Page 137 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

คู ่มือประกอบการเรี ยนการสอน
กระโน้ ปติงต็อง
๒
ตั๊กแตนตําข้ าว จัดได้ว่าเป็ นแมลงที่มีประโยชน์ ต่อการเกษตรเพราะจะคอยกําจัดแมลงศัตรู พืชในรัฐ
เทกซัส สหรัฐอเมริ กาได้มีการทําโรงเพาะเลี้ ยง โดยปล่ อยให้มีการจับคู่ผสมพันธุ ์กันแล้วเก็บรั งไข่ที่คล้าย
กระเปาะสามเหลี่ยมไปเกี่ ยวติดกับกิ ่งฝ้ ายขณะที่ตกสมอ เมื่ อลูกอ่อนที่ฝักออกมาจากรั ง ก็ช่วยทําหน้าที่
กําจัดหนอนเจาะสมอฝ้ ายทันที และแต่ ละรั งก็จะได้ลู กอ่อนหลายสิ บตัว ซึ่ งมากพอที่จะควบคุมหนอนได้
จะเห็ นได้ว่า ธรรมชาติได้มอบแมลงที่ เป็ นประโยชน์มาให้เรา เพียงแต่ว่าเราต้องหาวิธี จัดการ
ให้เหมาะสมถู กต้อง ก็จะได้ประโยชน์ จากตั ๊กแตนตําข้าว สิ่ งที่ควรคํานึงก็คือแหล่งที่อยู่อาศัย และการใช้
สารเคมีในการกําจัดแมลงถ้าปฏิบัติให้ถู กต้อง เราก็ อาจจะได้เห็นตั๊กแตนตําข้าวคอยทําหน้าที่ควบคุมแมลง
ศัตรู พื ชให้กับเรา
๑.๒ ความเป็ นมาของการแสดงกระโน้ ปติงต็ อง
จังหวัดสุริ นทร์มีอารยธรรมที่สื บต่อและพัฒนามาเป็ นเวลายาวนาน มีขนบธรรมเนี ยมประเพณี เพลง
และการละเล่นพื้นบ้าน หลากหลายภาษาทั้งภาษาไทย เขมร ส่ วย และลาว ในกลุ ่มชาติ พันธุ ์เขมรมีการละเล่ น
หลากหลาย ในเพลงและการละเล่นพื้นบ้านของสุ ริ นทร์ทั้ งหมด มีการละเล่นที่พัฒนามาจากสัตว์ มีการ
เลียนแบบลีลาท่ าทางการเคลื่อนไหว และการเกี้ ยวพาราสี ที่สนุ กสนานร่ าเริ ง ของตั๊กแตนตําข้าว คื อการเต้น
“กระโน้ปติงต็อง” ซึ่ งพัฒนาจากการละเล่นเพื่อความสนุกสนานและตลกขบขันในหมู่บ้าน มาเป็ นการ
แสดงที่นิ ยมแพร่ หลาย มีการนําไปแสดงหน้าพระที่นั่ง และในบางช่ วงห่ างหายขาดการส่งเสริ ม ประวัติ
ความเป็ นมาของกระโน้ปติงต็องได้มีการบันทึกและเล่าสื บต่อกันมาหลายกระแส สามารถแบ่งออกเป็ น ๓
ยุคได้ดังนี้
ยุคที่ ๑ เริ่ มแรกการประดิษฐ์การละเล่ นกระโน้ ปติงต็อง(พ.ศ. ๒๔๘๐ - ๒๕๐๖)
ในยุคนี ้มีบุคคลสําคัญ 3 คนที่ เป็ นผู้ ก่อตั้งและทํ าให้ กระโน้ ปติงต็อง คือ นายเต็น ตระการดี
นายเหือน ตรงศู นย์ดี และครู ยันต์ ยี่สุ่ นศรี
เมื่ อประมาณปี พ.ศ. ๒๔๘๐ นายเต็น ตระการดี ได้เดินทางเข้าไปในประเทศกัมพู ชา โดยขบวน
เกวียนสิ นค้า (เกลือ) ไปค้าขาย แลกเปลี่ยนปราเฮ๊าะ (ปลาร้ า) จากประเทศกัมพูชา (เขมร)และในขณะที่ หยุด
พักเหนื่อยนายเต็น ตระการดี ได้มองเห็ นตั ๊ กแตนตําข้าวกําลังเกี้ ยวพาราสี กันและผสมพันธุ์กันอยู่ นายเต็น
เฝ้ าดูลีลาของตักแตนคู ่นั้ นด้วยความประทับใจ เมื่อนายเต็นเดิ นทางมาถึงบ้าน จึงเกิดความคิดว่าถ้านําเอาลีลา
การเต้นของตั๊กแตนตําข้าวมาดัดแปลงและเต้นให้คนดูก็ ดี จึงนําแนวคิดนี้ มาเล่าให้ นายเหื อน ตรงศูนย์ดี
หัวหน้าคณะกันตรึ มที่เล่ นอยู่ในหมู่ บ้านรําเบอะ ทั้งสองจึงได้ร่ วมกันแสดงต่อเนื่ องกันมา ต่ อมานายย ันต์
ยี่สุ ่ นศรี ครู ใหญ่โรงเรี ยนบ้านโพธิ์ กอง(ในขณะนั้ น) ได้เห็ นความสําคัญและมีความชื่ นชอบการแสดง
กระโน้ปติงต็อง จึงได้เข้ามาร่ วมแสดงเป็ น ๓ คน โดยมีนายเต็ น และนายย ันต์ เป็ นผู้แสดงเข้าคู่กัน และ
นายเหื อนจะเป็ นผู ้ เป่ าปี่ สไล มีการด้นกลอนสดเป็ นเนื้อร้อง การแต่งกายไม่มีรูปแบบพิ เศษ ผู ้ แสดงจะใส่
โสร่ งไหมกั บเสื้ อเท่ านั้ น ส่วนการแสดงเป็ นการแสดงสั้ น ๆ สลับกั บการแสดงกันตรึ มในงานบุ ญงาน