Page 21 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๗
นําเข้ามานั้ น คงจะแปลได้ออกเป็ นภาษาไทย หรื อแต่ บางส่ วน แล้วบอกด้วยการสั่ งสอนกันมา
ข้อความที่กล่าวมานี้ รู ้ได้ด้วยมี ตําราท่ ารํ าของไทย มีชื่อสําหรั บเรี ยกท่ารํ าต่าง ๆ ทํานองเดี ยวกันกับ
ตํารานาฏศาสตร์ของอินเดีย เป็ นแต่มาแปลงชื่อเรี ยกเป็ นภาษาไทย อันเป็ นธรรมดาของการแปล ชื่ อท่ า
รําในตําราของไทยซึ่ งคล้ายกับชื่อท่ารํ าของชาวอินเดียก็ย ังปรากฏอยู่หลายชื่ อ ทั้ งนี้ เป็ นหลักฐานว่า
ตําราของไทยเดิมแปลมาแต่ตํารานาฏศาสตร์ของอินเดียแต่จะแปลไว้เพียงไร และต้นฉบับที่ แปลไว้จะ
เป็ นอย่างไรข้อนี้ ไม่ ทราบด้วยตํารั บของไทยเราเป็ นอันตรายสูญเสี ยเมื่อครั้ งเสี ยกรุ งศรี อยุธยาเสี ยแก่
พม่ าข้าศึก ตํารารําซึ่ งรวบรวมได้ไว้ในหอพระสมุด ฯ บัดนี้ มีเก่าแก่ ที่สุ ดเพียงสร้ างขึ้ นในรั ชกาลที่ ๑
กรุ งรั ตนโกสิ นทร์เป็ นตําราท่ารําต่ าง ๆ เขียนรู ประบายสี ปิ ดทอง ๑ เล่ ม เหลืออยู่แต่สมุดตอนข้างต้น
ตอนปลายขาดหายไปเสี ยแล้ว อีกเล่ มหนึ่ งเป็ นตําราท่ารํ าเหมื อนกับเล่มที่ กล่าวมาแต่เขี ยนฝุ่ นเป็ น
ลายเส้ นเดี ยว รูปภาพเป็ นฝี มือช่างครั้ งรัชกาลที่ ๒ หรื อ ๓ แต่มีภาพท่ารําบริ บูรณ์ถึ ง ๖๖ ท่า สมุดเล่ม
นี้ ได้มาแต่ ในพระราชวังบวร ฯ เที ยบดู กับตําราเล่ มรัชกาลที่ ๑ เห็นเรี ยงลําดับท่ าต่าง ๆ เป็ นระเบียบ
เดี ยวกัน เป็ นหลักฐานให้เห็นว่ า ตําราเล่มที่ได้ มาจากพระราชวังบวร ฯ เป็ นของคัดสําเนามาจากเล่ม
รั ชกาลที่ ๑ และเป็ นหลักฐานให้รู ้อีกอย่ างหนึ่ งว่า ท่ ารําต่าง ๆ ที่ ขาดไปจากเล่มรั ชกาลที่ ๑ นั้นเป็ นท่า
ใดบ้าง อาศัยหลักฐานที่ ได้จากสมุดตํารารําทั้งสองเล่ มนั้ นเข้าใจว่าต้นตํารารํ าเช่นนี้ มาแต่ ครั้ งกรุ งศรี
อยุธยาแล้ว แต่ เป็ นอันตรายเสี ยเมื่อครั้ งเสียกรุ ง ฯ ครั้ นถึงสมัยรัชกาลที่ ๑ พระบาทสมเด็จพระพุทธ
ยอดฟ้ าจุ ฬาโลก คงจะได้โปรดให้ประชุมพวกครู ละครทําตําราท่ารํ าขึ้ นใหม่ไว้เป็ นแบบแผนสําหรับ
พระนคร ครั้ นต่อมาเจ้านายซึ่ งทรงศักดิ์ สู ง เช่ นสมเด็จกรมพระราชวังบวร ฯ เป็ นต้น จึงโปรดให้คัด
สําเนาตํารานั้นไปรักษาไว้เป็ นแบบต้นฉบับสําหรับละคอน จากตํานานการฟ้ อนรําที่รํามาแล้ว ศิลปิ น
หรื อผู ้ ที่ ศึกษาวิชานาฏศิลป์ โขน ละคร จึงนับถือเทพเจ้าตามประเพณี ของชาวอินเดียและสร้างศี รษะ
เทพเจ้าขึ้ นตามจินตนาการของศิ ลปกรรมไทย สมมุติเป็ น เทพเจ้า เทวดา นางฟ้ า อสู ร วานร ฯลฯ และ
สร้ างฤาษี ขึ้ นไว้เป็ นที่เคารพสักการะ ศี รษะเทพเจ้าที่สร้ างขึ้ นนี้ โอกาสหนึ่ งใช้เป็ นเครื่องสวมศี รษะ
แสดงโขน และโอกาสหนึ่ งใช้ ในพิธีไหว้ครู พิธีครบและพิธีรั บมอบของโขน ละคอนและใช้ในพิธี
ไหว้ครู ดนตรีไทยซึ่ งศิลปิ นมี ความเชื่อว่า
พระประคนธรรพ เป็ นเทพเจ้าแห่งเครื่องดนตรี ประเภท เครื่ องหนัง อันมี ตะโพน เป็ นต้น
พระปั ญจสิ งขร เป็ นเทพเจ้าแห่งเครื่ องดนตรี ประเภทเครื่อง ดี ด สี ตี เป่ า
ครั้ นถึ งเทศกาลอันเหมาะสม ศิลปิ นและนักศึ กษาวิชาศิลปะ ประเภท โขน ละคร ดนตรี จึง
พร้อมใจกันจัดพิธีไหว้ครู ครู ที่จะอัญเชิญมาประดิ ษฐานไว้ให้สานุ ศิษย์กราบไหว้ก็คื อ ศีรษะที่ สร้าง
ขึ้ นไว้สําหรั บสวมเวลาแสดงนั่นเอง
เมื่ อมีศี รษะสมมุติ เทพ เทวดา อสูร นางฟ้ า วานร ตลอดจนศี รษะพระครู ฤาษีมาตั้ งไว้ย ังที่อัน
สมควร พร้ อมด้วยเหล้าขาว เครื่ องสั งเวย เครื่ องกระยาบวด ต่อไปก็ จะเป็ นเรื่ องของดนตรี ตาม
แบบอย่ างการแสดง โขน ละคร ซึ่ งจะต้องมี ดนตรี บรรเลงประกอบการรํ าในอิ ริ ยาบถต่ าง ๆ