Page 39 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๒๘
แม้กระทั ่ งพระสงฆ์ที่รวมตัวกันเพื่อเรียกร้องให้บรรจุพุทธศาสนาในร ัฐธรรมนู ญเพื่อการฟื้ นฟูอัต
ลักษณ์ศาสนาพุทธ นั ่ นเอง (นิวัติ ทองวล, ๒๕๕๐ : เว็บไซต์ และอรรถจักร สัตยานุร ักษ์, ๒๕๕๐
: เว็บไซต์)
นอกจากนี้ อภิญญายังได้กล่ าวถึงการกํ าหนดอัตลักษณ์ ภายใต้กระแสโลกาภิวัตน์ ว่าใน
ป ัจจุ บันการนิ ยามอัตลักษณ์ด้วยการสร้างภาพลักษณ์ หรือ “ภาพแทนความจริง” อันเป็ นผล
เนื่ องมาจากระบบทุ นนิ ยมบริโภค กระทั ่ งในที่ สุดอัตลักษณ์ จึงกลายเป็ นวาทกรรมที่ทําให้การ
กําหนดอัตลักษณ์กลายเป็ นสินค้าภายใต้อํ านาจร ัฐและทุน เช่น การที่นโยบายการท่องเที่ยวร ัฐ
หรือกลุ่มธุรกิจท่องเที่ ยวทําให้อัตลักษณ์ของชาวเขากลายเป็ นสินค้าเพื่อการท่องเที่ยวเป็นต้น
กล่ าวโดยสรุป ความหมายของอั ตลักษณ์ ไม่เพี ยงแต่ จะเกิดจากการที ่คนในมีสิ่งร่ วม
เดียวกันทั ้ งทางกาย1 ภ1าพและจิตสํานึก เช่น ชาติพันธุ์ ภาษา ศาสนา สํานึกของอดีตและสํานึก
ร่วมของการเป็ นสมาชิกในสังคมเท่านั้ น หากแต่ยังเกี่ ยวพันกับการที่ผู้มีอํานาจซึ่งโดยนั ยนี้ได้แก่
ร ัฐในฐานะผู้ปรุงแต่งความมีอัตลักษณ์เดียวกันและความเป็ นอื่นจากกลุ่มชาติพันธุ์ตนเองอีกด้วย
เห็นได้จาก การกํ าหนดสัญชาติ การกํ าหนดให้สมาชิกในสังคมมีประวัติศาสตร์ (ในความหมาย
ของการสร้างสํานึกร่วมซึ ่งอาจจะเคยเกิดขึ้นจริงหรือไม่ก็ตาม) ร่วมกัน หรือความพยายามปรุง
แต่ งให้มีวัฒนธรรมเดียวกัน ซึ่งสะท้อนการสร้างอัตลักษณ์ ของผู้อื่นว่ ามีความแตกต่ างอย่างไร
และการอธิบายอัตลักษณ์ ของตนเองว่าแตกต่ างอย่างไร นอกจากนี้ ในยุคโลกาภิวั ตน์ การ
สร้างอัตลักษณ์ยังเป็นการสร้าง “ภาพแทนความเป็นจริง” เพื่อวัตถุประสงค์ในการขายสินค้าและ
บริการ ซึ ่ งอัตลักษณ์ดังกล่าวอาจเป็นจริงหรือไม่ ก็ได้
๒.๒ แนวคิ ดเกี่ ยวกับการประดิ ษฐ์ประเพณี (Invention of Tradition)
Eric Hobsbawm (๑๙๘๔ : ๑-๒) นักประวัติศาสตร์ลัทธิมาร์กซ์กล่าวถึงการประดิษฐ์
ประเพณีว่าเป็ นสิ่งที่เกิดขึ้นจากการประดิษฐ์ของร ัฐกระทั ่ งนํ าไปสู่การปฏิบัติตามประเพณีหรือ
กฎเกณฑ์ต่างๆ ให้สืบเนื่องต่ อกันมา เห็นได้จากการประดิษฐ์พิธีกรรมที่เป็ นสัญลักษณ์ ของ
ธรรมชาติและเกิดการสั ่ งสมจนฝ ังรากลึกเป็ นจารีตที่กระทําต่อๆ กันมาโดยอัตโนมัติ อาทิ การ
เดินขบวนของกลุ่มแรงงานในประเทศอังกฤษที่ มักนําเสนอในประเด็ นที่ว่า “เป็ นประเพณีเพื่อ
การค้าที่ทํากันมานานแล้ว”
ธเนศ อาภรณ์สุ วรรณ (๒๕๔๒ :๗๗–๘๓) กล่าวถึงประเด็นของ Eric Hobsbawm
เพิ่มเติมว่าประเพณี บางอย่างอาจถูกประดิ ษฐ์ขึ้นเมื่ อไม่นานมานี้ โดยอาจเชื่ อมโยงกับมิติทาง
ประวัติ1 ศ1าสตร์เพื่อให้บุคคลอื่ นเชื่อว่าประเพณี นั ้ นๆ เป็นของดั ้ งเดิม หรือประเพณี บางอย่างอาจ
ประดิษฐ์ขึ้นเพราะเกิดความขัดแย้งกับประวัติศาสตร์ก็ได้ เช่น การปฏิวัติ พ.ศ. ๒๔๗๕ ใน
ประเทศสยาม ที่ทําให้เกิดประเพณีทางการเมืองอย่างหนึ่ งของไทยที่เรียกว่าประเพณี
ประชาธิปไตยแบบไทยๆ โดยนัยนี้ประเพณีดังกล่าวจึงมิได้มีความต่อเนื่ องกับประวัติศาสตร์แต่
เป็นการสร้างขึ้นใหม่ด้วยเหตุผลบางประการเช่ น การสร้างความเชื่อใหม่ที่ชี้ให้เห็นความ
แตกต่างกับความเชื่อในอดีต เป็ นต้น ดังนั ้ นการศึกษาการประดิษฐ์ประเพณี และธรรมเนียม