Page 65 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๕๔
จับเจ้ าน้ อยไปกรุงเว้ แล้วให้ตัดคอเจ้าน้ อยส่งหัวมาดินพวนเพื ่ อเส็งให้ประชาชนเบิ ่ ง
ตามฮีตแกงเขาจึงจะหลาบ…”
(จารุวรรณ ธรรมวัตร, ๒๕๔๐ : ๓๕)
ช่ วงที่ ๓ ความสั มพันธ์ระหว่ างพวนอพยพกับการหลบหนี มาอยู่ เมื อง
เวียงจันทน์
พงศาวดารเมืองเวียงจันทน์ในช่วงนี ้ มิได้กล่าวถึงความสัมพันธ์ระหว่ างชาวพวน
กับชาวเวียงจันทน์โดยตรง แต่มุ่งตอกยํ้ าการกระทําของฝ ่ายไทยที่มีต่อเวียงจันทน์ในช่ วงยุคล่า
อาณานิคม กล่าวคือในพงศาวดารระบุว่าการกระทําของไทยในปี จ.ศ. ๑๒๔๘ ที่ “…ข่มเหงคนใน
ฝ ั ่ งซ้ายแม่ นํ้ าของหลาย…” (จารุวรรณ ธรรมวัตร, ๒๕๔๐ : ๓๖) เช่ นการจับชาวพวนสองหมื่น
คร ัวไปไว้ฝ ั ่ งขวาของแม่นํ้ าโขง แต่ชาวพวนที่ถูกจับมาถูกกดขี ่และอดอยากและตายตามทาง
คงเหลือรอดถึงดินแดนฝ ั ่ งขวาแม่นํ้ าโขงเพียงเจ็ดพันคร ัว ซึ่งในจํานวนดังกล่ วชาวพวนบางส่วน
ได้แอบกลับมายังดินแดนฝ ั ่ งซ้ายแม่นํ้ าโขงอีกคร ั้ งโดยหลบหนีเข้าเมืองเวียงจันทน์ ส่งผลให้ “…
ด้วยเหตุนี้ ราษฎรเวียงจันท์เดี๋ยวนี้ จึงแม่ นพวนเดิมหลายสองกํ้ า…” (จารุวรรณ ธรรมวัตร, ๒๕๔๐
: ๓๖)
อย่างไรก็ดี เมื่อเทียบศักราชกับพงศาวดารเมืองพวนทั ้ งสองสํานวน พบว่ าการ
กวาดต้อนชาวพวนคร ั ้ งใหญ่และเกิดโรคระบาดหรืออดอยากล้มตายจํ านวนมากไม่ได้เกิดใน
ช่วงเวลาดังกล่ าว แต่พงศาวดารทั ้ งสองสํานวนกล่ าวถึงเหตุการณ์ การกวาดต้อนชาวพวนใน
ช่วงเวลาใกล้เคียงกับที่พงศาวดารเมืองเวียงจันทน์ ระบุได้แก่ กรณีภายหลังการทําสงครามกับ
เวียดนามและกรณีการปราบฮ่อ ทั ้ งนี้ ในกรณี ภายหลังการทําสงครามกับเวียดนามในปี จ.ศ.
๑๑๙๖ ฝ ่ายไทยได้กวาดต้อนชาวพวนไปหนองคายเพื่อเตรียมส่ งไปบางกอกเนื่องจาก “…คัน
กองทับไทบ่ยู่แล้ว ยวนจะกับมาเมืองพวนเป็ นแน่ …” แต่เจ้าสะ เจ้าสารีบุ ด และเจ้าเหมั ้ นน้อยก็
ต้อนเอาชาวพวนกลับมาได้แต่ ชาวพวนที่ถู กกวาดต้อนกลับมาอดตายระหว่างทาง (คําหมั ้ น
วงกตร ัตนะ, ๑๙๖๙ : ๒๒)
ในส่วนกรณีการปราบฮ่อนั้น เกิดขึ้นจากในช่วงปี จ.ศ. ๑๒๓๗ พระบาทสมเด็จ
พระจุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัวโปรดฯ ส่งแม่ทัพยกทัพขึ้นมาปราบพวกฮ่อที่ยึดเมืองเชียงขวางไว้ได้
พร้อมกับกวาดต้อนชาวพวนลงมาเมืองหลวงพระบางเพื่อเตรียมจะส่งต่อไปกรุงเทพฯ ในขณะที่
เวลานั ้ นเมืองหลวงพระบางเกิดอหิวาตกโรคทํ าให้ชาวพวนล้มตายเป็ นจํานวนมาก (คําหมั ้ น
วงกตร ัตนะ, ๑๙๖๙ : ๒๖–๒๗)
กล่ าวได้ว่าความสัมพันธ์ระหว่างชาวพวนกับเมืองเวียงจันทน์ ตามที่ ปรากฏใน
พงศาวดาร เป็ นไปอย่างไม่ค่อยราบรื่นเท่าใดนัก สถานะของเมืองเชียงขวางเป็ นเพียงเมืองขึ้น
ของเมืองเวียงจันทน์ ที่ไม่ค่อยจะจงร ักภักดี และกลายเป็ นชนวนให้เมืองเวียงจันทน์ประสบป ัญหา
ทางการเมืองจากประเทศเพื่อนบ้านอยู่บ่อยคร ั ้ ง