Page 34 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๒๓
งานวิจั ย การปกครองไทยที่ มีต่อเมื องพวนและชาวพวนในราชอาณาจักรไทย
ระหว่าง พ.ศ. ๒๓๒๒–๒๔๓๖ ของปรารถนา แซ่อึ๊ง (๒๕๔๓) ซึ่งเป็นวิทยานิ พนธ์ศิลปศาสตรม
หาบัณฑิต มหาวิทยาลัยศรีนครินทรวิโรฒ กล่าวถึงการปกครองของไทยที่มีต่อเมืองพวนในเขต
ประเทศสาธารฐประชาธิปไตยประชาชนลาวในป ัจจุบัน ซึ่งพบว่าในช่วงแรกเมืองพวนมี ฐานะ
เป็ นเมืองขึ้นของไทย โดยไทยให้อํ านาจสิทธิขาดในการปกครองเมืองพวนอย่ างเต็มที่ แต่
เนื่ องจากเมืองพวนมีอาณาเขตติดต่อกับญวน ญวนจึงมักขยายอิทธิพลเข้ามาในเมืองพวนอยู่
เสมอทําให้เมืองพวนมีลักษณะเป็ ฯเมืองสองฝ ่ายฟ้ า คือยอมร ับทั ้ งอํานาจของไทยและญวนใน
เวลาเดียวกัน ซึ่งไทยพยายามแก้ป ัญหาการเป็นเมืองสองฝ ่ายฟ้ าดังกล่าวหลายวิธี เช่นการมอ
หมายให้เวียงจันทน์และหลวงพระบางดูแลเมืองพวน แต่นโยบายดังกล่าวไม่ สามารถแก้ป ัญหา
ได้ ในเวลาต่อมาไทยจึงใช้วิธีกวาดต้อนชาวพวนเข้ามาในราชอาณาจักรทั ้ งหมดเพื่อไม่ให้เหลือ
ไว้เป็ นกําลั งฝ ่ายญวน นโยบายดังกล่าวดําเนินเรื่อยมาจนถึงร ัชสมัยพระบามสมเด็จพระ
จุลจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว ซึ่งทรงปฏิรูปการปกครองในเมืองพวนใหม่ให้ร ัดกุ ม แต่เนื่ องจากเมือง
พวนและญวนไม่มีการกําหนดเขตแดนที่แน่นอน ประกอบกับการที่เมืองพวนเป็ นเมืองสองฝ ่าย
ฟ้ า ทําให้ในเวลาต่อมาฝร ั ่ งเศสจึงขยายอิ ทธิพลเข้ามายังเมืองพวน ภายหลังเหตุการณ์ ร.ศ.
๑๑๒ เมืองพวนจึงตกเป็ นเมืองขึ้ นของฝร ั ่ งเศส อย่ างไรก็ดีจากนโยบายการปกครองชาวพวน
นั บตั ้ งแต่ อดีตส่ งผลให้ชาวพวนกระจายอยู่ ทั ่ วไปในราชอาณาจักรและเป็ นส่ วนหนึ่ งของ
สังคมไทยในป ัจจุบัน
งานวิ จัยเรื่ องความเป็ นพวนในปรากฏการณ์ ความเป็ นไทยร่ วมสมัย ของเจนสุดา
สมบัติ (๒๕๔๘)ซึ่งเป็ นวิทยานิ พนธ์ สังคมวิทยาและมานุ ษยวิทยามหาบัณฑิ ตของ
มหาวิทยาลัยธรรมศาสตร์ ซึ่งเป็ นการศึกษาการนิยามตัวตนของชาวพวนผ่านสํานึกร ับรู้และ
จดจําความเป็ นพวนในหลายรูปแบบ ประกอบด้วยพัฒนาการของความเป็ นพวนที่สอดร ับกับ
สังคมไทยในบริบทที่แตกต่างกัน ความหมายของความเป็นพวนที่แสดงออกในรูปการรวมกลุ่ม
ฟื้ นฟู วัฒนธรรมของคนพวน และการปร ับตัวของความเป็ นพวนในป ัจจุบันซึ่งสอดร ับกับ
ปรากฏการณ์ในสังคมไทย ที่ส่งเสริมด้านการท่องเที่ยวและการอนุร ักษ์วัฒนธรรมประเพณีของ
ท้องถิ่น โดยผลการวิจัยพบว่าชาวพวนเข้าใจที่ มา/รากเหง้าตัวตนเป็ นการนิยามความเป็ นพวน
ผ่านรูปแบบที่แตกต่างตามแหล่งที่ร ับมาและประวัติศาสตร์ของร ัฐชาติที่พวกเขาอาศัย กระทั ่ ง
ป ัจจุบันประวัติศาสตร์ของชาวพวนถูกหยิบยกขึ้นมาบอกเล่าตามโอกาสต่ าง ๆ เพื่อตอกยํ้าความ
เข้าใจในรากเหง้าของกลุ ่มชาติพันธุ์ด้วยการเลือกหยิบประวัติศาสตร์ชุดที่เหมาะกับพื้ นที่ของตน
ขึ้นมาใช้
ขณะเดียวกันการรวมกลุ่มของชาวพวนเป็ นโอกาสให้ได้แสดงออกถึงสํานึกร ับรู้ จดจํา
ตัวตนร่วมกัน ผ่านการจัดกิจกรรมทางวัฒนธรรมต่าง ๆ โดยชาวพวนได้มีการเลือกอนุ ร ักษ์
ส่งเสริมบางสิ่งที่เห็นว่ ามีความหมายร่วมกัน เช่น การเกิดเครือข่ายชมรมไทยพวนได้ฟื้ นฟู
วัฒนธรรมของชาวพวนด้ วยการประดิษฐ์สร้างตั วตนขึ้นโดยไม่ออกนอกกรอบที่ ร ัฐได้ขีดเส้น
เอาไว้ และเป็นความพยายามสร้างชุมชนในจินตนาการภายใต้ อุดมการณ์ ของร ัฐชาติที่เน้นความ