Page 90 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๗๙
๕. ประเพณี บุญข้าวหลาม
ประเพณีบุญข้าวหลามชองชาวพวนถือกันว่าได้อานิสงส์มาก และตามที่
ปรากฏพบอยู่ที่ อํ าเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุ รี จัดขึ้นในเดือน ๒ หรือที่บ้านม่วง อําเภอศรีมโหสถ
จังหวัดปราจีนบุ รี จะจัดในวันขึ้น ๑๕ คํ่า เดือน ๓ เนื่ องจากเป็ นช่วงภายหลังการเก็บเกี่ยวข้าว
ใหม่ทําให้มกลิ่นหอม และไม้ไผ่กําลังเจริญเติบโต ชาวบ้านจึงตัดไม้ไผ่เพื่อทําข้าวหลาม ที่ มี
ขนาดกลางและขนาดเล็กมาเลื่อยพร้อมจัดหาอุปกรณ์ ทําข้าวหลาม เมื่อเผาข้าวหลามเสร็จ
เรียบร้อยแล้วจะนําข้าวหลามพร้อมภัตตาหารไปถวายพระต่อไป (พหลยุ ทธ รุณภัย, ๒๕๑๕ :
๔๔)
นอกจากนี้ ในขณะที่มีการเผาข้าวหลามยังเป็นการเปิดโอกาสให้หนุ่ มชาว
พวนในละแวกบ้านมาช่วงหญิงสาวเผาข้าวหลามได้อีกด้วย
๖. ประเพณี บุญเบิกฟ้ า
ประเพณีบุญเบิกฟ้ านับว่าเป็ นพิธีกรรมของกลุ่มชาติพันธุ ์ไทย-ลาวโดยทั ่ วไป
แต่มีความใกล้เคียงกับประเพณีบุ ญกําฟ้ามากที่สุด เนื่องจากมีความเชื่อที่สอดคล้องกับความ
เชื่อของประเพณีบุ ญกําฟ้าเช่น ความเชื่อเกี่ยวกับฟ้ าไขประตูนํ้า (ฟ้ าไขประตูฝน) และความเชื่อ
ในคติกบบ่ มีปาก นาคบ่มีฮูขี้ อีกทั้ งยังจัดอยู่ในช่วงเวลาเดียวกับประเพณี บุญกําฟ้ากล่ าวคือวัน
ขึ้น ๓ คํ่าเดือน ๓ เนื่ องจากในกรณีประเพณีบุ ญเบิกฟ้ าแล้ว ในช่วงวันข้างขึ้ นเดือน ๓ ลมหนาว
ทางทิศตะวันออกเฉี ยงเหนืออ่อนกําลังและกระแสลมจะเปลี่ยนทิศทาดังนั ้ นจึงมีฝนตกฟ้ าคะนอง
ที่ เรียกว่ า “ฝนหลงฤดู” หรือ “ฝนชะลาน” หรือ “ฝนชะช่อมะม่วง” ดังนั ้ นการจัดประเพณีบุญเบิ ก
ฟ้ าของกลุ ่มชาติพันธุ์ไทย-ลาวจึงเป็นการต้อนร ับฝนหลงฤดูนั ่ นเอง (สถาพร พันธุ์มณี, ๒๕๔๒ :
๒๔๖๐)
ในประเพณี บุญเบิกฟ้ า จะมีการสังเกตเสียงฟ้ าร้องเช่นเดียวกับประเพณีบุญ
เบิกบ้าน ได้แก่ (สถาพร พันธุ์มณี, ๒๕๔๒ : ๒๔๖๐)
ฟ้ าร้องทางทิศบูรพามีครุฑเป็ นสัตว์ประจําทิศ ทํานายว่า ฟ้ าเปิดประตูนํ้ า ฝน
จะดี ข้าวกล้าในนางอกงามดี คนทั ้ งปวงจะได้ทําบุ ญให้ทานอย่างทั ่ วถึง
ฟ้ าร้องทางทิศอาคเนย์มีแมวเป็ นสัตว์ประจําทิศ ทํานายว่ า ฟ้าเปิ ดประตูลม
ฝนจะน้อย นาแล้ง คนจักอดอยากและเกิดโรคท้องร่วงระบาด
ฟ้ าร้องทางทิศทักษิณมีราชสีห์เป็ นสัตว์ประจําทิศ ทํานายว่า ฟ้ าเปิ ดประตู
ทอง ฝนดีนํ้ามาก ข้าวกล้าในนาจะเสียสองส่ วนได้มาสามส่วน นาลุ่มจะเสียหายแต่นาดอน
ได้ผลดี ปู ปลามีความอุ ดมสมบูรณ์
ฟ้ าร้องทางทิศหรดีมีเสือเป็นสัตว์ประจําทิศ ทํ านายว่า ฟ้าเปิ ดประตูตะกั ่ ว
หรือชิน ฝนจะดีงาม ผลหมากรากไม้อุ ดมสมบูรณ์ ปู ปลามีมาก ข้าวกล้าได้ผลบริบู รณ์ดี
ฟ้ าร้องทางทิศป ัจฉิมมีนาคเป็นสัตว์ประจําทิศ ทํานายว่ า ฟ้าเปิ ดประตูเหล็ก
ฝนจะแล้ง นํ้าน้ อย ข้าวกล้าในนาตายแห้งเสียหาย