Page 48 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

บทที่ ๓
ความเป็ นมาของกลุ่มชาติพันธุ์พวนและประเพณี บุญกําฟ้ าในประเทศไทย
การอธิบายประเพณีบุ ญกําฟ้ าของกลุ่มชาติพันธุ์พวน ไม่อาจละเลยที่จะกล่าวถึงตํานาน
ที่ มา ประวัติศาสตร์ และคติความเชื่อของชาวพวนได้ เนื่ องด้วยประเพณีบุญกําฟ้ ามีความ
เกี่ ยวพันกับบริบทต่างๆ ทั้ งประวัติศาสตร์ สังคม และวัฒนธรรมของความเป็ นชาวพวน อันเห็น
ได้จาก
๓.๑ เอกสารภาษาลาวกับความเป็ นมาของกลุ่ มชาติพันธุ์พวน
เอกสารภาษาลาวกับความเป็นมาของกลุ่มชาติพันธุ์พวนส่วนใหญ่ ปรากฏในเอกสารชั ้ น
รอง (Secondary Document) ทั ้ งภาษาลาวและที่ปริวรรตจากภาษาลาวเป็นภาษาไทย
โดยเฉพาะตํานานและพงศาวดาร ดังต่อ่ไปนี้
๑) ตํานานที่กล่ าวถึงชาวพวน
๑.๑) ตํานานนํ้ าเต้าปูงหรือตํานานขุนบูลมราชาธิ ราช
ตํานานนํ้ าเต้าปู งหรือตํ านานขุนบูลมราชาธิราช มิได้เป็ นเพียงตํานานที่กล่าวถึง
ที่ มาของล้านช้างเท่านั้ น หากแต่ยังเป็ นตํานานที่อธิบายถึงความสัมพันธ์ ระหว่างกลุ่มชาติพันธุ ์ที่
ปรากฏในบริเวณลุ่มนํ้ าโขงโดยมีกลุ่มชาติพันธุ์พวนปรากฏรวมอยู่ด้วย
ในตํานานนํ้ าเต้าปูงระบุถึงปู่ลางเชิง ขุนคาน และขุนเค็กได้ร่วมกั นสร้างเมืองลุม
พระยาแถนทราบข่าวจึงได้แจ้งให้ส่ งส่วยเนื้อและปลา แต่ปู ่ลางเชิง ขุนคาน และขุนเค็กเพิกเฉย
ทําให้พระยาแถนกริ้วแล้วปล่อยนํ้าให้ท่วมเมือง ปู่ลางเชิง ขุนคาน และขุนเค็กจึงเดินทางไปหา
พระยาแถนพร้อมกับขอขมา ในขากลับพระยาแถนได้ส่ งแถนลอและควายเข้าหลู้ลงมาเมืองลุมใน
บริเวณนาน้ อยอ้อยหนู
เมื่อควายเขาหลู ้ได้ตายลง เกิดผลนํ้ าเต้างอกขึ้นมาจากจมูกควายมีขนาดใหญ่
(หรือปูง) และมีเสียงคนร้องอยู่ข้างใน ปู ่ลางเชิงจึงเอาเหล็กเผาไฟแทงลงไปที่นํ้ าเต้าปูงก็พบว่ามี
คนหลั ่ งไหลออกมาสองกลุ่มได้แก่ “ไทลม และ ไทลี ” ขณะที่ขุนคานได้เอาสิ่วฝานนํ้ าเต้าปูงอีกข้าง
หนึ่ งคนก็หลั ่ งไหลออกมาอีกสามวันสามคืน โดยมีคนจํานวนสามกลุ ่ม ได้แก่ “ไทลอ ไทเลิง และ
ไทกวาง” ทั ้ งนี้ปู่ลางเชิงเป็นผู ้ สอนวิชาทํามาหากินให้และได้ขยายจํานวนมากขึ้ น ๑
ประชากรที่เพิ่มขึ้นส่งผลให้ขุนเค็กกับขุ นคานขึ้ นไปเฝ้ าพระยาแถนเพื่อขอคนมา
ปกครองเมืองลุ ม พระยาแถนได้ส่งขุ นบูลมราชาธิราชพร้อมคนเก้าสิ บล้านคนมาเมืองลุ ม เมื่อ
๑ บางแห่งกล่าวว่าพระยาแถนส่งแถนซีให้ ลงมาเจาะนํ้ าเต้าปู งด้วยเหล็กซี (เหล็กเผาไฟ) และสิ่ว ทํา
ให้ผลนํ ้าเต้าแตก คนที่อยู่ใกล้เหล็กซีโดนความร้อนจึงมีผิวคลํ้าเรียกว่า “ข่า” ให้อยู่บริเวณภูเขาสูง ส่วนคนที ่
อยู่ใกล้สิ่วซึ่งเย็นกว่าจึงมีผิวงามเรียกว่า “ไท” ให้ อยู่ที่ ราบเพื่อสร้างเมืองช่วยขุนบูลมต่อไป (จารุวรรณ ธรรม
วัตร, ๒๕๔๐ : ๗๑–๗๒)