Page 142 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

คู ่มือประกอบการเรี ยนการสอน
กระโน้ ปติงต็อง
๗
ตอนที่ ๒
การแสดงกระโน้ ปติงต็อง
๒.๑ รูปแบบการเต้ น ดนตรี เพลง ในการแสดงกระโน้ ปติงต็อง
จังหวัดสุ รินทร์มีอารยธรรมที่สื บต่อและพัฒนามาเป็ นเวลายาวนาน มีขนบธรรมเนี ยมประเพณี
เพลงและการละเล่นพื้นบ้าน หลากหลายภาษาทั้งภาษาไทย เขมร ส่ วย และลาว ในกลุ ่มชาติพันธุ์เขมรมี
การละเล่นหลากหลาย วิ วัฒนาการการเต้น ดนตรี และเพลง มีมากมายหลากหลายอย่าง เช่ น เพลงกันตรึม
จะใช้ภาษาเขมร ไม่นิยมร้องเป็ นเรื่ องราวแต่จะคิดคํากลอนให้เหมาะกับงานที่ เล่น หรื อใช้บทร้องเก่ าๆ ที่
จดจํากันมา การเล่นกันตรึ มจะมีผู ้ เล่นหญิง - ชายร้องโต้ตอบกัน มีการฟ้ อนรําประกอบ, เจรียง เป็ นการขับ
หรื อออกเสี ยงทํานองเสนาะ ใช้กลอนสดเป็ นส่วนใหญ่ในการขับขานนิ ทานชาดก และเกี่ยวกับพุทธศาสนา
ตลอดจนบรรยายเหตุการณ์ในอดีตและปัจจุ บัน, เจรียงเบริ น เป็ นการร้องโต้ตอบระหว่ างชาย-หญิงเป็ น
ทํานองลําโดยมีแคนเป็ นเครื่ องดนตรี ประกอบ, เจรียงซั นตูจ เป็ นการละเล่นเกี้ ยวพาราสี ในงานเทศกาลหรือ
งานมงคลต่างๆฝ่ ายชายจะใช้เบ็ด ที่มีขนมเป็ นเหยื่อล่อหลอกหยอกล้อฝ่ ายสาว, เรือมอันเร (ลู ดอันเร) จะเล่ น
กันในวันหยุดสงกรานต์ อุปกรณ์ ประกอบการเล่นประกอบด้วย สาก ๒ อัน ยาวประมาณ ๒-๓ เมตร ทําจาก
ไม้เนื้อแข็ง ไม้หมอนรอง วางรองหัว - ท้าย สากสู ง ประมาณ ๓-๔ นิ้ ว, เรือมอายัย เป็ นการละเล่นพื้ นบ้านที่
ร้ องโต้กลอนสดเกี้ ยวพาราสีระหว่างหนุ ่มสาวเมื่ อร้องจบ แต่ละวรรค จะมีลูกคู่ร้องรับและมีเครื่องดนตรี
บรรเลงรับ ท่ารําไม่มีแบบแผน นิ ยมเล่นในงานเทศกาลต่างๆ, เรือมตรษ (ตรุษ) เป็ นการเล่นในเทศกาล
สงกรานต์ คณะที่เล่นมีทั้งมีผู ้ รําและผู ้ ร้องผ่านมาตามบ้าน ต่างๆ ในหมู่บ้าน, ซาปดาน เป็ นการรํ าประกอบ
เพลงกันตรึ มซึ่ ง มีความหมายว่าเลิกหรื อหยุด และกระโน้ ปติงต็อง เป็ นการละเล่นที่ เลียนแบบลีลาท่าทางการ
เคลื่อนไหวของตั๊กแตนตําข้าว เป็ นการเต้น เพื่อความสนุกสนานในวงมโหรี ซึ่ งรูปแบบการเต้น ดนตรี และ
เพลง มี ความแตกต่างกัน แต่ในระยะแรกไม่ได้เน้นรู ปแบบมากนัก จัดกันตามความพร้อมของแต่ละท้องถิ่น
เมื่อมี การพัฒนาและนําไปสู่การแสดงสาธารณะมากขึ้ น ก็มีวิวัฒนาการของรู ปแบบการเต้น ดนตรี และ
เพลง มาเป็ นลําดับ สําหรับการแสดงกระโน้ปติงต็องมีดังนี้
ยุคที่ ๑ เริ่ มแรกการประดิษฐ์ การละเล่ นกระโน้ ปติงต็อง(พ.ศ. ๒๔๘๐-๒๕๐๖)
ในยุคเริ่ มแรกนั้ น เป็ นการแสดงในหมู่บ้าน การเต้นจึงที่เน้นความสนุกสนาน รื่นเริ ง ไม่มีรู ปแบบ
การเต้นที่ตายตัว การเต้นเน้นหนักไปในการเลียนแบบให้เหมือนท่าทางของตั ๊กแตนตําข้าวให้มากที่สุ ด
ส่ วนเพลงก็เป็ นการด้นกลอนสดซึ่ งต้องอาศัยผู ้ ที่มีความรู้ความสามารถอย่างสู ง ซึ่ งมักจะกล่ าวถึงธรรมชาติ