Page 30 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๙
ชาติพันธุ์ส่ วนน้ อยในภาคเหนือของประเทศไทย อันเป็ นแบบต่อสังคมไทยที่จะใช้นโยบาย
เศรษฐกิจการสร้างความเป็นไทย (Thaiization) เพื่อเปลี่ ยนผ่านพวกเขาเหล่านี ้
ขณะเดียวกันงานวิจัยที่สอดคล้องกับการท่องเที่ยวเชิงวัฒนธรรม เห็นได้จากงานวิจัยที ่
ชี้ให้เห็นว่ าการท่องเที่ยวมิได้ มีส่ วนในการสร้างอุดมการณ์ ใหม่ เสมอไป ได้แก่ งานเรื่อง
ท่องเที่ยวบุญบั ้ งไฟอีสาน : บุญบั ้ งไฟต้องร ับใช้ชาวยโสธร ไม่ใช่ ชาวยโสธรร ับใช้บุญบั ้ งไฟ
ของนิธิ เอียวศรีวงศ์ (๒๕๓๖) ที่มองว่ างานบุญบั ้ งไฟ จังหวัดยโสธรที่แต่เดิมให้ความหมายทาง
มานุ ษยวิทยาไว้ว่าเป็ นการสร้างความมั ่ นใจเรื่องธรรมชาติแก่ชาวบ้ านเพื่ อเป็นหลักประกันใน
เรื่องเกี่ยวกับสภาพดินฟ้ าอากาศ อันสะท้อนให้เห็นถึงจิตสํานึ กชุ มชนในการสร้างความสัมพันธ์
เชิงเครือญาติและลําดับชั ้ นทางสังคมผ่านพิธีกรรมในรูปแบบต่างๆ นอกจากนี้ยังเป็นการปลด
เปลื้องให้คนออกนอกจากบังคับเป็นการชั ่ วคราวโดยเฉพาะเพศชายที่อยู่ในฐานะโดดเดี่ยวและ
ตํ่ าต้อยกว่าเพศหญิง อย่างไรก็ดีความเปลี่ยนแปลงเกิดขึ้นมิใช่เพราะการท่องเที่ยวแห่งประเทศ
ไทยเข้ามาจัดงาน หากเป็ นเพราะสภาพสังคมที่คลี่คลายลงและมีความหลากหลายมากขึ้น ส่งผล
ให้เพศชายผูกขาดงานบุญบั ้ งไฟมากขึ้น มีการแสดงเพิ่มขึ้น ความเชื่อและพิธี กรรมดั้ งเดิมหมด
ความหมาย มีการพนันเข้ามาเกี ่ ยวข้อง และเกิดระบบความสัมพันธ์ทางสังคมอย่างใหม่ ได้แก่
การเกิดชาวคุ้ม ชาวตลาด กลุ่มชนชั ้ นนําตามจารีต กลุ่มข้าราชการ และการท่ องเที่ยวแห่ง
ประเทศไทย
งานวิ จัยที่เกี่ยวข้องกับการเข้ามาของร ัฐและการท่ องเที่ยวพร้อมกับการส่งผลกระทบต่อ
ประเพณีท้องถิ่นได้แก่ งานที่ชื่อว่ า ประเพณีเพื่อการท่ องเที่ ยว : จุดเปลี่ ยนของระบบ
ความสัมพันธ์ทางสังคม ของสุรีย์ บุญญานุ พงศ์ และสุรศักดิ ์ ป้ อมทองคํา (มปป.) ซึ่ง
ทําการศึกษาประเพณีปอยส่างลองในจังหวัดแม่ฮ่องสอน ผลการวิจัยพบว่างานปอยส่างลองที่
จัดเป็ นงานยิ่งใหญ่ของกลุ่มชนชาวไทยใหญ่ก่อให้เกิดความร่วมแรงร่วมใจกันของคนในชุมชน
อีกทั ้ งผู้ที่ เป็ นเจ้าภาพในการจัดงานจะได้ร ับการยกย่ องนับถือและให้เกียรติสู งสุ ดในชุมชน
อย่างไรก็ดี เมื่ อปอยส่างลองถูกนําไปเป็ นสินค้าเพื่อการท่ องเที่ยว พิธีกรรมได้ถูกเปลี ่ ยนแปลง
ไปโดยร ัฐในฐานะผู้ ประสานงานการจัดพิธีให้มีความเหมาะสมที่จะสามารถดึงดูดนักท่องเที่ยวได้
นับว่ าเป็นจุดเริ่มต้นของการเปลี่ยนแปลงระบบความสัมพันธ์ในชุมชน เนื่ องจากร ัฐมีสภาพเป็น
เจ้านายที่มีการสั ่ งการเป็นขั ้ นตอน ขณะที่เด็กในพิธีก็มิได้มีจุดมุ่งหมายที่จะเรียน2 รู้
2พระธรรมเพื่อ
สืบทอดศาสนา และไม่ เป็ นผลดีต่อการมีส่ วนร่วมในการพัฒนาที่กลายสภาพให้สมาชิกในชุ มชน
ห่างเหินกันมากขึ้ น
งานวิจัยเรื่องของ ร ัฐกับการลงทุนทางวัฒนธรรม : ศึกษากรณี งานแห่เที ยนพรรษา
จังหวัดอุบลราชธานี ของบุ ณยสฤษฎ์ อเนกสุข (๒๕๔๔) ซึ่งเป็นวิทยานิพนธ์ในหลักสูตรศิลป
ศาสตร มหาบัณฑิต สาขาวิชาพัฒนาชนบทศึกษา มหาวิทยาลัยมหิดล โดยศึกษาการลงทุนทาง
วัฒนธรรมที่ประกอบไปด้วยต้นทุน (input) กระบวนการ (process) ของการลงทุนทาง
วัฒนธรรม รวมถึงผลผลิต (output) และผลลัพธ์ (outcome) ที่เกิดขึ้นจากการลงทุนทาง
วัฒนธรรมในงานแห่เทียนพรรษา จังหวัดอุบลราชธานี ทั ้ งนี้ ผลการศึกษาพบว่า ต้นทุน (input)