Page 95 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๘๔
๑.๑) ความหมายของประเพณีบุญกําฟ้ า
สํ าหร ับความหมายของประเพณีบุ ญกําฟ้ า พบว่าชาวพวนบ้านหาดเสี้ยวให้
ความหมายเช่นเดียวกับชาวพวนแห่ งอื่น โดยอธิบายว่า “กํ า” หมายถึง การยึดถือว่ าคือในวันนั ้ นจะ
ไม่ตําข้ าว จะไม่ผ่าฟื น จะไม่มีการทําเสียงดัง โดยมีการอธิบายเพิ่มเติมว่าเป็ นกลอุบายของบรรพ
บุรุษเพื่อให้มีวัดหยุดนั ่ นเอง (สง่า เกิดใหญ่, ๒๕๕๐: สัมภาษณ์)
กลอุบายดังกล่าวครูอุทิศ กุ มาร อดีตผู้อํานวยการโรงเรี ยนเมืองเชลียงและ
ศิลปินดีเด่นจังหวัดสุโขทัย สาขาวรรณศิลป์ ประจําปี พ.ศ. ๒๕๔๒ สันนิษฐานว่าประเพณี กําฟ้ าบ้าน
หาดเสี้ ยวเกิดขึ้ นจากเงื่อนไขที่ชาวพวนในอดีตจะทอผ้าหลังฤดูเก็บเกี่ยวเพื่อจะนําไปจําหน่ายในงาน
พระแท่นศิลาอาสน์ จังหวัดอุตรดิตถ์ในช่วงเดือน ๓ แต่ เนื่องจากเกรงว่าจะทอผ้าหักโหมเกินไปจึงใช้
ประเพณีบุญกําฟ้าช่วยให้พักผ่อนมากขึ้ น ความว่า
“…พอเสร็จหน้านาเขาก็จะมาทอผ้ากัน จะเป็ นอุบายของบรรพบุ รุษยังไง
ไม่ รู ้นะ เพราะว่าการทอผ้านั ่ นเขาจะต้องเอาผ้าไปขายที ่ งานวัดพระแท่ นศิลาอาสน์ ที่
จั งหวัดอุตรดิตถ์ เพราะว่าขายผ้าที ่ นั ่ นจะขายดีมาก แล้วสมัยก่อนนี ่บุญสิบสี ่ คํ ่ านี่คนมืด
ฟ้ ามัวดินเลยนะ มากมายแต่ตอนนี้เริ ่ มจืดจาง … แต่ทีนี้ บรรพบุรุษคงเห็นว่าก่อนที ่ จะเอา
ผ้าไปขายที ่ วัดพระแท่นศิลาอาสน์ในเทศกาลงานประจําปี นั ้ น เกรงว่าคนทอผ้าจะหักโหม
เกินไป จึงมีอุบายให้หยุดโดยมีเทศกาลกําฟ้าขึ้นมา …”
(อุทิศ กุ มาร, ๒๕๕๐: สัมภาษณ์)
นอกจากนี้ ชาวพวนบ้านหาดเสี้ยวยังอธิบายความหมายของประเพณีบุญกํ า
ฟ้ าเพื่ อการพยากรณ์การทํ าเกษตรกรรมประจําปี โดยเฉพาะการทํานาจากการฟ ังเสียงฟ้ าร้อง “...
เขาฟ ังเสียงฟ้ าร้อง ... มันจะมีเป้ าหมาย ... เมื ่ อก่อนก็ทํานาปี ละคร ั ้ ง ก็เอามาทํานายเอานาปี ดีไหม
มันไม่มีปฏิทินก็จะฟ ังจากธรรมชาติว่าดีไหม ...” (แจ่มจันทร์ โพธิ ์ บัว, ๒๕๕๐: สัมภาษณ์)
ข้อมูลจากการสัมภาษณ์พบว่าประเพณีบุญกําฟ้าบ้านหาดเสี้ ยวจํานวน ๓ คร ั้ ง
ได้แก่ (แจ่มจันทร์ โพธิ ์ บัว, ๒๕๕๐: สัมภาษณ์ สาธร โสร ัจประสพสันติ, ๒๕๕๐: สัมภาษณ์ และ
วิฑูรย์ พานิ ชพันธเวศ, ๒๕๕๐: สัมภาษณ์)
๑. คร ั ้ งที่หนึ่ง ระหว่างวันขึ้ น ๒ คํ่ า เดือน ๓ จนถึงวันขึ้น ๓ คํ่ า เดือน ๓ เป็ น
การกําเต็มวันเริ่มต้นภายหลังจากพระอาทิตย์ตกของวันขึ้น ๒ คํ่า จนถึงวันขึ้น ๓ คํ่า ทั ้ งนี้ชาวพวน
บ้านหาดเสี้ยวจะไม่ทํางานโดยมีคํากล่ าวว่า “ไม่ตําข้าว ไม่ทอผ้า ไม่ผ่าฟืน” แต่จะมีการละเล่นต่างๆ
ในเวลากลางคืนเช่น นางกวัก ลูกช่วง หรือหม่ าอื้อ (ไม้หึ่ง) ลาวกระทบไม้ กะเลิ้งเกิ้งกับ หมากตี่
หมากเตย เป็ นต้น