Page 34 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๒๐
(เต้นสาก) สําหรั บหนุ่ มสาว และค่อนสว่ างก็เล่ นเพลงนอรแกว สําหรั บคนแก่ เหล่ านี้ เป็ นความ
อัจฉริ ยะของการจัดกิจกรรมเหมาะสมกับวัย และสั ญลักษณ์ของความอุ ดมสมบูรณ์ของท้องถิ่น
เพลงพื ้ นบ้ านกันตรึม
เป็ นวงดนตรี พื้ นบ้านที่นําเอาจังหวะตี โทน โจ๊ ะคะครึ ม – ครึ ม มาเป็ นชื่ อดนตรี เรี ยกว่า
“กันตรึ ม” ซึ่ งหมายถึง โทนนั่นเอง บทร้ องกันตรึ มจะใช้บทร้อง เป็ นภาษาเขมร การเล่นกันตรึ มนิยม
เล่นในงานมงคลต่ าง ๆ เช่น งานแต่งงาน งานโกนจุ ก บวชนาคหรือเทศกาลประจําปี
ผู้ เล่ นดนตรี ในวงกันตรึ มจะมีประมาณ ๖ – ๘ คน ผู ้ ร้ องจะเป็ นชายหญิ ง อาจจะมี ๑ – ๒ คู่
หรื อ ชาย ๑ คน หญิง ๒ คน โดยทั่วไปนิยม ชาย ๒ หญิง ๒
การแต่ งกาย ทั้ งนักดนตรี และนักร้องชาย – หญิง ไม่มีแบบแผนหรื อกฏเกณฑ์ตายตัว จะแต่ง
กายตามความสะดวกสบายทันสมัย และถู กใจผู้ชม เช่น หญิงจะนุ่ งผ้าถุงไหมพื้ นเมือง สวมเสื้ อแขน
กระบอก ห่ มสไบเฉียงบ่ามามัดรวมไว้ด้านข้างระดับเอวและคล้องไหล่ทิ้งชายผ้าไปด้านหลัง
บทเพลงที่ใช้ ประกอบวงกันตรึม บทเพลงกันตรึ มไม่นิยมร้องเป็ นเรื่ องราวมักจะคิ ดคํากลอน
ให้เหมาะกับงานที่ เล่น หรื อใช้บทร้ องเก่ าๆ ที่จํากันมา บทเพลงและทํานองเพลงกันตรึ ม มีหลาย
ทํานองหลายจังหวะ ซึ่ งมี มากจนบางทํานองเพลงไม่มีใครสามารถจําได้ เพราะไม่ มีการจดบันทึกไว้
เป็ นลายลักษณ์อักษร
บทเพลงกั นตรึม แบ่งออกเป็ น ๔ ประเภท
๑. บทเพลงชั้ นสูง หรื อเพลงครู เป็ นบทที่ถื อว่ามี ความไพเราะสูงศักดิ์ ทํานองเพลงโหยหวน
แสดงให้เห็นถึงความศักดิ์ สิ ทธิ์ เช่ น เพลงสวายจุมเวื้ อดรําเป็ อย จองได เพลงซแร็ยสะเดิ ง ฯลฯ
๒. บทเพลงสํ าหรั บเป็ นขบวนแห่ มีทํานองสง่ าครึ กครื้ นสนุ กสนาน มีการฟ้ อนรํ า
ประกอบการขับร้ อง มีหลายทํานอง เช่น รําพาย ซมโปงคร็ อบคุม ฯลฯ
๓. บทเพลงเบ็ ดเตล็ดต่าง ๆ เป็ นบทเพลงที่ มีทํานองรวดเร็ ว เร่ งเร้าให้ ได้รับความสนุ กสนาน
ใช้เป็ นบทขับร้ องในโอกาสทั่ ว ๆ ไป เช่ น เกี้ ยวพาราสี สั ่ งสอน สู่ ขวัญ รําพึ งรําพัน ฯลฯ ทํานองมี
หลายทํานอง เช่น อมตูก กันตรย โมเวยงู ดตึก กโน้บติงตอง มลปโดง ฯลฯ
๔. บทเพลงประยุ กต์ เป็ นบทเพลงที่ใช้ทํานองเพลงลู กทุ่ งประยุกต์ เป็ นทํานองเพลงกันตรึ ม
เช่น ดิ สโก้กันตรึ ม สั ญญาประยุกต์ ฯลฯ
วิธีเล่ นกันตรึ ม ก่ อนเล่นกันตรึ ม จะต้องมีพิ ธีไหว้ครู เพื่ อเป็ นศิริ มงคลทั้งผู ้ ดู และผู้เล่น เมื่อ
ไหว้ครู เสร็ จจะเริ ่ มบรรเลงเพลงเป็ นการโหมโรง เพื่อปลุ กใจให้ผู ้ดู ตื่นเต้น และผู ้ แสดงได้เตรี ยมตัว
จากนั้ นจะเริ ่ มแสดงโดยเริ่ มบทไหว้ครู วิธี การร้องจะต้องโต้ตอบกัน ระหว่ างชาย – หญิง มี การรํา
ประกอบการร้อง ไม่ มีลู กคู่รั บ