Page 50 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๓๙
๑.๒) กงดินเมืองพวน
กงดินเมืองพวน (คําหมั ้ น วงกตร ัตนะ, ๑๙๖๙ : ๓๔-๓๘) เป็ นตํานานที่กล่าวถึง
ความสัมพันธ์ “ฉันพี่น้อง” ระหว่างเมืองหลวงพระบางกับเมืองพวน ซึ่งสามารถยืนยัน
ความสัมพันธ์ด้านเครือญาติระหว่างล้านช้างกับพวนในตํานานนํ้าเต้าปูง โดยตํานานได้ระบุถึง
ขุนลอซึ่ งครองราชที่เมืองล้านช้างเดินทางไปพบเจ้าเจ็ดเจืองผู้น้องซึ่งครองราชที่ เมืองพวนพร้อม
กับมีการป ันเขตแดนต่อกัน ความว่า (สะกดตามภาษาลาว)
“…แต่นั ้ นขุนลอพ้อมราชาเจ็ดเจือง พระกะสัดพี ่ น้องป ันให้เขดเมือง สองพระ
องเจ้าตองตาดูเขด เมืองพวนและเมืองล้านช้ าง หมายไว้เขตแดน..”
(คําหมั ้ น วงกตร ัตนะ, ๑๙๖๙ : ๓๔)
ในตํานานกงดินเมืองพวนยังได้ กล่าวถึงภูมิ ศาสตร์ของเมืองพวนซึ่งมีการป ันเขต
กับล้านช้าง ครอบคลุมสถานที่ ต่างๆ เช่ น แม่นํ้ าคาน พูเขาทูบ พูโทม พูมอน บ้านด้วง เมืองกาย
เมืองซอง บ้านหินน้ อย เมืองพูน บ้านซ้ อน แม่นํ้ างึม พูท่ ง บ้านหินคอน เซียงซอย เซี ยงซอน
แคมซัน ซายพวน ซายลาว เซียงตอน บ้านแดก แม่นํ้ าซะดิ่ง เมืองคําเกิด พูแสดดอย ผาดับ ห้วย
เผือก ห้วยทาดดาว ผาหลวง แม่นํ้าโม้ แม่นํ้ าโม้ ผาหลวง พูหลวง และเมืองตา เป็ นต้น (คําหมั ้ น
วงกตร ัตนะ, ๑๙๖๙ : ๓๕–๓๖)
นอกจากนี้ ขุนลอและขุนเจ็ดเจืองยังร่วมกระทํ าสัตย์สาบานว่าจะเป็นมิ ตรต่อกันจน
ชั ่ วลูกหลาน ความว่า (สะกดตามภาษาลาว)
“…เมื ่ อนั้ นขุนลอพ้อม กะสัดตาเจ็ดเจือง จาถืกถ้อยคะดีแม้งต่อกัน อันว่ าขง
เขตห้อง เมืองล้านซ้าง เมืองพวนเป็ นเขดกันนี้ ให้จื ่ อแจ้งจําไว้สู ่ทาง ให้เป็ น
หมั ้ นเที ่ ยงไว้เถิงเขดมะหากับ ใผผู้โลภาเท้ง โคบซิงเมืองบ้าน สืบเซ่ นลูกไว้
เมือเซ่นหลาน เหลนไปเถิงหล้อน กอดกายแทนเชื้อ…”
(คํ าหมั ้ น วงกตร ัตนะ, ๑๙๖๙ : ๓๗)
๑.๓) ตํานานทุ่งไหหิ นและเสาหิน
ตํานานทุ่งไหหินและเสาหิน มี ความสําคัญและสัมพันธ์ต่อความเชื่ อของกลุ่มชาติ
พันธุ ์พวน เนื่ องด้วยเป็นตํ านานที่เกี่ยวพันกับพื้นที่เมืองเชียงขวางซึ่งเป็ นที่ตั ้ งของเมืองพวนใน
อดีต ทั ้ งนี้ตํานานทุ่งไหหินและเสาหินอาจแบ่ งเป็นสองสํานวนด้วยกัน ได้แก่
สํานวนที่ ๑ ตํานานท้าวฮุ่ งท้าวเจือง
ตํานานท้าวฮุ่งท้าวเจืองกล่าวถึงขุนจอมธรรมกับนางจอมซึ่งปกครองเมืองสวนตาล
หรือเมืองเชียงรายในป ัจจุบัน (สีลา วีระวง ใน สุจิตต์ วงษ์เทศ, ๒๕๓๘ : ๑๐๑) ขุนจอมธรรมมี
โอรสสองคนคือท้าวฮุ ่งกับท้าวเจือง เมื่อขุนจอมธรรมตายลงท้าวเจืองผู้เป็ นพี่ได้ครองเมืองสวน