Page 25 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๑
หลักฐานที่ ได้จากสมุดตําราทั้งสองเล่ม เข้าใจว่ าตําราเล่มนี้ มีมาแต่สมัยกรุ งศรี อยุธยาแต่เป็ นอันตราย
เมื่ อครั้ งเสี ยกรุ ง มาถึงสมัยรัชกาลที่ ๑ พระบาทสมเด็จพระพุทธยอดฟ้ าจุ ฬาโลก คงจะได้โปรดฯ ให้
ประชุมพวกครู ละครตําราท่ารําขึ้ นใหม่ ไว้เป็ นแบบแผนสําหรั บพระนคร (สมเด็จพรระเจ้าบรมวงศ์เธอ
กรมพระยาดํารงราชานุภาพ. ๒๕๐๘ : ๑๘)
จากข้อความข้างต้น เน้นให้เห็นว่าผู ้ เขี ยนข้อความในหนังสือตําราฟ้ อนรํ าสันนิ ษฐานว่าตํารา
ไทยนําแบบอย่างมาจากอินเดีย
หลักฐานสําคัญอีกประการหนึ่ งที่ ทําให้ผู ้รู้ทางนาฏศิ ลป์ สรุปว่ าตําราการฟ้ อนรําไทยเอาแบบ
มาจากอินเดี ยคือ ข้อความหนึ่ งของสมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์เธอกรมพระยาดํารงราชานุภาพได้นิพนธ์ไว้
ในหนังสือตํานานอิ เหนาซึ่ งพิมพ์ครั้ งแรกเมื่อปี พ.ศ. ๒๔๖๔ ว่า การเล่นละครรํา ไทยเราได้ตํารามา
จากอินเดี ยเป็ นแน่ ข้อนี้ ไม่ มีที่สงสัย ถึ งละครพม่า ละครชวา ก็ได้ตําราไปจากอินเดียเช่ นกันกั บเรา
ฉะนั้ นละครไทย ละครพม่า และชวา กระบวนการเล่ นจึงคล้ายคลึงกัน (สมเด็จพระเจ้าบรมวงศ์ เธอ
กรมพระยาดํารงราชานุภาพ. ๒๕๐๘ : ๑)
จากหลักฐานที่กล่าวอ้างนี้ ล้วนแต่เป็ นสิ ่ งสืบทอดที่ผู ้ รู้ ทางนาฏศิลป์ รับต่อๆ มาเป็ นเวลานาน
และยอมรับในทํานองเดียวกัน
นอกจากนี้ แล้วจาตุรงค์ มนตรีศาสตร์ (๒๕๒๗ : ๙) ผู้ที่มีความรู้ทางด้านรําไทยเป็ นอย่างดี
และได้มีโอกาสรับทันไปศึกษานาฏศิ ลป์ อินเดียเป็ นเวลานานถึง ๒ ปี ก็มีความเห็ นว่าท่ารํ าไทยมีเค้า
สื บเนื่ องมาจากท่ารํ าของอินเดียโดยนักปราชญ์ของไทยนํามาดัดแปลงเป็ นของไทยในสมัยกรุ งศรี
อยุธยาและต่อมานักปราชญ์ของไทยสมัยกรุ งรั ตนโกสินทร์จึงได้ปรั บปรุงหรื อประดิ ษฐ์ขึ้ นอีกขั้ นหนึ่ ง
ท่ารําของไทยจึ งดูห่ างไกลจากอินเดี ยดังที่ปรากฏอยู่ทุกวันนี้
ปั จจุบันนี้ ได้มีการเสนอทัศนะใหม่ ในกําเนิ ดของตําราฟ้ อนรําไทย โดยนั กปราชญ์และ
นักวิชาการบางท่านเห็นว่านาฏศิ ลป์ ไทยไม่ ได้มีกําเนิดมาจากอิ นเดี ยซึ่ งมีเหตุ ผลที่น่ าสนใจ ดังนี้
ม.ร.ว. คึกฤทธิ์ ปราโมช ได้แสดงความคิดเห็ นไว้ว่า
...การฟ้ อนรําของไทยนั้ นมีนักปราชญ์หลายท่านได้เคยแสดงไว้ว่ามาจากอินเดียบ้าง เขมรบ้าง
ก็ เป็ นสินค้าส่ งออกไปเสี ยหมด ไม่มีที่จะคิดทําอะไรให้เป็ นของตัวเองขึ้ นได้เลย แม้แต่ จะรําควักกะปิ
เล่ นก็ย ังจําคนอื่นเขามา ผมจึงมี ความเห็นว่ าการฟ้ อนรําของไทยนั้ นไม่ ได้เกิดจากที่ อื่น ไม่ได้ มาจาก
ไหน แต่เกิดขึ้ นที่ตัวของเรานี่เอง ด้วยอิ ริยาบถและความเคลื่ อนไหวอวัยวะอย่างไทย ๆ ไม่เหมื อนของ
ใครอื่ น... เพราะท่ ารํ าของไทยนั้ นอยู ่ในตัวคนไทยอย่ างลึกซึ้ งมาแต่เดิ ม... กิ ริ ยาอาการของแขก
ฝรั ่ง หรื อจีนนั้ น โผงผาง ฉับไวหรื อรวดเร็ ว การเคลื่ อนไหวอิริยาบถจากท่ าหนึ่ งไปอีกท่าหนึ่ ง หรื อ
ย ้ายอวัยวะส่วนใดจากที่หนึ่ งไปอีกที่ หนึ่ ง ก็ทําโดยฉับพลันทันที ไม่เคลื่ อนไหวโยกย ้ายอย่างที่ไทยเรา
เห็นว่านุ ่มนวล เช่นมือและเท้าทิ้ งไว้ให้อยู่ในลักษณะธรรมชาติมือพุ่งออกไปตรง ๆ ไม่ หักข้อมือ เท้าก็
ไม่ หักข้อเท้า นิ้ วก็เหยี ยดตรงไม่ดัดอ่อน... การฟ้ อนรําไทยไม่ โลดโผน เต้นแหกปาก เหลือกตาไป
อย่างแขกอย่างฝรั ่ง นักปราชญ์ที่ ท่านว่าการฟ้ อนรําของไทยมาแต่ แขกบ้าง จากเขมรบ้างนั้ น ท่านอาจ