Page 35 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๒๑
เจรี ยง
เจรี ยง หรื อ จําเรี ยง หมายถึง การขับร้อง หรื อการออกเสี ยงเป็ นทํานองเสนาะ โดยใช้กลอน
สดเป็ นส่วนใหญ่ ขับร้องเป็ นเรื่องราว
การเจรี ยง ถ้าประกอบเสี ยงปี่ จะเรี ยกเจรี ยงจรวง ถ้าเจรี ยงประกอบเสี ยงซอ เรี ยกเจรี ยงตรั ว
ถ้าเจรี ยงมี เสี ยงแคนประกอบเรี ยกเจรี ยงเบริ น ถ้าเจรี ยงมี เสี ยงร้ องรับว่า “แกวเอย เอ๊ ยนรแกว”
ประกอบเสี ยงตบมื อเรี ยกเจรี ยงนอรแกว เป็ นต้น การเจรี ยงแต่ละประเภทจะมีลักษณะแตกต่างกัน
ออกไป ขึ้ นอยู่กับประเภทของการเจรี ยง เช่น
เจรี ยงนอรแกว เป็ นการเล่ นกลอนโต้ตอบกัน ระหว่ างชาย – หญิง แต่ ละฝ่ ายจะมี พ่อเพลง
แม่เพลงร้องนํา มีลู กคู่ ร้องตาม ต่ อจากนั้ นชายหญิงแต่ละฝ่ ายจึงร้ องโต้ตอบกันเป็ นคู่ ๆ คําร้องส่ วน
ใหญ่เป็ นคําสุภาพ
วิธี เล่นนอรแกว ผู ้ เล่ นจะเข้าแถวหันหน้าเข้าหากัน ระหว่างชาย – หญิง เมื่ อเริ่ มเล่นลูกคู่ จะ
ร้ องก่อนหนึ่ งหรื อสองเที่ยวว่า “แกวเอย เอ๊ยนอรแกว แกวขันเอย” เป็ นลูกคู่ร้ องจบ พ่อเพลง และแม่
เพลงก็ขึ้ นต้นบทกลอน เมื่อร้องจบลู กคู่จะตอบรับอี กเที่ยวหนึ่ ง อีกฝ่ ายหนึ่ งก็ร้ องโต้ตอบสลับกันไป
การแต่ งกาย ฝ่ ายหญิงจะนุ ่ งผ้าไหมพื ้นบ้าน สวมเสื้ อแขนยาวหรื อแขนสั้ นตามที่ มี มีผ้าสไบ
พาดคล้องไหล่ทิ้ งชายมาด้านหน้ า ฝ่ ายชายเดิมนุ่ งโสร่ งสวมเสื้ อแขนสั้ น หรื อแขนยาว มี ผ้าขาวม้า
คาดเอว
เจรี ยงเบริน
เป็ นการร้ องโต้ตอบระหว่ าง ชาย – หญิง เป็ นทํานอง “ลํา” โดยมีแคนเป็ นเครื่ องดนตรี
ประกอบเจรี ยง เป็ นคําภาษาเขมร แปลว่า “ร้อง” เบริ นเป็ นชื่อการเจรี ยงโต้ตอบซึ่ งมีคําร้องเป็ นภาษา
เขมรเข้าใจว่าวิวัฒนาการมาจากการเล่ นไปยอังโกง ซึ่ งมี ลักษณะการเล่นคล้ายกับเสี ยงแคนที่ เป่ า
ประกอบการเล่นเจรี ยงเบริ นคล้าย ๆ หมอลํากลอนของชาวไทยลาว
การเล่นเจรี ยงเบริ น จะมี บทร้ องแบ่งออกเป็ น ๒ ลักษณะ คื อ บทร้องสั้ นที่ร้ องโต้ตอบกัน
ระหว่ างชายหญิงในแต่ละครั้ ง ซึ่ งมีความยาวไม่เกิน ๖ วรรคแล้ว เปลี่ยนให้อี กฝ่ ายหนึ่ งร้องโต้ตอบแต่
ละครั้ ง ไม่ จํากัดความยาว ผู ้ เล่ นประกอบด้วยนักเจรียงฝ่ ายชาย ๑ คน หญิ ง ๑ คน และหมอแคน ๑ คน
เนื้อร้ องทุกบทจะนํามาจากคัมภี ร์ในทางพุ ทธศาสนา ในคัมภี ร์ จะปรากฏเรื่ องราวที่เป็ นคําสอนต่าง ๆ
ความรู ้ เกี่ ยวกับกําเนิ ดมนุ ษย์ งานประเพณี โกนจุ ก บวชนาค งานกฐิ น งานแต่ งงาน และงานศพ
ตลอดจนงานเทศกาลต่ าง ๆ ฉะนั้ นเจรี ยงเบริ น จึงเล่นได้ทุ กโอกาสทั้ งงานมงคลและงานอวมงคล
การแต่ งกาย โดยฝ่ ายหญิงจะนุ ่งผ้าถุงพื้น
อุปกรณ์ ในพิ ธีไหว้ครู ฝ่ ายเจ้าภาพจะต้องจัดเตรี ยมหาไว้ ประกอบด้วยกรวยดอกไม้ ๕ กรวย
ธู ป ๕ ดอก เที ยน ๑ คู่ หมาก-พลู ๕ คํา เหล้าขาว ๑ ขวด ผ้าขาวยาว ๕ ศอก เงิ นกํานัล ๒๒ บาท
เครื่ องรางของขลังที่ มีติดตัวมา นํามาใส่ ในพานดอกไม้เพื่ออธิ ษฐานขอคุ้มครองให้มีโชคร้องรํ าไม่
ผิดพลาด