Page 33 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๙
ขั้ นตอนที่ ๕ เป็ นการรําปลอบขวัญ ใช้ทํานองและจังหวะเบ็ดเตล็ดประกอบท่ารํา ใช้ทํานอง
เพลงมลุ บโดง อันซองซแนญนป ฯลฯ และ
ขั้ นตอนสุ ดท้าย เป็ นการเรี ยกขวั ญ ผูกแขน และเสี่ ยงทาย ก็ ใช้ เพลงรํ ามองก็ วลจองได
ตําแรยทม็วนพลุ ตระเทาะทม็วนแพล และจบลงด้วยจังหวะซาปดาน ก็เป็ นอันเลิ กรากัน จบการเล่ น
๒. ดนตรี ความมีอารยธรรมสู งของมนุษย์อาจพิสู จน์ ได้ด้วยดนตรี ชาวสุ ริ นทร์ มีดนตรีที่
หลากหลาย เช่ น กันตรึ ม มโหรี พื้นบ้าน ปี่ พาทย์ และที่สําคัญและที่น่าสนใจที่สุ ด คื อ วงตุ้มโมง
กลองเพล ตีรวมกับฆ้องหุ ่ ย ในการประกอบพิธี ส่ งวิญญาณผู ้ตาย (งานศพในระยะเริ่ มแรก
เรี ยกวงดนตรี นี้ ว่า ตุ ้ มโมง) ในขณะเดี ยวกันผู้ตีกลองเพลนี้ สามารถร้องพระมาลัยได้ด้วย การร้ องนี้ ก็
เพื่อให้เทพเจ้าบนสรวงสวรรค์ได้ยินและได้รั บเอาวิญญาณผู ้ ตายไปนั้ น เสี ยงร้องห่ มร้องไห้ระทมทุ กข์
ก็ ดังขึ้นคละเคล้ากับเสียงฆ้องเป็ นเสี ยงที่วิเวกวังเวงอย่างที่สุ ด การตีฆ้อง ในระยะแรกที่ คนป่ วยขาดใจ
ไม่ ได้ตี ถี่แบบทําขวัญนาค โดยทั ่วไปจะตี เว้นระยะยาวนาน
ระหว่ างที่ศพอยู่ในบ้านญาติ พี่น้องกําลังวุ่นอยู่กับการนิ มนต์พระสงฆ์มาสวดนี้ วงดนตรี จะ
บรรเลงประโคมศพ คือ วงตุ ้ มโมง ซึ้ งมีเสียงร้องของผู้ตีกลองพร้อม ๆ กันไปด้วย
กลองดัง....ตุ ้ ม....อี กสักพักก็เสี ยง....โหม่ง....ฆ้องหุ่ ยจะตามมา มีข้อห้ามว่ า บรรดานักดนตรี
ทั้ งหมดสามารถหยุดพักได้ ยกเว้นผู้ตีกลองเพลและฆ้องหุ่ ยเท่านั้ นห้ ามหยุด ซึ่ งพ้องกับการตี กลอง
มหรสพของไทยจ้วง มณฑลกวางสี ซึ่ งตีกลองยาวนาน ลักษณะมาราธอน เพื่อส่ งวิญญาณผู้ ตายไม่ได้
ขาดและในความเชื่ อคล้ายกันว่ า เสี ยงฆ้อง (สําริ ด) ฆ้องหุ ่ ยนี้ ช่ วยไล่ผีที่ เกะกะไปจากเส้นทางด้วยเป็ น
วงดนตรี เก่าแก่ดึกดําบรรพ์ ที่น่าสนใจ คื อความหมายและหน้าที่ของกลองเพลและฆ้องหุ ่ย ย ังทําให้แล
ย ้อนหลังไปถึงอดีตอันยาวไกลนับพันปี
อย่างไรก็ ตาม ความรุ่ งเรื องในอดี ตก่อนสมัยรุ่ งเรื องของคนถิ่นสุ รินทร์นี้ นับว่าเป็ นความจริง
เพราะจังหวัดสุ รินทร์เป็ นที่รวมของสังคีตศิลป์ เช่ น เจรี ยงร้องตรุ ษ เพลงนอรแกว เพลงกันตรึม เพลง
ตกและปร๊ อบกาย ฯลฯ นาฏศิ ลป์ ได้แก่ เรือมอันเร (สาก) ระบํารํากรั บ (จะตะล็อก) และดุริ ยางค์ศิ ลป์
เช่ น การเป่ าใบไม้ การเป่ าเขาสัตว์และที่สํ าคัญ คือ พิณนํ้ าเต้าสายเดียวของเมืองสุ ริ นทร์ ที่มีการผลิต
เสี ยง Overtone Hermonics หรื อ perpastial นอกจากนี้ ย ังมีอังกุ๊ ยจ์ (จ้องหน่องJaw Harys และโหวด
เป็ นเครื่ องดนตรี ดึกดําบรรพ์อย่างเดี ยวกันกับที่มีในกรี กโบราณที่เรี ยกว่า Pipe) ซึ่ งเด็ กเลี้ ยงควายชาว
สุ ริ นทร์ประดิษฐ์และเป่ าเป็ นเพลงเล่นกันทั ่วไป
นั ่นคือ ชาวสุ ริ นทร์ เคยมีอารยธรรมอันสู งส่ งมานาน การถอดจากความสาระในเพลงตรุ ษ
(ที่ชาวสุริ นทร์เล่นในยามสงกรานต์เดือนห้านั้ น) กล่ าวถึงพรหมทัตและมเหสี ผู ้มีสิ ริโฉมงดงาม เป็ น
ต้น ทั้ งมโนทัศน์ของการเล่ นตรุษ (ตรษ) เน้นการอวยพร การรวมพวกสามัคคี มีรูปแบบการละเล่ น
สําหรับความสนุ กสนานและพักผ่อนหย่อนใจเดือนหยุดงานอย่างมีความหมาย กล่าวคือ เริ ่มราชใหม่
จะตีฆ้องไล่บอกข่าวส่ งวิญญาณไปสู่ สวรรค์ มีการหยุดทํางาน ๓ – ๗ วัน (เรียกว่า วันตอม) มีการ
รําตรุ ษ เพื่ ออวยพรให้เจริ ญรุ ่ งเรื องกันถ้วนหน้าหั วคํ่าจะเล่นสะบ้าใช้สําหรับเด็กดึกค่อนก็ โลดอันเร