Page 143 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

คู ่มือประกอบการเรี ยนการสอน
กระโน้ ปติงต็อง
๘
ของตั ๊กแตนตําข้าวตามที่พบเห็ นหรือมีความเข้าใจ ส่ วนดนตรี ก็ขึ้ นอยู่กับการแสดงที่มีอยู่หรื อที่จัดขึ้ นใน
เทศกาลนั้ น ๆ ไม่ได้มีวงดนตรีหรื อดนตรี เฉพาะของการแสดงกระโน้ปติงต็อง
๑ รู ปแบบการเต้น การเต้นเน้นความสนุกสนาน รื่นเริ ง ไม่มีรูปแบบการเต้นที่ ตายตัว แต่จะเป็ นการ
เลียนแบบท่ าทางของตั๊ กแตนตําข้าวให้เหมือนที่สุ ด โดยต้องย่อเข่าลงและกระดกสะโพกให้งอนขึ้ น หลัง
แอ่น มือจีบยกขึ้นระดับหางคิ ้ว การเดิ นจะใช้การดีดขาออกไปด้านข้างสลับกันไปมาในขณะที่มือก็จะวาด
ลงและดึงขึ้นมาอยู่ในระดับหางคิ้วอีกครั้ ง สลับกันไปมา
๒ ดนตรี ในยุคนี้ การแสดงกระโน้ปติงต็องเป็ นการแสดงสอดแทรกในการแสดงอื่ น ๆ ดังนั้ นเครื่ อง
ดนตรี ที่ใช้เป็ นการใช้ตามที่มีอยู่ในการแสดงนั้ น ๆ แต่ มีการเน้นเครื่ องดนตรี ที่สําคัญคือ ปี่ สไล เป็ นเครื่ อง
ดนตรี หลักในการบรรเลงซึ่ งนายเหือน ตรงศูนย์ดี เป็ นผู้ เป่ าด้วยตนเอง รู ปแบบดนตรี จะเป็ นการบรรเลงเพลง
กันตรึ มในท่วงทํานองต่าง ๆ ลักษณะดนตรี ที่ใช้ประกอบด้วย
เครื่ องดนตรี ใช้เครื่ องดนตรี ที่เล่นในวงกันตรึ ม ประกอบด้วย - ปี่ สไล - ซอ - กลอง- ฉิ ่ ง- ฉาบ
๓ เพลง เพลงที่ ใช้ประกอบในยุคเริ่ มแรกนี้ จะเป็ นการร้ องแบบ ด้นกลอนสดไปตามอารมณ์ของ
ศิลปิ นผู้ ขับร้อง โดยจะนําเอาเรื่ องราวที่เกิดขึ้ นรอบ ๆ ตัว ในขณะนั้ นมาด้นเป็ นกลอนสด ซึ่ งทําให้ไม่มีเนื้ อ
ร้ องที่แน่ นอน แต่โดยรวมแล้วจะเป็ นการสื่ อความหมายในเรื่องของความรักระหว่างหนุ ่มสาวและธรรมชาติ
ของตั ๊กแตนเป็ นส่ วนใหญ่
ยุคที่ ๒ เผยแพร่ โดยนายอําเภอเสนอ มูลศาสตร์ (พ.ศ. ๒๕๐๖-๒๕๔๐)
ช่ วงนี้ มีการพัฒนาเนื่องจากมี หน่ วยงานราชการเข้าไปส่งเสริ ม และมีการนําไปแสดงในงานที่สําคัญ ๆ
จึงมีการคิดค้นประดิษฐ์ ทั้ งท่าเต้นที่เป็ นรู ปแบบการแสดงมากขึ้น และย ังคงรักษารู ปแบบของการเต้นดั้งเดิ ม
ไว้ ต่อเมื่อมีการถ่ายทอดกันต่อ ๆ มาหลายสิบปี จึงมีรูปแบบที่แตกต่างกันออกไป ซึ่ งพอสรุ ป รูปแบบการ
เต้น ดนตรี เพลง ในยุคนี้ ได้ดังนี้
๑ รูปแบบการเต้ น การเต้นย ังคงเน้นความสนุกสนาน รื่ นเริ ง และการทําท่าทางเลียนแบบตั ๊กแตนตํา
ข้าวให้เหมือนที่สุ ด ท่าเต้นย ังคงใช้การย่อเข่ าลงและกระดกสะโพกให้งอนขึ้น หลังแอ่ น มือยกขึ้ นระดับ
หางคิ้วและจี บ การเดิ นจะใช้การดีดขาออกไปด้านข้างสลับกันไปมาใน ขณะที่มือก็จะวาดลงและดึงขึ้ นมา
อยู่ในระดับหางคิ้วอีกครั้ ง สลับกันไปมา แต่มีการพัฒนาทางด้านรู ปแบบการแสดงให้มีความเป็ นระเบี ยบ
มากขึ้ น และให้เหมาะกับการแสดงกลางแจ้ง ที่ต้องใช้นักแสดงจํานวนมาก เช่ น มีรูปแบบของการเดินออก
การเคารพผู ้ ชม รวมถึ งการเดินแปรขบวนต่าง ๆ ทําให้เกิดความเป็ นระเบี ยบเรียบร้ อยและสวยงามยิ่งขึ้ น
รู ปแบบการแสดงประกอบด้วย
๑. การแสดงการต้อนรับ
๒. การเคลื่อนไหวโลดเต้นไปตามธรรมชาติของตั๊ กแตนตําข้าว
๓. การแสดงความเคารพ