Page 78 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๖๗
สามัคคีความปรองดอง โดยนํามาเป็ นหลักปฏิบัติตนให้เหมาะสมกับกาลเทศะและสถานภาพ
ของแต่ละบุคคล
คองสิบสี่เปรียบเสมือนกฎหมายที่กําหนดหน้าที่ให้ปฏิบัติ โดยคองสิบสี่ ในวิถีชีวิตของ
ชาวพวนบ้านผือ มีดังนี้ ๑) ครอบคร ัว ได้แก่ คองพ่อคองแม่ คองใภ้ คองเขย คองลูกคองหลาน
คองตาคองยาย คองป้ าคองลุง คองผัวคองเมีย ชาวไทพวนอยู่ในระบบเครือญาติและเคารพผู้
อาวุโสจึงสามารถยึดถือปฏิบัติได้เป็นส่วนใหญ่ ๒) ศาสนาและประเพณี ได้แก่ คองเจ้าคองขุน
คองปี คองเดือน คองไฮ่คองนา คองวัดคองสงฆ์ ชาวไทพวนมีวัดเป็ นศูนย์กลางและมีหอบูชา
วิญญาณบรรพบุรุษในแต่ละคร ัวเรือน จึงปฏิบัติตามได้ในคองที่เกี่ยวกับศาสนา ส่วนคองไฮ่คอง
นานั ้ นยึดถือกันเป็ นส่วนน้อย เนื่องจากได้ร ับผลกระทบจากเทคโนโลยีป ัจจุบัน ๓) การเมืองการ
ปกครอง ได้แก่ คองเจ้าคองขุ น คองท้าวคองเพีย คองไพร่คองนาย ชาวไทพวนปฏิบัติตามได้
เป็ นส่วนมากเนื่องด้วยอยู ่ ภายใต้การปกครองและการดูแลของระบบร ัฐ ๔) เศรษฐกิจ ได้แก่ คอง
เจ้าคองขุน คองท้าวคองเพีย คองผัวคองเมีย คองลูกคองหลาน ชาวไทพวนยึดถือปฏิบัติได้เป็ น
ส่วนใหญ่ ๕) ค่านิ ยม ได้แก่ คองเจ้าคองขุน คองท้าวคองเพีย คองผัวคองเมีย คองลูกคอง
หลาน คองปู่คองย่าคองตาคองยาย คองป้ าคองลุง ชาวไทพวนให้ความเคารพยําเกรงใน
ผู้ปกครองบ้านเมือง อีกทั้ งเคารพในระบบผู้อาวุโส จึงยึดถือขนบธรรมเนียมอย่ างเคร่งคร ัด
๗.๗) กลุ่ มชาวพวนในจังหวัดเลย
ที่ จังหวัดเลยพบว่ายังมีชาวพวนอาศัยอยู่ โดยเฉพาะบ้านหนองผือ ตําบลหนองผือ
อําเภอท่ าลี่ จังหวัดเลย งานของอดิษฐ์ ยืนชีวิต (๒๕๓๖) ให้ข้อมูลว่าบ้านหนองผือมีชาวพวน
อาศัยอยู่ค่อนข้างมาก ชาวบ้านมี ความเชื่ อเกี่ยวกับการนับถือผีโดยเฉพาะผีเจ้าบ้ านหรือ
วิญญาณสิ่งศักดิ ์ สิทธิ ์ ที่สถิตอยู่ตามธรรมชาติ คอยคุ ้มครองปกป้องร ักษาชาวบ้านและจะคอย
ติดตามตลอด ดังนั ้ นเมื่อชาวไทพวนย้ายถิ่นฐานก็มักจะสร้างศาลหรือ “หอเจ้าบ้าน” รอบๆ
หมู่บ้านที่อพยพเสมอ
ผีเจ้าบ้านของชาวพวนบ้านหนองผือ เชื่อกันว่าเป็น “ผีอ้ายท้าวหล้า” จากเมืองแก่น
ท้าว แขวงไชยบุ รี สาธารณร ัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว เมื่อคร ั ้ งประเทศปฏิวัติการปกครอง
เป็ นระบบสังคมนิยม ผู้นําลาวยกเลิกพิธีกรรมการนับถือผี ชาวบ้านเมืองแก่นท้าวไม่สามารถ
ประกอบพิธีกรรมได้ จึงข้ามมาอยู่ฝ ั ่ งไทยและได้เชิญผีอ้ายท้าวหล้าสถิตที่บ้านหนองผือ โดยการ
ทําพิธีแต่ละคร ั ้ งจะมีองค์ประกอบที่สํ าคัญ ๔ ประการคือ ๑) คน ได้แก่ผู้ประกอบพิธีกรรม หรือ
ควาญจํ้าและแม่ล่าม ผู้ร่วมพิธีกรรม ๒) วัตถุสิ่งของ ได้แก่ บายศรีและเครื่องสังเวย ๓) เวลา
ได้แก่ ช่วงเวลาการบายศรีและการเลี้ยงผี ในการทํ าพิธีเลี ้ ยงผีเจ้าบ้านจะแบ่งเป็น ๒ ช่วง
ช่วงแรกคือการบายศรี ซึ่งจะทําในเดือน ๖ ส่วนการเลี้ยงผี จะทําในเดือน ๘ ของทุกปี และ ๔)
สถานที่ ได้แก่ บ้านผู้ ประกอบพิธีกรรมและหอเจ้าบ้าน
การนับถือผีเจ้าบ้านมีอิทธิพลต่อโลกทัศน์และวิถีชีวิตของชาวไทพวนบ้านหนองผือ ใน
ด้านต่างๆ คือ ๑) อิทธิพลต่ อสภาพเศรษฐกิจ ชาวบ้านเชื่อว่ าความอุดมสมบูรณ์และการ
ประกอบอาชีพค้าขายขึ้นอยู่กับอํานาจลึกลับจากสิ่งที่ตนเองนับถือ ดังนั ้ นการประกอบพิธีกรรม