Page 64 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๕๓
เมืองเชียงขวางนั ้ นเป็ นเมืองขึ้นของเวียงจันทน์ซึ่งเวี ยดนามยึดเอาไว้และทําให้เวียงจั นทน์ต้อง
เสียบรรณาการแก่กษัตริย์เวียดนาม ความดังนี้ (สะกดตามภาษาลาว)
“…ในฝ ั ่ งขวานํ้ าของ แกวกลางก็ เลวเอาดิ นพวนเวลานั ้นขึ้ นนํ า
เวียงจันทน์ๆ จนต้องเสียเครื ่ องบรรณาการถวายราชาธิราชแกวกลาง…”
(จารุวรรณ ธรรมวัตร, ๒๕๔๐ : ๓๔)
อย่างไรก็ ดี เมื่ อเทียบศั กราชกับพงศาวดารเมืองพวนทั ้ งสองฉบั บพบว่ าใน
พงศาวดารเมืองเวียงจันทน์ได้อ้างสิทธิเหนื อเมืองเชียงขวางนับตั้ งแต่ เจ้าองหล่อซึ่งช่ วยพระเจ้า
ไชองเว้แห่งหลวงพระบางรบกับเวียงจันทน์ แต่พ่ายแพ้ และในที่สุดเมืองเชียงขวางต้องตกเป็ น
เมืองขึ้นของเวียงจันทน์ (คําหมั ้ น วงกตร ัตนะ, ๑๙๖๙ : ๙) ขณะที่การทําให้เวียงจันทน์กลายเป็ น
เมืองขึ้นของเวียดนามนั ้ น พงศาวดารเมืองพวนทั ้ งสองสํานวนระบุว่าภายหลังจากที่ เจ้าองบุนอนุ
ชาเจ้าหล่ อได้เป็ นกษัตริย์เมืองเชียงขวางและยอมขึ้นกับเวียงจันทน์ โดยที่เวียงจันทน์ได้นําเจ้า
สมพู (หรือชมพู) โอรสของเจ้าหล่ อกลับไปเวียงจันทน์ด้วย ทําให้เจ้าเชียงอนุ ชาของเจ้าสมพู
ลักลอบส่งทูตไปขอความช่วยเหลือจากพระเจ้ าเซียโลง (หรือยาลอง) ของเวียดนาม และทําให้
เวียดนามยกทัพมาตีเวียงจันทน์แตกในปี จ.ศ. ๑๑๕๓ (คําหมั ้ น วงกตร ัตนะ, ๑๙๖๙ : ๑๒ และ
จารุวรรณ ธรรมวัตร, ๒๕๓๗ : ๑๖)
ช่วงที่ ๒ ความสัมพันธ์ระหว่างเจ้าน้ อยกับเจ้าอนุ
แม้ว่าในพงศาวดารเมืองเวียงจันทน์กับพงศาวเมืองพวนทั ้ งสองสํานวนจะปรากฏ
ความคล้ายคลึงกันในประเด็นเจ้าน้อยกับเจ้าอนุ (หรือพระเจ้าอะนุ รุ ดทะราด หรือเจ้าอนุ วงศ์)
หากแต่นําเสียงที่ปรากฏในพงศาวดารเมืองเวียงจันทน์กลับค่อนข้างรุนแรงกว่า ดังนี้ (สะกดตาม
ภาษาลาว)
“…สมเด็จพระเจ้าอนุ ก็หนีไปอยู ่ดินพวนซึ ่ งเวลานั้นขึ้นนํ าแกวกลางเจ้า
น้ อยเป็นเจ้าเมืองพวน ในคราวนั ้นไทยสบายทําจุลาจลใส่เวียงจันท์ คือว่ าไทยขนเอา
สรรพสิ ่ งของจูดเรือนอย่างน้ อยหกพันอย่างหลายจะรอดเจ็ดพันหลัง…เจ้าน้ อยเห็น
ไทยมีไชยก็ย่านโทษด้วยว่ าตัวให้เจ้าอนุ มาอยู่นํา เพื ่ อให้ได้ความชอบกับไทยเจ้าน้ อย
ก็จับเจ้าอนุ มาให้ไทยๆ ก็เอาไปบางกอกเจ้าอนุ มาก็กินยาเบื ่ อตายที ่ นั ่ น
ราชาธิราชแกวกลางทราบว่าเจ้าน้ อยประทุษร้ายนั้ นก็โทษ และมีพระ
ราชบัญชาจอบให้เจ้าน้ อยมากรุงเว้เมืองหลวง แกวกลางนั ้ นเพื ่ อเมือกราบทูลให้ทราบ
ละเอี ยดในการที ่ เจ้าน้ อยเฮ็ดนั ้น เจ้าน้ อยย่านเพิ ่ นจะเฮ็ดร้ ายให้ตนลาวก็ขัดพระราช
อาญาบ่ เมือเข้าเฝ้า ราชาธิราชแกวกลาง จึงทรงส่ งกองทหารแกวมาตั ้ งอยู่ดินพวนแล้ว