรยาย สาธิ ตและทดลองเป็ นวิ ธีสอนการสอนเป็ นหน่วยและการ
สอนเป็ นคณะก็ไม่น่ าจะใช้วิธีสอนและถ้าไม่ใช่วิธีสอน จะเป็ นอะไร
จากปัญหาดังกล่าว รวมทั้งคําถามง่าย ๆ ที่ว่า “วิธีสอนคืออะไร” ก็หาคําตอบที่ชัดเจนได้ยาก
หนังสือทางการศึ กษาจํานวนมาก ล้วนไม่มีคําอธิบายกล่ าวไว้อย่างชัดเจนว่าวิธี สอนคืออะไร วิธีสอน
มีคุ ณสมบัติสํ าคัญ (critical attributes)อะไรบ้าง จึ งจะถื อได้ว่าเป็ นวิ ธีสอน คําอธิ บายในเรื่ องนี้ ไม่ มี
ปรากฏ โดยทั่ว ๆ ไปการใช้ศัพท์ คําว่า “วิธีสอน” เป็ นการใช้กันในลักษณะที่ถื อว่า “เป็ นที่รู้ ๆ กันว่ า
หมายความว่ าอย่างไร” สภาวะเช่นนี้ ประกอบกับมีคําศัพท์อีกหลายคําที่ได้รั บการนํามาใช้ในลักษณะ
เดี ยวกันนี้ เช่ น รู ปแบบการสอน เทคนิ คการสอน เทคนิควิ ธีสอน ระบบการสอน ระเบี ยบวิ ธีสอน
กลเม็ ดการสอน กลยุทธการสอน ยุ ทธวิธีสอน ยุทธศาสตร์การสอน ฯลฯ เหล่ านี้ ก่อให้เกิ ดความ
สับสนในด้านความเข่าใจและการนําไปใช้เป็ นอย่างมาก