Page 109 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๙๕
๑.๒ การสื่ อความหมายในการแสดงกระโน้ ปติงต็อง
จังหวัดสุริ นทร์มีอารยธรรมที่สื บต่อและพัฒนามาเป็ นเวลายาวนาน มีขนบธรรมเนี ยมประเพณี เพลง
และการละเล่นพื้นบ้าน หลากหลายภาษาทั้งภาษาไทย เขมร ส่ วย และลาว ในกลุ่มชาติ พันธุ ์เขมรมีการละเล่ น
หลากหลาย ซึ่ งในเพลงและการละเล่ นพื้ นบ้านของสุ ริ นทร์ทั้งหมด มี การละเล่นที่พัฒนามาจากสัตว์เป็ นครั้ ง
แรก คือมีการเลี ยนแบบลีลาท่ าทางการเคลื่อนไหว และการเกี้ ยวพาราสีที่ สนุกสนานร่ าเริ ง ของตั ๊กแตนตํา
ข้าว มาเป็ นการเต้น“กระโน้ปติงต็อง ” เพื่อการละเล่น เพื่อความสนุกสนานและตลกขบขันในหมู่บ้าน ต่ อมา
เป็ นการแสดงที่ นิยมแพร่ หลาย มี การนําไปแสดงหน้าพระที่ นั่ง และในบางช่ วงห่ างหายขาดการส่งเสริ ม
ความเป็ นมาของกระโน้ปติงต็อง ได้มีการบันทึกและเล่าสื บต่อกันมาหลายกระแส และมีการพัฒนาการสื่ อ
ความหมายจากเดิมไม่ได้มีความหมายมากไปกว่าลักษณะการเคลื่อนไหวของตั ๊กแตนตําข้าว ซึ่ งสามารถแบ่ง
ออกเป็ น ๓ ยุคได้ดังนี้
ยุคที่ ๑ เริ่ มแรกการประดิษฐ์การละเล่ นกระโน้ ปติงต็อง (พ.ศ. ๒๔๘๐ – ๒๕๐๖)
เป็ นการพัฒนาท่าเต้นมาจากตั ๊กแตนตําข้าวกําลังเกี้ ยวพาราสี กันและผสมพันธุ ์กัน การสื่ อความหมาย
จากท่ าการเต้น คือการงอมือและยกแขนเหมือนตั๊ กแตนตําข้าว และมีการเต้นตามแต่จินตนาการผู ้ เต้นไม่ มี
รู ปแบบตายตัว ไม่ได้เน้นการสื่ อความหมายจากท่ าเต้นมากนัก เพราะเป็ นการประดิ ษฐ์เนื้อร้ องประกอบ
ท่าทาง ซึ่ งจะอธิ บายความหมายด้วยภาษาร้อง ซึ่ งมีการด้นกลอนสดเป็ นเนื้อร้องตามความสามารถของผู ้ ร้ อง
โดยจะแบ่งได้ดังนี้
๑. การเคลื่ อนไหวโลดเต้นไปตามธรรมชาติของตั๊กแตนตําข้าว
๒. อาการร่ าเริ งสนุ กสนาน และเกี้ ยวพาราสี
๓. การผสมพันธุ์ระหว่างตัวผู ้ ตัวเมีย
๔. การประดิ ษฐ์ท่าทางให้เกิดความตลกขบขัน
ยุคที่ ๒ การเผยแพร่ โดยนายอําเภอเสนอ มู ลศาสตร์ (พ.ศ. ๒๕๐๖ – ๒๕๔๐)
เมื่ อมีนักปกครองและหน่วยราชการได้เข้ามาร่ วมส่ งเสริ มและพัฒนา เช่น พัฒนาชุ มชนอําเภอ
ปราสาท ศึกษาธิการอําเภอปราสาท ฯลฯ จึงเกิ ดการพัฒนาเพื่อให้การแสดงมีความน่าสนใจมากขึ้ น และเมื่อ
มีการนําไปแสดงทั้ งในระดับจังหวัด ระดับชาติ โดยเฉพาะการนําไปเสนอต่อหน้าพระที่นั่ง จึงมีการปรับการ
แสดงให้เป็ นรู ปแบบมากขึ้น โดยมีการกําหนดท่าเดินออก ท่าเคารพผู ้ ชม มีการแปรเป็ นรู ปขบวนต่าง ๆ แต่
ย ังยึดการสื่ อความหมายคล้ายในยุคต้นจะแบ่งได้ดังนี้
๑. การแสดงการต้อนรับ
๒. การเคลื่อนไหวโลดเต้นไปตามธรรมชาติของตั๊ กแตนตําข้าว
๓. การแสดงความเคารพ
๔. อาการร่ าเริ งสนุ กสนาน และเกี้ ยวพาราสี