Page 32 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๘
เพลง – ดนตรี และการละเล่นพื ้ นบ้ านของชาวสุริ นทร์ (สุริ นทร์ : แหล่ งอารยธรรมโบราณ ๒๕๓๖ :
๘๒ - ๘๘ )
เพลง – ดนตรี และการละเล่นพื้ นบ้านของชาวสุ รินทร์ มี แบบอย่างของตนเองโดยเฉพาะ
ที่ น่าสนใจมาก หากศึ กษาอย่างลึกซึ้ งจะค้นพบเหตุผลหลายประการที่ สนับสนุ นว่าชาวสุ ริ นทร์เคยมี
อารยธรรมสู งส่งมาก่อนเป็ นพันปี
๑. เพลง นอกจากแสดงอัจฉริ ยะ เจ้าบทเจ้ากลอนสดเพื่อเกี้ ยวพาราสี กัน รวมทั้งการใช้ภาษา
เขมรชั้ นสู ง เป็ นบทวรรณคดี แบบในราชสํานักโต้ตอบกัน ด้วยกลอนแล้ ว สาระในเนื้ อเพลงเป็ น
สิ ่ งสําคัญแสดงอัจฉริ ยะที่ โดดเด่นกว่าใครในภูมิภาคนี้ กล่าว คื อ
การแบ่งประเภทของเพลงให้สอดคล้องกับพิธีกรรมต่าง ๆ เช่น พิธีแต่งงาน
การแต่งงานของชาวสุ ริ นทร์จะมี เพลงประกอบตามขั้ นตอนของพิธี กรรม เช่น ขั้ นตอนการ
ผู กแขน การเซ่นผี การรั บเจ้าสาวลงจากบ้าน ซึ่ งสาระเพลงจะพรรณนาขั้ นตอนของแต่ละพิธีกรรม
และปลูกฝังค่ านิยมการดํารงชีวิตแก่ชนรุ ่ นหลัง
การร้ องเพลงนอรแกว (เจรี ยงนอรแกว) เป็ นกลอนสดโต้ตอบกันระหว่างชาย หญิงที่ แสดง
การเกี้ ยวพาราสี เป็ นสาระ โดยเฉพาะในช่ วงสงกรานต์เดื อนห้า ซึ่ งเป็ นเดื อนหยุดงานของชาวสุริ นทร์
ในกลางคืนดึกสงัดจะร้ องเพลงนอรแกวโต้ตอบกันให้ผู ้ เฒ่าหรือคนแก่ ดู
นอกจากนี้ เพลงตกเบ็ด (เจรี ยงชันตู๊จ) ก็ มีสาระเพื่ อความสามัคคีในหมู ่คณะ สะท้อนถึ งความ
ภาคภู มิใจในวิถีชี วิตของตน เพราะผู้ชายมักมี หน้าที่ไปหาปลา เพลงดังกล่าวจึงเริ ่ มต้นจากการที่หนุ่ม
ๆ รวมกลุ่มกันใช้ผลหมากรากไม้ผู กเชือก มีคันเบ็ดไปล่อสาว ๆ
ความมีอารยธรรมสู งส่ งของชาวสุริ นทร์ โดยเฉพาะ การแสดงอัจฉริ ยะออกมาในเพลงนั้ น
มีการรับทอดและสื บสานกั นมาหลายชั ่วอายุคน ตัวอย่างที่เห็ นชัดได้แก่ พิธี กรรม “มะม็วด” คือการ
เข้าทรงเพื่ อรักษาโรคหรื อรั กษาทางจิ ตวิ ทยาแก่ ผู ้ ป่ วยเคยใช้เสียงเพลงขับกล่อม อาจจัดได้ว่าเป็ น
ทํานองที่มีกฎเกณฑ์อยู ่ในขอบข่ายของดนตรี พื้ นเมือง (Folk Music) ซึ่ งเป็ นดนตรี และเพลงของ
ผู ้มีอารยธรรมแล้ว ซึ่ งมีผู ้กล่าวว่า หากเทียบการรั กษาผู ้ ป่ วยด้วยเสี ยงเพลงของชนเผ่ าอินเดี ยนแดง
จัดอยู่ในข่ายของ Savago หรื อ Primitive Music ซึ่ งมิได้ร่างจากเพลงของชาวสุริ นทร์
อย่างไรก็ตามในพิธีกรรมมะม็วด จะมีการรํ า เรียกว่า “เรื อมมะม็วด” ตามสาระของทํานอง
เพลง ๖ อย่าง ดังนี้
ขั้ นตอนที่ ๑ ครูมะม็วดจะไหว้ครู ก็บรรเลงเพลงในทํานองซเร็ ยซเตยิย์
ขั้ นตอนที่ ๒ ระยะของการเข้าทรงร่ าง ใช้ทํานองและจังหวะเพลงชื่อว่า “เพลียง” บรรเลง
ขั้ นตอนที่ ๓ เข้าร่างทรงเรี ยบร้ อยแล้ว ก็มีการร่ ายรําตามลีลาที่ ถนัดของแม่ ครู มะม็วด ก็ ใช้
เพลง บันแซร บรรเลง
ขั้ นตอนที่ ๔ แม่ครู มะม็วด หรื อร่ างทรงจะต้องปั ดเป่ าสิ่ งชั ่วร้ายออกจากผู้ ป่ วยโดยใช้ดาบฟั น
สิ ่ งชั ่วร้าย ซึ่ งรวมอยู่ ณ จุดที่เรี ยกว่า ก็ใช้ทํานองเพลงกาปเป