Page 87 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๗๖
นอกจากนี้ ชาวพวนบางพื้นที่ เช่ นที่บ้านเชียง อําเภอหนองหาน จังหวัดอุดรธานี
ยังใช้คืนวันสุดท้ ายของประเพณีบุญกําฟ้าทําพิธี “เสียแล้ง” ซึ่งเป็นพิธีที่คล้ายคลึงกับ “เสียแสง
ฟืนแสงไฟ หรือ เสียแสงตามแม่ นํ้ าลําคลอง” แต่มีคําอธิบายว่าเป็ นการบอกกล่าวผีบรรพบุรุษ
เพื่อให้ทราบว่าลูกหลานเดือดร้อนเนื่องจากฝนไม่ ตกหรือฝนน้อยมาห 1ล1 ายปีแล้ว การทิ้งฟืนลงใน
แม่นํ้าลําคลองจึงเป็นวิธี การสื่อสารถึงผีบรรพบุรุษให้ทราบนั ่ นเอง (ธวัช ปุณโณทก, ๒๕๔๒ :
๒๓๒–๒๓๓)
อย่างไรก็ดี ประเพณี บุญกําฟ้ ายังสามารถสอดแทรก “รมสาว” คือการที่ หนุ ่มชาว
พวนต่างหมู ่บ้านจะเข้ามาคุยกับหญิงสาวพวนอีกหมู่บ้านที ่มีประเพณีบุญกําฟ้ าด้วย (พหลยุ ทธ
รุณภัย, ๒๕๑๕ : ๔๖)
๓) บุญกําฟ้ ากับประเพณี ที่ เกี่ยวข้ อง
ประเพณีบุญกําฟ้ า พบว่ายังมีการจัดควบคู่กับประเพณีอื่นๆ ของกลุ ่มชาติพันธุ ์
พวนอีกด้วย ได้แก่
๑. ประเพณี กําเกียง หรือกํายี่ หรือกําเจี ยง
ประเพณีกําเกียงจัดขึ้นในช่วงแรม ๙–๑๑ คํ่ าเดือน ๙ มักจะจัดเป็ นประเพณี
ควบคู่กับประเพณีบุ ญกําฟ้า ที่เรียกว่า “กําเกี ยงกําคืนหน้า กําฟ้ ากําคืนหลัง” เนื่องจากธรรม
เนียมของชาวพวน โดยเฉพาะที่อําเภอศรีสัชนาลัย จังหวัดสุโขทัย นิยมเรียกกลางคืนของวันที่
ยังไม่มาถึงว่า “คืนมื้อหน้า” และเรียกกลางคืนของวันที่ล่ วงมาแล้วว่า “คืนมื้อหลัง” ดังนั้ น
ประเพณีกําเกียงซึ่ งเริ่มงานตั ้ งแต่ช่วงเช้าของวันแรม ๙ คํ่ าเดือน ๙ จนถึงเช้าวันแรม ๑๒ คํ่ า
เดือน ๙ จึงถือเป็นวันคืนหน้ าของวันกํา ขณะที่ประเพณีบุ ญกําฟ้ าซึ่ งจัดในวันขึ้น ๓, ๑๐, ๑๕ คํ่า
เดือน ๓ จะเริ่มงานตั ้ งแต่คืนวันที่ ๒, ๙, ๑๔ คํ่ าเดือน ๓ จึงถือเป็ นวันคืนหลังของวันกํา
นอกจากนี้ยัง (วิเชียร วงศ์วิเศษ, ๒๕๒๕ : ๑๑๔–๑๑๕)
นอกจากนี้ ในประเพณีกําเกี ยงมีคํากล่าวที่เกี่ยวพันกับประเพณีกําฟ้ าได้แก่
“กําเกียงแม่นกําบ้าน กําฟ้ าแม่นกําคน” ซึ่งหมายถึงประเพณีที่จะต้องจัด “กํา” ในบ้ านเท่านั้ นและ
ต้องทําทุกบ้านได้ แก่ประเพณีกําเกียง แต่ ประเพณีซึ่งไม่จํากัดสถานที ่และความสะดวกของคนที่
จะกําได้แก่ประเพณีกําเกียง ทั้ งนี้มีความเชื่อสืบต่อกันมาเกี่ยวกับการส่ ง “ผีย่าผีเกียง” ซึ่งเป็น
การส่งผีที่อยู่ในบ้านเรือนของคน โดยผีย่าผีเกียงจะเป็นผู้นําผีตนอื่นๆ ที่เห็นแก่กินเข้ามาและจะ
ทําให้สมาชิกในครอบคร ัวเห็นแก่กินตามไปด้ วย ดังนั้ นการส่ งผีย่าผีเกียงจึงมีนั ยะที่ชาวพวน
ต้องการสอนเยาวชนไม่ให้เป็ นคนเห็นแก่กินรู้จักประมาณในการกิน (วิเชียร วงศ์วิเศษ, ๒๕๒๕ :
๑๑๔-๑๑๖)
ในการจัดประเพณีกําเกียง พบว่าเด็กและคนหนุ่ มสาวจะหยุดพักผ่อน ไม่ มี
การทํางาน ในตอนกลางคืนของวันแรม ๑๑ คํ่าจะเป็ นวันส่งผี ย่าผีเกียงด้วยการที่ชาวพวนทุก
บ้านต้องเย็ บกระทงด้วยกาบกล้วยหรือตระกร้าเก่า นําดินเหนียวป ั้ นเป็นรูปคนสมมติว่าเป็ น
ผู้ใหญ่ เด็ก ชาย หญิง และรูปสัตว์ต่างๆ เช่น โค กระบือ เป็ ด ไก่ ใส่ลงในกระทงแขวนไว้บน