Page 42 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๓๑
๓) การเปลี่ยนแปลงการปล่อยปลาในประเพณีสงกรานต์ ซึ่ งเกิดขึ้นในวัฒนธรรมภาค
กลางอันเนื่องมาจากการช่ วยให้ปลามีชีวิตรอดในหน้าแล้ งเพื่อกลับมาเป็ นอาหารในอนาคต สู่
การเป็ นเพียงพิธีกรรมที่ทําทั ้ งประเทศโดยไม่ได้เกี่ยวข้องกับการดํารงชีพของคน และปลาที่
นํามาปล่ อยยังมาจากกลุ่มธุรกิจหรือซุปเปอร์มาเก็ตซึ่งไม่ได้เกี่ ยวข้องกับห้วย หนอง คลอง บึง
แต่อย่างใด
ไม่ เพียงแต่ ประเพณีในอดีตดังเช่ นประเพณีสงกรานต์ จะถูกประดิษฐ์โดยการลดทอน
ความหมายเดิมสู่การใส่ ความหมายใหม่เท่านั ้ น ประเพณีบางสิ่งยังการถูกประดิษฐ์ขึ้นใหม่ด้วย
เช่นกั น เห็นได้จากงานวิจัยเกี่ยวกับประเพณีไหว้พระราหูในชุ มชนวัดศีรษะทองของเอกรินทร์
พึ่งประชา (๒๕๔๔) ซึ่ งพบว่ าแต่ เดิมพระราหูได้ร ับความเคารพจากชาวลาวเวียงที่มีบทบาทใน
การรวมกลุ่ มและช่วยบรรเทาวิ กฤตชีวิตอันเนื่องมาจากแรงกดดันในสังคม เช่น ศึ กสงคราม
การถูกร ัฐไทยกดดัน การที่ชุมชนถูกโดดเดี่ยวหรือมีภูมิประเทศแห้งแล้ง ในเวลาต่อมาประเพณี
ไหว้พระราหูจึงถูกประดิษฐ์ขึ้ นเพื่อมุ่งหวังให้เศรษฐกิจของวัดเจริญรุ ่งเรืองและลดแรงกดดันจาก
นโยบายการศึกษาในช่วงเวลานั ้ นที ่เน้นให้วั ดสร้างโรงเรียนเพื่อตอบสนองกลุ ่มข้ าราชการ
พ่อค้า และชาวบ้านที่ได้ร ับผลกระทบทางเศรษฐกิจที่ผันแปรนับตั ้ งแต่สงคราม ภาวะเงินเฟ้ อ
รวมถึงการทําเกษตรกรรมไม่ได้ผลผลิตเท่าที่ ควร
ในยุคโลกาภิวัตน์ประเพณีไหว้พระราหูวัดศีรษะทองยังถูกประดิษฐ์ขึ้นเพื่ออนุ ร ักษ์ความ
เชื่อดั ้ งเดิมที่กําลังสูญหายโดยอธิบายการเชื่อมต่อกับความเชื่อเก่าแก่ของชาวลาวเวียงเพื่อการ
พานิ ชย์ เช่น การจัดพิธีกรรมไหว้พระราหู การขายเครื่องบูชาพระราหู การสร้างค่านิยมที ่บอก
ว่าการไหว้ พระราหูที่ วัดศีรษะทองแตกต่ างจากที่อื่ นและมีลักษณะเป็ นต้นตํ าร ับ โดยนั ยนี้
ประเพณีไหว้พระราหูจึ งกลายเป็นกระบวนการสร้างอดีตพร้อมกับนํ ามาอ้างอิงใหม่เพื่อร ับใช้
สังคมป ัจจุบันโดยเฉพาะการตอบสนองผลทางเศรษฐกิจนั ่ นเอง
๒.๓ แนวคิ ดเกี่ยวกับการท่ องเที่ยวเชิ งชาติพันธุ์และการท่ องเที่ยวเชิ งวัฒนธรรม (Ethnic
Tourism and Cultural Tourism)
แนวคิดการท่ องเที่ ยวเชิงชาติพันธุ์และการท่ องเที่ยววัฒนธรรมมีความคล้ายคลึงกัน
นับตั ้ งแต่ ที่มาของประเภทการท่องเที่ยว ซึ่ง Valene L. Smith (๑๙๘๙ : ๔–๓๒) กล่าวถึง
ความสัมพันธ์ระหว่างการท่องเที่ยวกลุ่มชาติพันธ์กับการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมว่ามีรากฐานมา
จากการใช้ทร ัพยากรการท่องเที่ยวด้านธรรมชาติและวั ฒนธรรมเช่นเดียวกัน แต่ ต่างกันตรงที่
การท่องเที่ยวเชิงชาติพันธุ์ให้นํ้าหนักกับกิจกรรมการท่องเที่ ยวของกลุ่มชาติพันธุ์ที่แปลกออกไป
(quient) ทั ้ งความเป็นอยู่และประเพณีของกลุ่มชาติพันธุ ์ ขณะที ่ การท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรมให้
ความสําคัญกับกิจกรรมการท่องเที่ยวทางวัฒนธรรมที่ “แต่งแต้มสีสัน (Picturesque)” แก่
วัฒนธรรมของคนในท้องถิ่นซึ่ งมีดําเนิ นชีวิตแบบเก่า (Old Style) และสูญหายจากความทรงจํา
ของคนป ัจจุบันมากกว่า