Page 40 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๒๙
ต่างๆ ในสังคมไทยจึงเป็ นการให้ความสําคัญกับการศึกษาการเกิดขึ้ นและกระบวนการทําให้
ประเพณีนั ้ นๆ กลายเป็ นสิ่งที่สังคมยอมร ับและปฏิบัติตามได้อย่างสนิทใจ ประเพณีเก่า
บางอย่างอาจไม่สามารถปร ับตัวเข้ ากับสภาพสังคมสมัยใหม่ที่เปลี่ยนแปลงได้ ขณะที่ประเพณี
บางอย่างเกิดจากความต้องการของสมาชิกในสังคมที่มีแบบแผนแตกต่างออกไป โดยนัยนี้ การ
คิดสร้างประเพณีใหม่ จึง “อาจ” เป็นเรื่องของสังคมสมัยใหม่เท่านั้ น
นิ ธิ เอียวศรีวงศ์ (๒๕๔๕ : เว็บไซต์) กลับเห็นว่ าการประดิษฐ์ประเพณีในสังคมไทย ไม่
เพียงแต่ประเพณี จะถูกประดิษฐ์ขึ้นจากร ัฐเท่ านั ้ นแต่ยังเกิดขึ้นจากหลายสถาบันในสังคมทั ้ ง
สถาบันทางเศรษฐกิจ ชุมชน องค์กรพัฒนาเอกชน ฯลฯ อย่างไรก็ดี การประดิษฐ์ประเพณีของ
ร ัฐอยู่ในฐานะผู้สร้างความระเบียบเรียบร้อยให้เกิดขึ้น เช่น การห้ามแต่งกายล่อแหลมในงาน
ประเพณีสําคัญทางศาสนา การห้ ามพกพาอาวุธในงานประเพณี หรือการไม่ดื่มสุราในงาน
ประเพณี ซึ่ งล้วนแต่เป็ นการประดิษฐ์ประเพณีการแต่ งกาย การพกพาอาวุธ และการดื่มสุราให้
แทรกอยู่ ในงานประเพณีที่ถูกจัดขึ้ น โดยโน้มเอียงในลักษณะการเอาใจนักท่องเที่ยวภายใต้วาท
กรรมความเป็ นระเบียบและความปลอดภัย และเพื่อไม่ให้อายชาวต่างชาติที่มาท่องเที่ยว ดังนั ้ น
จึงเกิดการเปลี ่ยนแปลงความหมายในประเพณีในสังคมไทยอย่างยิ่ง
อย่างไรก็ดี นิธิเสนอว่าไม่ ว่าประเพณีที่ถูกประดิษฐ์ขึ้ นในสังคมไทยป ัจจุบัน จะเกิดการ
เปลี่ยนแปลงความหมายเพียงใดแต่ก็เป็ นการตอบสนอง “หน้ าที่ใหม่” ของสถาบันทางสังคมที่
นิยามประเพณีที่ประดิษฐ์ขึ้นด้วยเช่นกัน ซึ ่ งส่วนใหญ่การประดิษฐ์ประเพณีเพื่อให้ประเพณีทํา
หน้ าที่ใหม่ ตามความหมายใหม่ดังกล่าว ล้วนตอบสนองที่จะจรรโลงอํานาจและผลประโยชน์ ของ
ผู้ประดิษฐ์ประเพณีนั ่ นเอง
แนวคิ ดที่สอดคล้ องกับแนวคิดการประดิ ษฐ์ประเพณี ยังได้แก่ แนวคิดการทํ าสินค้า
วัฒนธรรมให้เป็ นสินค้า (Culture Commodotization) ซึ่ง Davydd J. Greenwood (๑๙๘๙:
๑๗๑–๑๘๕) กล่าวถึ งการทําสินค้าวัฒนธรรมเพื่ อเป็นสินค้าที่ ตอบสนองการท่องเที่ยว พบว่า
วัฒนธรรมและประเพณีที่ถูกประดิษฐ์ขึ้นในป ัจจุบันมีพื้นฐานว่าทุกๆ สิ่งที่จะนํามาขายได้จะต้ อง
ประกอบด้วยป ัจจัยการผลิต ได้แก่ ที่ดิน แรงงาน หรือทุน ดังนั ้ นเมื่อจะมีการทําวัฒนธรรมให้
เป็ นสินค้าสิ่งที่ยากที่สุ ดก็คือการเข้ามาจัดการวัฒนธรรมท้องถิ่นหรือทร ัพยากรธรรมชาติ อัน
เป็นส่วนหนึ่ งของป ัจจัยการผลิตในเรื่องที่ดิน ที่จะต้องถูกประดิษฐ์คิดค้นให้เป็ นเตียงนอน
เครื่องดื่มแอลกอฮอล์ ก๊าซ หรือของที่ระลึก ฯลฯ เพื่ออํานวยความสะดวกแก่นักท่ องเที่ยว ทั ้ งนี้
เนื่ องจากการให้ความสําคัญกับจํานวนนักท่องเที่ยวที ่ จะเข้ามามากเกินไป ด้วยเหตุนี้จึงทําให้
วั ฒนธรรมท้องถิ่นถู กยึ ดจากการท่องเที่ ยวและคนในท้องถิ่ นก็ถู กหลอกใช้ในการสร้ าง
วัฒนธรรมให้เป็ นสินค้า
กล่ าวได้ว่า แนวคิดในเรื่องของการประดิษฐ์ประเพณีเป็ นการมองกระบวนการประดิษฐ์
วัฒนธรรมและประเพณีในรูปแบบของพัฒนาการและการให้ความหมายแก่ประเพณีนั ้นๆ ที่ ถูก
ประดิษฐ์ขึ้นใหม่ เช่น การทําให้คิดว่าประเพณีนั ้นๆ สืบทอดมาจากอดีตและควรอนุ ร ักษ์ ไว้ หรือ
การสร้างประเพณี ที่ กลายเป็ นการนิ ยามความแตกต่างจากประเพณีในอดีตเพื่อตอบสนอง