Page 26 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๒
ไม่ เคยหัดโขน หั ดละคร...ท่านจึงไม่ รู้ว่าลักษณะอันแท้จริ งขั้ นพื้ นฐานของอาการฟ้ อนรําไทยนั้ นเป็ น
อย่ างไร ดู แต่ ประวัติ ศาสตร์ซึ่ งเป็ นตัวหนั งสื อแล้วก็สั นนิ ษฐานไปตามนั้ น... การฟ้ อนรํ าไทยก็
เช่ นเดียวกันจะดูให้รู้ เรื่ องก็ต้องเคยหัดและใกล้ชิดกับคนที่ เขาหัดมาแล้วพอควร อยู่แต่ใครจะวิจารณ์
หรื อแสดงความคิดเห็ นออกไปก็แค่นั้ น ถึงแม้จะถูกบ้างและกว้างขวางเพียงไร ก็จะต้องมีติ ดขัดหรือมี
อะไรขาดอยู ่ บ้าง
... ผมจึงขอแสดงความคิดเห็ นไว้ในที่ นี้ ว่า การฟ้ อนรําไทยนั้ นเป็ นไทยแท้โดยสมบู รณ์ ไม่ มี
อื่ นเจือปนและไม่ ได้เอาของใครมาจากไหนเป็ นอันขาด (ม.ร.ว.คึกฤทธิ์ ปราโมช. ๒๕๒๑ : ๗)
อรวรรณ ขมวัฒนา ได้ศึ กษาเรื่ องรําไทยในศตวรรษที่ ๒ แห่ งกรุ งรัตนโกสิ นทร์ เมื่อปี พ.ศ.
๒๕๒๘ แล้วเสนอผลการวิเคราะห์ที่แสดงว่านาฏศิลป์ ไทยเป็ นศิลปะที่คนไทยคิดขึ้ นเอง ไม่ใช่ ได้มา
จากอินเดี ยแต่อย่างใด ดังนี้
...ท่ ารํ าไทยมิได้มีรู ปแบบหรื อการแปลท่ าทางมาจากท่ารํ า ๑๐๘ ท่ าในตําราฟ้ อนรํ าของ
อิ นเดียและท่ ารําของไทยแล้ว พบว่าท่าที่ใช้เป็ นประจําในการฟ้ อนรําของอินเดี ยไม่มีอยู่ในท่ารําของ
ไทยเลย...เชื่อว่าท่ารําของไทยมีการถ่ายทอดรูปแบบเดิ มมาตั้งแต่ศตวรรษที่ ๑ จนถึ งศตวรรษที่ ๒ แห่ง
กรุ งรั ตนโกสินทร์...ผลการวิ จัยค้นคว้าและรวบรวมอย่างจริงจังแล้วปรากฏว่า หนังสื อตําราฟ้ อนรํากับ
หนังสื อตํานานละครอิ เหนา มี ประโยชน์แก่ การค้นคว้าด้านรํ าไทยมาก และมี ข้อความที่ทําให้
การศึ กษาค้นคว้าตําราไทยในสมัยหลังสรุ ปและอ้าวว่ า รําไทยมีฉบับท่ารํ ามาจากอินเดียโดยยึดหลัก
ตํารานาฏยศาสตร์ ของอินเดี ย ทั้ ง ๆ ที่ ผู ้ นิ พนธ์หนังสื อตําราก็มิได้มีเจตนาชี้ ว่ารําไทยมาจากอินเดี ย
(อรวรรณ ขมวัฒนา. ๒๕๓๐ : ๕๓-๕๔)
หลักฐานและเหตุ ผลสําคัญเรื่ องภู มิหลังของท่ารําไทยจากการค้นคว้าวิจัยของ อรวรรณ
ขมวัฒนา ในครั้ งนี้ คือ ตําราการอธิ บายถึงลักษณะท่ารําและหลักฐานทางด้านรําไทยไม่เคยมีมาก่อน
พ.ศ. ๒๔๖๔ การแสดงระบํารําฟ้ อนของไทย แม้จะมีมาตั้ งแต่ ครั้ งสุ โขทัยเพิ่งจะมี หลักฐานแน่ ชัด
ปรากฎขึ้ นในสมัยกรุงศรี อยุ ธยา คือภาพรวมเป็ นลายลักษณ์อักษรในหนังสือตํานานละครอิเหนา กับ
ตําราที่จัดทําขึ้ นในปี พ.ศ.๒๔๖๔ และ ๒๔๖๖ นั้ น มีข้อความที่ทําให้นักวิชาการรุ ่ นใหม่ สรุ ปว่าท่ารํา
ของไทยมี พื้นฐานมาจากท่ ารํา ๑๐๘ ท่าของอินเดี ย ซึ่ งในความเห็นของผู้ วิจัยเห็นว่าหนังสื อที่เป็ นตํารา
ทางด้านรํ าไทยดังกล่ าว มิ ได้เน้นว่าท่ ารํ าไทยมาจากท่ารํ าของอิ นเดี ย เพียงแต่ ถ้อยคําบางช่ วงใน
หนังสือไม่ชัดเจน เช่น ข้อความว่า ชื่อท่ ารํา ใน ตําราไทย ชื่อคล้ายกับ ชื่ อท่ารํา ใน ตํารานาฏยศาสตร์
ของอินเดี ย
คําว่ า “ ตํารารํ าไทย ” หมายถึง ท่ ารํ าภาพลายเส้นที่ มีชื่ อประกอบขั้ นต้นว่ า เทพพนม
ปฐม พรหมสี่ หน้า ฯลฯ
คําว่า “ ชื่อท่ารํา ” หมายถึ ง ชื่อที่เป็ นคําเขียนใต้ภาพ
ฉะนั้ น คําว่า “ ตํารารําไทย ” มิได้หมายถึง “ ท่ ารําไทย ” ผู ้ ที่เข้าใจว่าตํารารําไทย คือ ท่ ารํ า
ไทยนั้นเป็ นเรื่ องไม่ ถูกต้อง ทั้ งนี้ เพราะถ้อยคําที่เขียนมุ่งถึ ง ชื่อท่ ารํ า ใน ตํารารํ าไทย มิใช่ ท่ารํา และ