Page 85 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๗๔
สําหร ับชาวพวนในบางพื้นที่ เช่นที่จังหวัดลพบุ รีปรากฏว่ าเดือนอ้ายหายไป ซึ่ง
หากเทียบกับฮีตสิบสองของกลุ่มชาติพันธุ ์ไทย-ลาวแล้ว เดือนอ้ายและเดือนสี่คือการทําบุญเข้า
กรรมและบุญบวชนาค มีข้อสันนิษฐานที่อาจเป็ นไปได้ว่าในเดือนดังกล่ าวเป็นธรรมเนียมพุทธ
ศาสนาที่มักปฏิบัติ กันในช่วงสองฝ ั ่ งแม่นํ้าโขง ขณะที่กลุ่ มชาติพันธุ์พวนในประเทศไทยได้
กระจายอยู่หลายพื้นที่โดยเฉพาะในภาคเหนื อตอนล่างและภาคลางตอนบนซึ่งไม่มีการปฏิบัติ
ตามธรรมเนียมเหล่านี้ดังนั ้ นจึงอาจสูญหายไปก็ ได้ (วาสนา บุญสม, ๒๕๔๓ : ๕๘)
ขณะเดียวกัน คําว่ากําฟ้ า มาจากคํารวมกัน ๒ คําคือคําว่า “กํ า” ซึ่งมีความหมาย
เดียวกับคําว่า “ขะลํา หรือ คะลํา” ในภาษาลาว อันหมายถึงข้อห้าม ข้อควรละเว้น ขณะที่ “ฟ้ า”
มีความหมายซึ่งสอดคล้องกับความเชื่ อเกี่ยวกับพระยาแถนดังกล่าวข้างต้น ดังนั ้ นคําว่ า “กําฟ้า”
จึงหมายถึงข้อกํ าหนดจากฟ้า หรือข้อพึงละเว้นตามความเชื่อที่ว่าเมื่อมีการกํ าฟ้า หรือการนับ
ถือฟ้าหรือนับถื อเทวดาผู้เป็ นใหญ่ หากผู้ใดไม่ปฏิบัติตามประเพณี เช่น การไม่ ด่าทอหรือ
ทะเลาะวิวาทในช่วงประเพณีบุ ญกําฟ้า หรือส่งเสียงอึกทึกครึกโครม การไม่มีเพศสัมพันธ์กันแม้
จะระหว่างสามีภรรยา การตีฆ้องกลอง เป็นต้น จะถูกลงโทษ (วีระพงศ์ มีสถาน, ๒๕๓๙ : ๒๖
และธวัช ปุณโณทก, ๒๕๔๒ : ๒๓๑) โดยนั ยนี้ จึงอาจกล่าวได้ว่าประเพณีบุญกําฟ้ ายังมี
ความหมายแอบแฝงในการหยุดพักผ่อนจากการทํางาน เห็นได้จากเมื่อถึงช่วงประเพณีกําฟ้ า
ชาวพวนจะหยุดพักผ่อนไม่ทํางานนั ่ นเอง อย่างไรก็ดีเราจะพบว่าคําว่า “กํา” ในประเพณีของ
กลุ่มชาติพันธุ์พวนยังมีอีกจํานวนหนึ่ ง อาทิ ประเพณีกําเกียงและประเพณีกําเมื่อมีคนตาย ซึ่ง
เป็ นการไม่ทํางานเมื่อถึงช่วงเวลาดังกล่าวทั ้ งสิ้น (วิเชียร วงศ์วิเศษ, ๒๕๒๕ : ๑๑๑, ๑๑๔–๑๑๘)
อย่างไรดีมีผู้สันนิษฐานถึ งคําว่า “กํา” ที่ถูกอธิบายได้หลายความหมายทั้ ง
ความหมายที่ระบุว่ามาจากคําว่ า “กรรม” ในพิธีกรรมที่เกี่ยวกับฟ้ า หรือมีความหมายคล้ายคลึง
กับคําว่า “ถือ” ซึ่งหมายถึงละเว้นหรือไม่ปฏิบัติ เช่น ถือศี ล เป็นต้ น (วิเชียร วงศ์วิเศษ, ๒๕๒๕ :
๑๑๑, ๑๑๓) หรืออาจจะมาจากคําว่ า “การอยู่กรรมวันฟ้ าไขประตู” ซึ่งหมายถึงการทําบุญรื่นเริง
เพื่ อต้ อนร ับฟ้ าเปิ ดประตูนํ้าฝนประจําปี ก็ได้ (ธวัช ปุณโณทก, ๒๕๔๒ : ๒๓๑)
๒) กิ จกรรมในประเพณี บุญกําฟ้ า
ประเพณีบุญกําฟ้าของชาวพวนในประเทศไทยมีจํานวน ๓ วัน ซึ่งส่วนใหญ่เริ่มจัด
งานวันแรกในวันขึ้ น ๓ คํ่าเดือน ๓ เป็นวันแรกของการเริ่ มพิธี กําฟ้ า ส่วนวันต่อมานั้นแตกต่าง
กันตามพื้นที่ ซึ่ งมี กลุ่มชาติพันธุ ์ พวนอาศัยอยู่ เช่น ชาวพวนที่อาศัยอยู่ในจังหวัดสุโขทัยจะจัดพิธี
กําฟ้าระหว่างวันขึ้น ๓ คํ่ า ขึ้ น ๑๐ คํ่ า และขึ้น ๑๕ คํ่า เดือน ๓ เป็นหลัก ขณะที่ บางพื้นที่อาจจัด
พิธีกําฟ้าในวันขึ้น ๓ คํ่า จนถึง ขึ้น ๕ คํ่าเดือน ๓ หรือตั้ งแต่วันขึ้น ๒ คํ่า เดือน ๓ จนถึงวันขึ้น
๔ คํ่าเดือน ๓ ก็ได้ (วีระพงศ์ มีสถาน, ๒๕๓๙ : ๒๖ และเปรมทิพย์ พงษ์นิล, ๒๕๔๗ : ๒๘)
พหลยุทธ รุณภัย (๒๕๑๕ : ๔๕–๔๖) ได้กล่าวถึงบรรยายการจัดประเพณีบุ ญกําฟ้ า
ที่ บ้านเชียงงา ตําบลบ้านหมี ่ อําเภอบ้านหมี่ จังหวัดลพบุรี ในช่วงพุทธทศวรรษที่ ๒๕๑๐ ไว้ว่า
เมื่อถึงช่วงประเพณีกําฟ้า ชาวพวนจะมีการเดินทางไปมาหาสู่กัน ผู้ที่อยู่ต่างจังหวัดจะเดินทาง