Page 16 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๒
ขึ้ นอย่างต่อเนื่ องตลอดมา ทั้ งนี้ ก็เพราะไม่ ว่ายุคใดสมัยใดจะต้องมีผู้ เล็ งเห็นความสํ าคัญและเอื้ออาทรต่ อ
วัฒนธรรม พยายามทุ กวิถี ทางที่ จะอนุ รั กษ์ สืบทอด พัฒนา ไว้ เป็ นประโยชน์ สู งสุ ด ทั้งในปั จจุ บันและ
อนาคต
จากมติคณะรั ฐมนตรี เมื่อวันที่ ๒๓ พฤศจิกายน ๒๕๒๔ ได้ประกาศนโยบายวัฒนธรรมแห่ งชาติ
ในข้อที่ ๓ ระบุ ไว้ว่า “ส่ งเสริ มวัฒนธรรมพื้ นบ้านและวัฒนธรรมของกลุ ่มคนในท้องถิ่น เพื่ อให้ประชาชนมี
ความเข้าใจ เห็นคุณค่ายอมรับวัฒนธรรมท้องถิ่นซึ่ งกันและกัน ก่ อให้เกิดการผสมผสานทางวัฒนธรรมอันจะ
นําไปสู่ การอยู ่ร่ วมกันอย่ างสันติ สุ ขในชาติ และมีความรักหวงแหนวัฒนธรรมไทยยิ่งขึ้ น“(สํานักงาน
คณะกรรมการวัฒนธรรมแห่ งชาติ, ๒๕๓๒:๑๓)
วัฒนธรรมท้องถิ่น หรื อวัฒนธรรมพื้นบ้านเป็ นแบบแผนที่สั งคมในชนบทร่ วมกันกําหนด เป็ นวิถี
ชี วิตของคนในแต่ละกลุ่ มชน ซึ่ งเป็ นมรดกตกทอดกันมานานถือปฎิ บัติ สร้างสรรค์ และทุกคนในท้องถิ ่น
ย่อมมีความภูมิใจในการเป็ นเจ้าของร่ วมกัน ทําให้ เกิดความรักความหวงแหนและเป็ นตัวสะท้อนให้เห็นถึง
วิถี ชี วิตของกลุ่ มชนในท้องถิ ่นที่ แตกต่ างกันไปตามสภาพและสิ ่ งแวดล้อมของท้ องถิ่ นนั้ น ๆ โดยที่ มี
วัฒนธรรมพื้ นบ้านเป็ นตัวกําหนด (ประชิด สกุณะพัฒน์, ๒๕๔๖: ๘–๑๑)
จังหวัดสุ รินทร์ เป็ นจังหวัดหนึ่ งที่ มีศิ ลปะกรรมเก่าแก่มากมาย แสดงให้เห็ นถึงความสามารถของ
ประชาชน ความเชื่ อ ความศรัทธาในลัทธิศาสนา ประกอบกั บมีอาณาเขตติดต่อกับประเทศกัมพู ชา ความ
ใกล้ชิ ดทางภูมิประเทศทําให้กลุ่มชนทั้ งสองไปมาหาสู่แลกเปลี่ยนวัฒนธรรม ส่งผลให้ชาวสุ รินทร์ มีภาษา
และวัฒนธรรมแตกต่างจากจังหวัดอื่น นั้ น คื อ ชาวสุ รินทร์ ส่ วนใหญ่พูดภาษาเขมรเป็ นภาษาถิ่นเมื่อพิจารณา
ทางด้านการละเล่ นก็มีเอกลักษณ์ที่เด่นชัด ทั้งด้านดนตรี และท่าฟ้ อนรํา (เครื อจิต ศรี บุญนาค, ๒๕๔๐: ๑)
สดใส พันธมโกมล กล่าวถึงกําเนิดการฟ้ อนรําว่า เกิ ดจากสัญชาติญาณการเลี ยนแบบของมนุษย์ เกิด
มานานคู่กับมนุษย์ตั้ งแต่สมัยที่มนุ ษย์ไม่มีความเจริ ญ มนุ ษย์จะมีการทําพิ ธีทางเวทมนต์ คาถา ใช้ในการ
เลียนแบบ ก่อนล่าสัตว์ก็เลียนแบบท่ าทางการเคลื่อนไหวของสั ตว์เหล่านั้ น ที่ต้องการจะจับดังเช่น การแสดง
กระโน้ปติงต็อง (ระบําตั๊กแตนตําข้าว) เป็ นการละเล่นที่มีแหล่ งกําเนิ ดมาจากจังหวัดสุ รินทร์ โดยมีประวัติ
ความเป็ นมาว่า “มี ชายคนหนึ่ งชื่อนายเหื อน ตรงศู นย์ดี มี ภูมิลําเนาอยู่ ที่บ้ารรํ าเบอะ ตําบลไพล อําเภอ
ปราสาท จังหวัดสุ รินทร์ มีอาชีพทํานา นายเหื อนเป็ นคนนิสัยร่ าเริ ง อารมณ์ เย็น วันหนึ่ งนายเหื อนออกไป
เดินตรวจดู ต้นข้าวในนา ได้นําเอา อี จู้ (ลอบ) ไปไว้ที่ริมลําธาร เพื่อไปดักปลาด้วย ส่วนตัวเองก็นั ่งพักผ่อน
ขณะที่ เอนหลังก็เพ่งมองดู ต้นข้าวในนา เขาได้พบว่ามี ตัวอะไรคู่หนึ่ งเกาะอยู่ที่ใบข้าวกําลังทําตัวไหวไปมา
ทําท่าเหมื อนกับว่ากําลังคุ ยกัน มือของตั๊กแตนทั้ งสองโยกไปมาเหมือนลีลาการเต้นรํา สักครู่ ก็หยุดแสดงท่ าที
คุยหรื อเกี้ ยวกันสักครู่ก็ เริ่ มส่ ายตัว โยกย ้ายไปมาอีกสลับกันไปมา ขณะที่ตั๊กแตนทั้ งคู่กําลังโยกย ้ายตัวอยู่ ปี ก
ทั้งสองก็กางออกจะบิน ก็ยิ ่งเกิ ดความประทับใจในท่าทางต่าง ๆ ของมัน จึงก่อให้เกิด แรงบันดาลใจ นําไปสู่
การแสดงชุดกระโน้ปติงต็อง ตั้ งแต่บัดนั้ นเป็ นต้นมา (เครื อจิต ศรีบุ ญนาค ,ม.ป.ป : ๑๑๔ –๑๑๕)
ในปัจจุ บันการแสดงกระโน้ปติงต็อง เป็ นศิลปะการแสดงพื้นบ้านที่มีแห่งเดียวในประเทศไทย
เกิดจากจิ นตนาการของศิลปิ น โดยการลอกเลียนแบบของท่าทางการเคลื่อนไหวเกี้ ยวพาราสีกันของ