Page 36 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๒๒
วิธีการเล่ นเจรียงเบริ น ก่ อนเริ่ มเล่น จะมีการไหว้ครู เมื่อไหว้ครู เสร็จหมอแคนจะเป่ าแคนนํ า
ก่ อน แม่เพลงเจรี ยงเบริ นจะฟ้ อนประกอบเสี ยงแคนแล้วเริ่ มโอ่ โดยเอามือป้ องหู (เป็ นการฟั งเสี ยงร้อง
กับเสียงแคนว่ าเข้ากันหรื อไม่) แล้วเริ่ มเจรี ยงด้วยบทไหว้ครู ปฏิ สัณฐานกับผู ้ ฟั งและเจรียงเป็ นการ
บอกกล่ าวถึงความสํ าคัญของงานนั้ น ๆ ว่ ามีการบําเพ็ญกุศล มี อานิ สงส์ อย่ างไร มีการยกนิ ทาน
อุ ทาหรณ์ประกอบการเจรียง โดยเจรี ยงเป็ นเชิ งกระทู้ถาม – ตอบ ในทํานองปุจฉา วิสัชนา หลังจากนั้ น
จึงเจรี ยงทั่ว ๆ ไป
เรื อมอันเร (ลู ดอันเร) เรื อม แปลว่า “รํา” ลูดหรื อโลด แปลว่า “กระโดด” หรื อ “เต้น” อันเร
แปลว่า “สาก” ฉะนั้ นเรืออันเรหรือลูดอันเร จึงแปลว่ า “รําสาก” หรื อ “เต้าสาก”
การเล่นเรื ออันเร จะเล่ นกันในวันหยุด สงกรานต์ ซึ่ งเรี ยกว่า “วันตอม” ชาวสุริ นทร์ถือว่าวัน
ขึ้ น ๑ คํ่ า เดือนห้า เป็ นวันขึ้ นปี ใหม่ทางจันทรคติชาวสุริ นทร์พากันหยุดงาน ๓ วัน ตั้ งแต่วันขึ้ น ๑ คํ่ า
จะมี พิธีก่ อเจดี ย์ทรายตามวัดวาอารามต่าง ๆ ทั ่วไป รุ ่ งขึ้ นวันขึ้ น ๑๕ คํ่า การทําบุญตักบาตร และจาก
วันแรม ๑ คํ่า เป็ นต้นไปตามประเพณี ให้หยุดงานอีก ๗ วัน เพื่ อพักผ่อนในระหว่างหยุ ดประจําปี
ในช่ วงนี้ ชาวบ้านจะเล่นเรื อหรื อลูดอันเรที่ลานบ้านหรื อ ลานวัด
เครื่องดนตรี ที่ใช้ประกอบเรื อมอันเร สก็วล (กลองโทน) ๑ คู่ ปี่ ซลัย (ปี่ ใน) ๑ เลา ซออู ้เสี ยง
กลาง ๑ คัน ฉิ ่ง กรับ ฉาบ อย่างละ ๑ คู่ และมีอุ ปกรณ์ประกอบการเล่นเรื อมอันเร คือ สาก ๒ อัน ยาว
ประมาณ ๒ – ๓ เมตร ทําจากไม้ เนื้ อแข็ง เช่ น ไม้พยุง หรื อไม้หมอนวางหั วท้านสากความยาว
๑.๕๐ เมตร สู ง ประมาณ ๓ – ๔ นิ้ว
การแต่ งกาย แต่เดิมไม่ พิถี พิ ถัน แต่งกายตามสบาย หากแต่งให้สวยงามจะแต่ งตามประเพณี
แต่ โบราณ คือ ชายนุ่งโจงกระเบน สวมเสื้ อคอกลมแขนสั้ น ผ้าขาวม้าคาดเอวและคล้องไหล่ หญิงนุ ่ง
ผ้าไหมพื้ นเมืองที่เรี ยกว่า “ซัมป็ วตโฮล” สวมเสื้ อแขนกระบอกมีสไบพาดไหล่ มามัดรวบไว้ด้านข้าง
สวมเครื่ องประดับดอกไม้ทัดหูใช้ผู ้ รําไม่จํากัดจํานวน
ทํานองและจังหวะในการรํ าในสมัยก่อนนี้ เพียง ๓ จังหวะคือ จังหวะ จืงมูย จังหวะมลปโดง
และจังหวะจืงปี ร์ ต่อมามี การพัฒนาท่ารําเพิ่มขึ้ นรวมเป็ น ๕ จังหวะ ดังนี้
๑. จังหวะไหว้ครูหรื อเกริ่ นครู
๒. จังหวะกัจปกา
๓. จังหวะจืงมูย
๔. จังหวะมลปโดง
๕. จังหวะจืงปี ร์
ท่ารําในสมัยก่อนไม่มีท่ ารําที่เป็ นแบบแผนแน่นอน เพราะเป็ นการรําเต้นกันอย่ าง
สนุ กสนานในยามพักผ่อน ส่ วนมากผู้ที่อยู่ในวงรํ ากระทบสากจะเป็ นหญิงล้วน ส่วนหนุ ่ ม ๆ มาถูก
เนื้อต้องตัว เมื่อสาวรําเข้าสาก หนุ่มก็รําตามเข้าสากด้วย การเรื อมอันเรจึ งเป็ นการละเล่นที่ สนุกสนาน
ของหนุ ่ มสาวในสมัยก่อน