Page 147 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๓๖
อย่างไรก็ดี ในป ัจจุบันการนําเสนอภาพงานประเพณีบุญกําฟ้ าที่ ส่ วนใหญ่มุ่งอธิบาย
ให้กับคนภายนอกเพียงความหมายของการหยุดทํางาน และการฟ ังเสียงฟ้ าร้องเท่านั้น ขณะที่ความ
จําเป็นต้ องพึ่งผู ้ ปกครองได้ลดน้อยลง คงเหลือแต่การแสดงความชื่นชมผู ้ นํ าพวนที่เจริญก้าวหน้าใน
การร ับราชการเท่านั ้ น จึ งทําให้ความเชื่อที่จะอธิบายว่า “ฟ้ าย่อมปราณี ผู้ไม่ประพฤติผิด” จึงถู กลบ
เลือนไป
๕.๓.๒ บุญกําฟ้ ากับความเชื่อเกษตรกรรมและการจัดการทร ัพยากรธรรมชาติ
ประเพณีบุ ญกํ าฟ้ าในพื้ นที่วิ จัยทั ้ง ๓ แห่งอาจกล่าวได้ ว่าในอดีตล้ วนแล้วแต่มี
ความสัมพันธ์ในเชิงเกษตรกรรมและการจัดการทร ัพยากรธรรมชาติทั ้ งสิ้ น ทั้ งนี้ หากพิจารณา
ความหมายของคํ าว่ากําฟ้ าโดยทั ่ วไปแล้ วแล้วจะพบว่ านอกเหนือจากการอิงตํ านานเพื่อการจัด
ระเบียบสังคมดังที่กล่าวมาแล้วในข้ อ ๕.๓.๑ แล้วยังมีความเกี่ยวพันในประเด็น การฟ ังเสียงฟ้ าร้อง
ตามทิศต่างๆ เพื่อทํานายความแห้งแล้งสําหร ับการทํานา ซึ่งมีการทํานายว่า “…ถ้าฟ้ าร้องทางทิศ
เหนื อหรืออีสานฝนจะตกหนัก ฟ้ าร้องทางทิศใต้ ฝนจะแล้ง นํ้ าท่าไม่สมบูรณ์ การทํานาก็จะเสียหาย
ฟ้ าร้องทางทิศตะวันออก ฝนตกปานกลาง อาจเกิดแห้งแล้วเสียหายหรืออีกนัยหนึ ่ งว่าฟ้ าร้องทางทิ ศ
ใต้จะอดเกลือ ฟ้ าร้องทางทิศเหนือจะอดข้าว ฟ้ าร้องทางทิศตะวันตกจะเอาจอบทําหอกทําจา…”
(วิฑูรย์ พานิชพันธเวศ, ๒๕๕๐: สัมภาษณ์) อันแสดงให้เห็นถึงความรู้สึกไม่มั ่ นคงต่ อธรรมชาติ
เนื่องด้วยการมีอํานาจจากฟ้ าในการควบคุ มธรรมชาติ อันสอดคล้องกับความเชื่ อของชาวอําเภอ
พรหมบุรีที่งานประเพณีบุญกํ าฟ้าส่วนหนึ่งคือการเคารพฟ้ าจึงต้องมีการบูชาเทวดา (ซึ่งอยู่บนฟ้ า)
เพื่ อให้เกิดความอุดมสมบู รณ์
ขณะเดียวกัน ความเชื่อในการกําฟ้ าของแต่ละแห่ งยังมีความแตกต่างกันไปอีกในแต่
ละพื้ นที่ เห็นได้จากความเชื่อเกี่ยวกับการใส่ปุ๋ ยในนาและการนํ าเมล็ดพันธุ ์พืชไปหว่านในไร่นาในวัน
กําฟ้าที่ตําบลบ้ านผือ อันสะท้อนให้เห็นถึงทัศนคติการมองความสัมพันธ์ ระหว่างคนกับธรรมชาติที่ มี
ความเกื้อกูลกัน ซึ่งเป็ นการมองอย่างเข้าใจธรรมชาติ ว่าเป็ นมิตรและมนุษย์ไม่ ใช่ นายธรรมชาติ
ดังนั ้ นจึงต้องมีช่วงเวลาในการ “พักฟื้น” ทั ้ งพักฟื้ นแรงงานซึ่งหมายถึงการไม่ทํางานในวันกําฟ้า และ
พักฟื้นธรรมชาติที่ต้องมีการตอบแทนธรรมชาติด้วยการใส่ปุ๋ ยและหว่านเมล็ดพันธุ์พืชลงในไร่นา อีก
ทั ้ งยังเป็นการเตรียมดินเพื่อการเพาะปลูกในคร ั ้ งต่อไป
กล่ าวได้ว่าประเพณี บุญกําฟ้ าในอดีตจึ งมีความสําคัญในสังคมเกษตรกรรมอย่างยิ่ง
ทั ้ งนี้ หากพิจารณาประเพณีบุญกําฟ้าในป ัจจุบัน แม้ว่าจะมีการฟ ังเสียงฟ้ าอยู่บ้างในบางพื ้ นที่ แต่การ
ใช้เทคโนโลยีเพื่ อทํานายความอุดมสมบู รณ์ อย่ างน้อยที่สุ ดได้แก่ความอุ ดมสมบูรณ์ทางนํ้ า ทําให้
ความรู้สึกไม่มั ่ นคงจากอํานาจเหนื อธรรมชาติหมดไป ขณะเดียวกันผลจากเทคโนโลยี สมัยใหม่
ประกอบกับแนวคิดการเป็นนายของธรรมชาติ ในสังคมสมัยใหม่ ทําให้ไม่มีความจําเป็ นที่จะเกื้อกูล
ธรรมชาติอีกต่อไป โดยนัยนี้ หน้ าที่ของประเพณีบุญกําฟ้ าจึงเปลี่ยนแปลงไปเป็ นช่วงเวลาที่ ไม่ ต้อง