Page 22 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๘
เมื่ อประกอบพิธีไหว้ครู ก็ ต้องสมมุ ติว่า บรรดาครู อาจารย์ทั้งเทพเจ้า ฯลฯ เสด็จมาในพิธีเพื่ ออํานวย
พรให้ ศิษย์
ครู ปั ธยาย (ครูผู ้ประกอบพิธี) จะอ่านโองการอัญเชิญเทพเจ้าทุกพระองค์และอัญเชิญพระครู
ฤาษี เทวดา นางฟ้ า อสู ร วานร ครู มนุษย์ ซึ่ งพํานั กอยู่ตามแม่นํ้ าตามป่ าเขา เชิ ญครูต่ างภาษา มาพร้อม
กัน ณ ปริมณฑล
ในการแสดงโขน ละคร การเดิ นทางไปมาของตัวละครนั้ นจะต้องมีดนตรี ประกอบการ
เดิ นทาง ผู้แสดงก็ รําไปตามท่ ารําที่ ได้ประดิ ษฐ์ขึ้ นไว้ แต่ ในพิธี ไหว้ครู นั้ นไม่มีผู ้แสดง จึ งมีแต่การ
บรรเลงเพลงหน้าพาทย์ ซึ่ งศิลปิ นและนักศึ กษาวิชานี้ จําเป็ นอย่างยิ่งที่ จะต้องรู ้และฟั งดนตรี ที่ บรรเลง
ได้อย่างถูกต้องว่าเพลงที่บรรเลงนั้นชื่ออะไร ใช้บรรเลงเพื่อประกอบการเดินทางของเทพเจ้าองค์ใด
พาณี สี สวย (๒๕๔๐ : ๙-๑๒) ได้ศึกษาเรื่ องสุนทรี ยะของนาฏศิลป์ ไทย สรุ ปได้ว่า ที่ มาของ
นาฏศิ ลป์ และศิลปะทุ ก ๆ ประเภทย่อมมาจากธรรมชาติ ทั้ งสิ้ น การฟ้ อนรําเป็ นศิ ลปะสาขาหนึ่ ง
เรี ยกว่า นาฏศิ ลป์ โดยดัดแปลงปรั บปรุงมาจากธรรมชาติ เช่นเดียวกั บศิลปะสาขาอื่น ๆ การฟ้ อนรํา
เป็ นการเคลื่ อนไหวอวัยวะส่วนต่าง ๆ ตั้งแต่ศีรษะลงมาถึงเท้า มนุ ษย์เราทุกคนต้องมีอารมณ์รัก โกรธ
เศร้ าโศก บางขณะก็ มีรื่ นเริ งบั นเทิงใจ และมั กแสดงกิริ ยาท่ าทางเหล่ านั้ นออกมาให้ผู ้อื่ นเข้าใจ
ความหมายกิริ ยาท่าทางต่าง ๆ เหล่านั้ นได้นํามาปรับปรุ งให้เหมาะสมได้สัดส่ วน จนกลายเป็ นท่าฟ้ อน
รํา เช่น การยกเท้า ประเท้า ตั้ งวง เอียงศีรษะและหมุนตัวในระยะแรกอาจจะไม่งดงาม ต่ อมาได้
ปรับปรุ งและกําหนดสัดส่ วนให้สวยงามยิ่งขึ้ น ตามลําดับนาฏศิลป์ อาจมาจากการเซ่ นสรวงเทพเจ้า
เพราะมนุ ษย์ต้องอาศัยศาสนาเป็ นเครื่ องยึดเหนี่ ยวจิตใจด้วยการนับถือสิ่ งศักดิ์ สิ ทธิ์ ช่ วยบันดาลให้ได้
ในสิ ่ งที่ตนปรารถนา โดยการทําพิธีต่ าง ๆ เช่น ทําพิธีบวงสรวง ถวายอาหาร สวดสรรเสริ ญอ้อนวอน
ขอพรและสุ ดท้ายมีการฟ้ อนรําถวาย เพื่อให้เป็ นที่ พอใจแก่สิ ่ งศักดิ์ สิ ทธิ์ ทั้ งหลายที่ตนนับถือ การฟ้ อน
รําต่าง ๆ นั้ น ได้ดัดแปลงจากกิริยาท่ าทางตามธรรมชาติให้เป็ นรู ปแบบกระบวนการรําที่เป็ นแบบแผน
และได้แนวความคิดมาจากตํานานการฟ้ อนรําของอินเดี ย เนื่องจากเป็ นที่ยอมรั บกันโดยทั่วไปแล้วว่า
ประเทศต่ าง ๆ ในภาคพื้ นเอเชีย เอเชี ยอาคเนย์ หลายประเทศรวมทั้งประเทศไทย ได้รับอารยธรรมมา
จากประเทศอิ นเดี ยเป็ นส่ วนใหญ่ เมื่ อไทยได้รั บอารยธรรมของอิ นเดี ยเป็ นต้นว่า ลั ทธิ ศาสนา
ขนบธรรมเนี ยมประเพณี และศิลปะแขนงต่ าง ๆ โดยมีการพิจารณาอย่างถี่ ถ้วนแล้ว ว่าเป็ นอารยธรรม
ที่ มีระเบียบแบบแผนที่ดี จึงได้นํามาดัดแปลงและยึดถือเป็ นแบบฉบับ ตามความเห็นชอบของไทย
การฟ้ อนรําหรื อวิธีการแสดงทางด้านนาฏศิลป์ เป็ นอารยธรรมของอินเดี ยแขนงหนึ่ งที่ไทยได้แบบแผน
และแนวความคิดเดิ มมาจากอินเดี ย ทั้งนี้ จะเห็นได้จากตํานานการฟ้ อนรํ าของอินเดียตามที่ปรากฏใน
“โกย ัลปุ ราณะ” หรือ “โกย ัลปราณะ” คื อตํานานเกี่ยวกับความเป็ นมาของเทวลัยต่าง ๆ ในศาสนาฮินดู
ฉบับอินเดี ยได้กล่าวถึงตํานานการต่ อสู้ระหว่างพระศิวะและพระนารายณ์กับฤาษีที่ ประพฤติอนาจาร
ฝ่ าฝื นเทวบัญญัติ ซึ่ งในการต่อสู ้นั้ น พระศิวะทรงกระทําปาฏิหาริ ย์ฟ้ อนรําแสดงอิ ทธิฤทธิ์ ขณะที่ ได้
ต่ อสู้กับอํานาจเวทย์มนต์ของฤาษี จนกระทั่งฤาษียอมแพ้ ซึ่ งต่อมาพญาอนันตนาคราช ซึ่ งเป็ นบัลลังก์