Page 41 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๓๐
หน้าที่ของสังคมแบบใหม่ โดยนัยนี้ การประดิษฐ์ประเพณีที่เกิดขึ้ นจึงมี ความเกี่ยวพันกับแนวคิด
การสร้างอัตลักษณ์ ที่มุ่งผลิตวาทกรรมตัวตนและความเป็ นอื่น นอกจากนี้ในอีกรูปแบบของการ
ประดิษฐ์ประเพณีก็คือการพิจารณาถึงกระบวนการนํ าเอาประเพณีไปใช้เพื่อการท่องเที่ยว ซึ่ง
สอดคล้องกับแนวคิดการท่องเที่ยวทางเลือกและแนวคิดการท่ องเที่ยวกลุ่มชาติพันธุ์ ที่พยายาม
อธิบายว่าวัฒนธรรมและประเพณีถูกนําเอาไปใช้ในการท่องเที่ยวอย่างไร และเกิดจากอะไรบ้าง
ซึ่งในที่สุดใครได้หรือเสียประโยชน์อย่างไร
ทั ้ งนี้ลักษณะของการประดิษฐ์ประเพณีในสังคมไทยป ัจจุบัน ประกอบด้วย
๑. การประดิษฐ์ประเพณีอาจเชื่ อมโยงกับมิติทางประวัติ1ศ1 าสตร์เพื่อให้บุคคลอื่ นเชื่อว่ า
ประเพณีนั ้ นๆ เป็นของดั ้ งเดิม
๒. การประดิษฐ์ประเพณีอาจเกิดจากความขัดแย้งกับการต่ อความเชื่อในอดีต
๓. ผู ้มีบทบาทในการประดิษฐ์ประเพณีไม่มีเพียงร ัฐเท่านั้ น แต่อาจเกิดขึ้นจากหลาย
สถาบันในสังคมด้วย
๔. การประดิษฐ์ประเพณีนําไปสู ่ การเปลี่ยนแปลงความหมายของประเพณีที่มีมาแต่ เดิม
เพื่อการตอบสนอง “หน้าที่ใหม่” ของสถาบันทางสังคมที่ นิ ยามประเพณีที่ ประดิษฐ์ขึ้นใหม่
๕. การประดิษฐ์ประเพณีในป ัจจุบัน เชื่อมโยงกับการนําประเพณีมาเป็ นสินค้าเพื่อ
ตอบสนองความพึงพอใจของนักท่องเที่ยว
ตัวอย่างของการประดิษฐ์ประเพณีดังกล่าวข้างต้น เห็นได้จากประเพณีสงกรานต์ ซึ่งนิธิ
เอียวศรีวงศ์ (๒๕๔๕ : เว็บไซต์ ) อธิบายว่าปรากฏการณ์ ประเพณีสงกรานต์ในป ัจจุบันเกิด
ขึ้นมาจากการเล็งเห็นรายร ับจํานวนมหาศาลจากการท่องเที่ยว โดยการประดิษฐ์ประเพณีไม่ว่า
จะเป็นการห้ามใส่เสื ้อสายเดี่ยว ห้ามพกพาอาวุธ และห้ามดื่มสุ รา ก่อให้เกิดความหมายของ
ประเพณีสงกรานต์ที่ผสมผสานกันระหว่างงานบันเทิงกับความปลอดภัย และความน่าร ักทาง
วัฒนธรรมที่ถูกส่งเสริมเพื่อให้นักท่องเที่ยวได้ชม ขณะเดียวกันการประดิษฐ์ประเพณี ดังกล่ าว
ยังนําไปสู่การลดทอนความหมายประเพณีสงกรานต์เดิมได้แก่
๑) การเปลี ่ยนแปลงความหมายการสร้างสํานึ กความเป็นปึ กแผ่น (Sense of Solidarity)
ของชุมชนชนบท เนื่องจากเป็ นกิจกรรมหนึ่ งที่ คนในครอบคร ัวและชุมชนรวมตัวกัน เช่น รดนํ้ า
ดําหัวผู้ใหญ่ หรื อการทําบุ ญกระดูกบรรพบุรุ ษ สู ่การเป็ นกิจกรรมที่จั ดขึ้นเพื่อมุ่งหวัง
นักท่ องเที่ยวต่างชาติซึ่งไม่ได้มี ความสัมพันธ์กับสมาชิกในชุมชนและไม่ มีกิจกรรมใดที่สร้าง
ความสมานฉันท์ในสังคม
๒) การเปลี่ยนแปลงค่ านิยมการละเมิดสถานภาพที่เคร่งคร ัดเพื่อลดความอึดอัดจาก
ความไม่เท่ าเทียมในสังคม เช่ นการถูกเนื้ อต้องตัวกับเพศตรงข้าม หรือสตรีถูกเนื้อต้องตัว
พระสงฆ์จากการสรงนํ ้าได้ สู่การเป็น “มหากรรมสาดนํ ้า” ที่ไม่มีความสัมพันธ์กับชีวิตของผู้คน
และไม่เกี่ ยวข้องกับความเชื่อใดๆ ในสังคม ตรงกันข้ามกับตอกยํ้ าความไม่เท่าเทียมระหว่าง
เพศในสังคมอีกด้วย