Page 62 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๕๑
ขวางพร้อมกับประหารพระเจ้าเมืองเชียงขวาง และตั ้ งท้ าวเที่ยงคํายอเป็ นเจ้าเมืองเชียงขวาง
แทนนามว่า “พระยาเที่ยงคํายอ” พร้อมกับขอกําลังพลชาวพวนมาสมทบกับทหารของท้าวผีฟ้า
และท้าวฟ้ างุ้มเพื่อไปรบกับพระเจ้าสุวรรณคํ าผง ส่งผลให้นั บตั้ งแต่ นั ้ นเมืองพวนจึงอยู่ในการ
ปกครองของหลวงพระบางจนถึงป ัจจุบัน (จารุวรรณ ธรรมวัตร, ๒๕๔๐ : ๒๗)
ความตอนนี้ ในพงศาวดารเมืองพวนทั ้ งสอบฉบับกล่าวตรงกัน แต่ ในพงศาวดาร
เมืองพวนสํานวนเจ้าคําหมั ้ น วงกตร ัตนะให้รายละเอียดว่าเกิดขึ้ นเมื่อปี จ.ศ. ๗๑๑ และเมื่อพระ
เจ้าฟ้างุ้มขอกําลังท้าวเที่ยงคํายอ (หรือที่ปรากฏในสํานวนว่าเจ้าเขี้ยวคํายอ) ไปรบกับพระเจ้า
สุวรรณคํ าผง พบว่าท้าวเที่ยงคํายอไม่ยอมช่วย พระเจ้าฟ้างุ้มจึงยกทัพเมืองหลวงพระบางมาตี
เมืองเชียงขวาง และจับมเหสีของท้าวเที่ยงคํายอไป (คําหมั ้ น วงกตร ัตนะ, ๑๙๖๙ : ๔-๕) แต่ใน
พงศาวดารเมืองพวนสํ านวนกระทรวงศึกษาการบอกแต่เพียงว่ าเมื่ อสิ้นเจ้าคําผงแล้ ว “…เจ้า
เขี้ยวคํานอนั ่ งเซียงขวางแทนเจ้าคําผงพ่อตน…” (จารุวรรณ ธรรมวัตร, ๒๕๓๗ : ๒๗)
ช่วงที่ ๒ ความสัมพันธ์ระหว่างนางผมดํากับพระยาล้านคําแดง
ในพงศาวดารหลวงพระบางได้ระบุ ถึงความสัมพันธ์ระหว่างเมืองเชียงขวางกับ
เมืองหลวงพระบางอีกประการหนึ่ง เห็นได้ แก่ในช่วงร ัชสมัยพระเจ้าล้านคําแดง (จ.ศ. ๗๗๘–
๗๙๐) ซึ่งเป็นโอรสของพระเจ้าสามแสนไท ซึ่งในพงศาวดารระบุว่าช่วงเวลานั ้ นเมืองพวนเกิด
โกลาหล นางผมดําจึงลงมาเมืองล้านช้างพร้ อมด้วยบุตรชายหนึ่ งคนชื่อว่าท้าวคํ าผง นางได้เอา
แหวนหกหน้ากับพระแสงหนึ่ งอัน เขะใก้ข้าวหนึ่งขัน ทองคําหนักสี่ร้อย ปลอกแขนทองหนึ่งคู่มา
ถวายพระเจ้าล้านคําแดงเพื่อขอให้พระยาล้านคําแดงชุบเลี้ยง คร ั ้ นเมืองพวนหมดความวุ่นวาย
พระยาล้านคํ าแดงจึงอนุ ญาตให้นางผมดํากลับเมืองพวน (จารุวรรณ ธรรมวัตร, ๒๕๔๐ : ๒๙)
หากเทียบตามศักราชที่ระบุ ไว้ พบว่ าพงศาวดารเมืองพวนสํานวนเจ้าคําหมั ้ น
วงกตร ัตนะ ได้กล่าวถึงเรื่องราวของนางผมดําว่าเกิดในร ัชสมัยของพระเจ้าอุ่นคํ าเมือง หรือ
พระเจ้าผ้าขาว (จ.ศ. ๗๘๔–?) ซึ่งเป็นโอรสของพระเจ้ าอิสระเสดถา โดยนางผมดํามีชื่อจริงว่า
นางคําอ่อนเป็นธิดาของพระเจ้าอุ่นคําเมือง และภายหลังจากพระเจ้าอุ่นคําเมืองสิ้ นพระชนม์ทํา
ให้มีเสนาสองคนชื่อพระยาแสนกับพระยาสีร ั ้ งราชการ กระทั ่ งพระสงฆ์และประชาชนพร้อมใจกัน
อัญเชิญเจ้าคําอ่อนเป็นพระมหาเทพีครองเมืองเชียงขวางต่อไป (คําหมั ้ น วงกตร ัตนะ, ๑๙๖๙ :
๖) ขณะเดียวกันว่ าพงศาวดารเมืองพวนสํานวนของกระทรวงศึกษาธิการกล่าวถึงเจ้าคํ าอ่อน
เพียงสองบรรทัด ดังนี้
“…แม่นเจ้าคํ าอ่อนแม่เมืองลู กหญิงเจ้าผ้าขาว ได้นั ่ งเซียงขวางนางนี้ ก็
มีผัวแต่บ่รู ้ชื ่ อสามีของนาง…”
(จารุวรรณ ธรรมวัตร, ๒๕๓๗ : ๒๗)
อย่างไรก็ดี ในพงศาวดารเมืองพวนสํ านวนเจ้าคํ าหมั ้ น ไม่ได้ระบุ ว่าเจ้าคําอ่ อน
หรือนางผมดําได้หลบหนีไปเมืองหลวงพระบางหรือมีโอรสชื่อว่าท้าวคําผงหรือไม่