Page 33 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๒๒
ดนตรีและความสัมพันธ์ระหว่างดนตรีกับชีวิตของชาวไทพวนที่แขวงเชียงขวาง พบว่ า เครื่อง
เสพหรือเครื่องดนตรีพื้นบ้านของไทพวนแบ่งเป็น ๔ หมวด ได้แก่ ๑) เครื่องดีด ได้แก่ กระจับปี่
๒) เครื่องสี ได้แก่ ซอ ๓) เครื่องตี ได้แก่ กลอง ฆ้องจูม หมากซิกแซก หมากหิ่ง กะลอ
แส่ง ๔) เครื่องเป ่า ได้แก่ ปี่ ตอฟาง ปี่ ไม้ควง แคน โดยชาวไทพวนมีการนําเอาเครื่อง
ดนตรีมาผสมเป็นวงใช้ในโอกาสต่ างกัน อาทิ การผสมวงเครื่ องดีดใช้ในการขับกล่อมตาม
บ้านเรือน การผสมวงเครื่องเป ่าละเล่นในช่ วงฤดูกาลเก็บเกี่ยว การผสมวงหมากหิ่งสําหร ับ
เวลาทําพิธีทางผีเหยา วิธีการบรรเลงแบ่ งออกได้ ๒ ความหมาย ๑) การบรรเลงโดยมีนั กเสพ
(นักดนตรี) เป็ นคนบรรเลงในทํ านองเพลงหนึ่งๆ ๒) การขับ ลํา มีคนเป็นผู ้ แสดง
ความสัมพันธ์ระหว่างดนตรีกับชาวไทพวนนั ้ นจะอยู่ในช่วงวงจรชีวิตตั ้ งแต่เกิดจนตาย
กล่าวคือ ๑) การใช้ดนตรีในการเกิด ชาวไทพวนจะมีพิธี “กับลูก” (คลอดลู ก) ญาติพี ่ น้ องจะ
ชักชวนกันไป “ง ันกรรม” แสดงความยินดีกับเด็กที ่เด็กใหม่ และจะผูกแขนแม่ลูกอ่อน เพื่อกันผี
มีการเลี้ยงฉลองและวงดนตรีก็จะบรรเลงประกอบ ๒) การใช้ดนตรีในงานบวช การบรรเลงดนตรี
ประกอบในพิธีการบวชมี ๒ ลักษณะคือ เครื่องดนตรีประจําวัด อันได้แก่ เครื่องตีจะใช้ตีเพื่อบอก
เวลา และดนตรีบรรเลงหรือเรียกกันว่า “คบง ันกองบวช” จะใช้ในขบวนแห่และประกอบกิจกรรม
ในงาน ๓) ดนตรีในพิธีแต่งงาน บรรเลงใน “มื้อเต้าดอง” หรือคืนวันก่อนงานแต่ ง ๔) การใช้
ดนตรีในพิธีอื่นๆ ได้แก่การใช้ดนตรีในพิธีทางราชการ ซึ่งทางร ัฐบาลกําหนดให้เป็ นวันบุญ
แห่งชาติ การใช้ดนตรีในพิธีกรรมตามประเพณีท้องถิ่น
งานวิจัยเรื่อง วิ ถีชีวิต สังคม วัฒนธรรมประเพณี และประวัติ ศาสตร์ชุมชนกรณี ไทย-
พวน อําเภอบ้านผือ ของ ฤดีมน ปรีดีสนิท (๒๕๓๙) ซึ่งทําการศึกษากลุ่มชาติพันธ์ พวนบริเวณ
บ้านผือ จังหวัดอุดรธานีโดยพบว่ากลุ่มชาตพันธุ์พวนในพื้ นที่ดังกล่าวมีความสํานึ กในเอกลักษณ์
และวัฒนธรรมของตนสูง ทั ้ งสํานึ กในความเป็นพวน สํานึ กในประวัติศาสตร์ชนชาติ ตลอดจน
สํานึ กในภาษาพวน วิถีชีวิต สังคม วัฒนธรรมประเพณีของไทพวน อําเภอบ้ านผือ มีฮีตคอง
เช่นเดียวกับกลุ่มชาติพันธุ์ไท-ลาวอื่น แต่ มีข้อปฏิบัติและความเชื่ อแตกต่างกันออกไป สังคม
พวนบ้านผือเป็นสังคมที่ นั บถือผีมีพิธีกรรมความเชื่ อที่ ยังคงปฏิบัติสืบทอดกันมา แม้ป ัจจุบันชาว
พวนจะนับถือพุ ทธศาสนาแต่ยังเป็นการนับถือผีคู่ไปกับนับถือพระอีกด้วย
วิทยานิพนธ์วิถีการดําเนิ นชี วิตของชาวชนบทในกระแสโลกาภิ วัตน์ : ศึกษาเฉพาะ
กรณี ชุมชนไทพวน ตําบลหินปัก อําเภอบ้ านหมี่ จังหวัดลพบุรี ของ เกรียงศักดิ ์ อ่ อนละมัย
(๒๕๔๐) ซึ่งเป็นวิทยานิพนธ์ในระดับมหาบัณฑิต สถาบันบัณฑิตพัฒนบริหารศาสตร์ ได้อธิบาย
ความเป็ นมา วิถีการดําเนินชีวิตในด้านต่างๆ เช่น ระบบเครือญาติ ความเชื่อ ประเพณี พิธีกรรม
การละเล่น การแต่ งกาย การสร้างบ้าน อาชีพ ฯลฯ ของชาวพวนที่ ดํารงอยู่ภายใต้กระแส
โลกาภิวัฒน์ และอธิบายป ัจจัยชี้วัดการยอมร ับระยะความสัมพันธ์ ทางสังคมของชาวพวนกับคน
ต่างชาติ ซึ่งได้แก่ การเข้ามาอาศัยในหมู่บ้าน การมาปลู กบ้านใกล้ๆ การคบหาเป็นเพื่อน การ
เป็ นหุ ้ นส่วนทางธุรกิจ การเป็นลู กเขยลูกสะใภ้ โดยแบ่งตามเชื้อชาติและศาสนา