Page 88 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๗๗
บ้าน เมื่อคนในบ้านร ับประทานอาหารเย็ นเป็นที่เรียบร้อยแล้วสมาชิกในบ้านทุ กคนจะเหลือ
อาหารไว้คนละหนึ่งคําพร้อมกับวางไว้ในกระทง เมื่อถึงรุ ่งเช้าวันแรม ๑๒ คํ่าจะนํากระทงไปทิ้ง
แม่นํ้าลําคลองเพื่อเป็นการ “ส่งผีย่าผีเกียง” พร้อมกล่าวว่า “ผีกินได้ไส้ฮี ผีกินดีท้องกว้าง จ่งไป
นําผีย่าผีเกียงเฮ่อเมิดเฮ่อเสี้ยงเน้ อ” และนํามีดไปเคาะฝาบ้านทุกหลังด้วย (วิเชียร วงศ์วิเศษ,
๒๕๒๕ : ๑๑๕)
๒. ประเพณีกําเมื่ อมีคนเกิ ด
ความหมายของการกําเมื่อมีคนเกิดหมายถึงการอยู่ไฟ (สมศักดิ ์ ศรีสันติสุ ข,
๒๕๔๒ : ๓๒) ซึ่งพบว่าการกําหรือการอยู่ไฟดังกล่ าวเป็นประเพณีที่เกิดกับกลุ่มชาติพันธุ์พวน
บ้านนาคูณน้ อย เมืองนาซายทอง แขวงกําแพงนะคอนเวี ยงจัน สาธารณร ัฐประชาธิปไตย
ประชาชนลาว และไม่ปรากฏประเพณีที่ใช้ชื่อนี้ในกลุ ่มชาติพันธุ์พวนของไทย โดยพิธี การอยู่กํา
สืบเนื่องจากความเชื่อที่ว่าเมื่อผู ้ หญิงชาวพวนตั ้ งครรภ์จะต้องทํางานเพื่อให้อยู่ ไฟง่ายขึ้น แต่ต้อง
ปฏิบัติตรมข้ อห้ามระหว่างตั ้ งครรภ์ต่างๆ เช่น ห้ามมีเพศสัมพันธ์ ห้ามนั ่ งบนบันได ระมัดระวัง
เวลาขึ้น-ลงบันได ไม่ทานของหวานจัด ไม่ซื้อหมูมาเลี ้ ยง ฯลฯ
เมื่อครบกําหนดคลอด หญิงมีครรภ์ชาวพวนจะเดินทางไปหาหมอตํ าแยเพื่อ
ทําคลอด โดยคนที่รอร ับเด็กซึ่งออกมาจากช่องคลอดจะต้องมีคนดีมีศีลธรรมไม่เป็ นคนหย่าร้าง
หรือเป็นหม้าย พร้อมกับพูดว่า “ให้เป็ นลูกคํ้ าลูกคูณ เป็ นผู้รู้ผู้ดี ให้ใหญ่เพียงถุงให้สูงเพียงฟ้ า มี
ผ้าแพรมาร ับ เอาให้เจ้าใหญ่ กับพ่ อแม่ เข้าไปดงให้เจ้าเอาข่า เข้าไปป ่ าให้เจ้าเอาตอง” พร้อมกับ
นําเด็กนอนบนกระด้ง ตัดสายสะดื้อด้วยไม้ปิ้ งปลากับถ่านไฟ พร้อมกับนําเงินและทองมาแช่ใน
นํ้าเพื่อให้เด็กดื่ม พร้อมกับคํ าพูดที่ว่า “ปากอมเงิน อมทองคํ า พูดกับคนๆ ก้มหน้าพูดกับข้าๆ
ยอมือ” ซึ่งหมายถึงไม่เป็ นคนยากจนและมีสติป ัญญาเฉี ยบแหลม (สมศักดิ ์ ศรีสันติสุ ข, ๒๕๔๒ :
๓๑-๓๒)
ภายหลังจากการคลอดแล้วแม่และเด็กจะย้ายไปอยู่ในเรือนคร ัวเพื่อทําพิธีกํา
โดยหญิงที่คลอดลูกใหม่จะนอนหรือนั ่ งบนเตียงทําด้ วยไม้มีราว ใต้เตียงจะมีกะละมังใส่ถ่านเพื่อ
ผิงไฟหลังอาบนํ ้าร้อนประมาณ ๖–๑๐ คร ั ้ งต่อวัน ร ับประทานแต่ข้าวจี่และข่าหมกไฟจนกว่าจะ
ครบ ๕ คืน จึงจะร ับประทานปลาจี่โดยห้ามร ับประทานปลาที่มีหางแดงและปลาที่มี เงี่ยง หรือ
สามารถร ับประทานอาหารแห้งได้เท่ านั้ น และต้ องดื่มนํ้ าต้มใบไม้ที่มีรสเปรี้ยวเพื่อให้ ผิวพรรณ
สดชื่น ทั้ งนี้ลูกคนแรกจะต้องอยู ่ ไฟนานประมาณ ๒๕–๓๐ วันและลูกคนต่ อมาจะลดลงตามลําดับ
(สมศักดิ ์ ศรีสันติสุข, ๒๕๔๒ : ๓๒)
หลังจากออกกําแล้ว จะมีการทํ าพิธี สู่ขวัญให้กับแม่และเด็กเพื่อเป็ นการ
แสดงความยินดี ที่สามารถผ่านพ้นช่ วงเวลาที่ต้องอดทนที่สุ ดในชีวิต (สมศักดิ ์ ศรีสันติสุ ข,
๒๕๔๒ : ๓๒)
๓. ประเพณี กําเมื่ อมีคนตาย
ประเพณีของชาวพวนอี กประการหนึ่ ง เชื่อว่าเมื่อมีสมาชิกในชุมชนเสียชีวิต
ต้องมีการกําคือการไม่ทํางานในบ้ านด้วยเช่นกัน การตายของชาวพวนจะถูกจําแนกออกเป็น ๒