Page 146 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๓๕
ยังคงรู้สึกว่าตนเองมีประเพณีอื่นๆ เพื่อการท่องเที่ยวซึ่งมีชื่อเสียงมากกว่าอยู่แล้ว เช่น ประเพณีแห่
นาคขึ้ นช้างที่บ้านหาดเสี้ยว หรืองานบุญกฐินที่ตําบลบ้านผือ ขณะที่อํ าเภอพรหมบุรีแม้จะเป็ นแห่ง
เดียวที่ประเพณีบุญกําฟ้ าถูกจัดเป็ นกิจกรรมทางการท่ องเที่ยว แต่ส่วนหนึ่งก็สามารถอธิบายได้ว่า
เกิดขึ้นภายใต้เงื่อนไขบางประการ เช่ น การรวมกลุ่มฐานเสียงทางการเมือง ตลอดจนการต่อรองกับ
หน่วยงานราชการซึ่งมีอํานาจเหนือกว่าให้เกิดการยอมร ับชาวพวนในมิติการเมือง สังคม วัฒนธรรม
และกลุ่มชาติพันธุ ์ โดยใช้ประเพณีบุญกําฟ้าเป็นเครื่องมือนั ่ นเอง
๕.๓ พลวัตด้านสังคมและระบบนิ เวศ
ดังที่กล่ าวมาแล้วในข้อ ๕.๑ ซึ่งพบว่าโครงสร้างทางสังคมในการจัดงานประเพณี บุญกําฟ้ า
ประกอบด้วยคนในท้องถิ่นทั ้ งที่อยู่ ในชมรมไทยพวนและการสร้างเครือข่ ายต่ างถิ่น อย่างไรก็ ดี
ประเพณีบุ ญกําฟ้านับตั้ งแต่ เริ่มต้นกระบวนการจัดงานกระทั ่ งสิ้ นสุดงาน ก่อให้ เกิดพลวัตด้านสังคม
และระบบนิเวศดังนี้
๕.๓.๑ บุญกําฟ้ ากับการจัดระเบียบสังคม
การที่ ประเพณีบุ ญกําฟ้าในอําเภอพรหมบุรี ได้มีคําอธิบายสาเหตุของการประเพณีนี้
แตกต่างจากที่อื่น ได้แก่การบอกเล่ าเรื่องราวของเจ้าชมพูที่เกิดฟ้ าผ่าด้ ามหอกขณะจับเจ้าชมพูเจ้า
เมืองพวน ทําให้เจ้าชมภูไม่สิ้นพระชนม์จากการประหารของเจ้านนท์ เจ้าเมืองเวียงจันทน์ และทําให้
ชาวพวนอํ าเภอพรหมบุรีเชื่ อว่าว่า “ฟ้ าย่อมปราณี ผู้ไม่ ประพฤติผิด” ความเชื่อที่เกิดขึ้นส่ งผลต่อ
คําอธิบายสังคมพวนอย่างยิ่ง เนื่องจากการ“...ถือฟ้า เซ่ นฟ้ า บวงสรวงเจ้าฟ้ าเจ้าแผ่นดิน เขาถื อว่า
ฟ้ าจะเมตตา...” (พระครูเมตตานุศาสน์ (บุญช่วย จิตฺ ตป�ฺโย), ๒๕๕๑ : สัมภาษณ์)
ความเชื่ อดังกล่าว หากพิ จารณาอย่างสัมพันธ์ กับประวัติศาสตร์ การอพยพของกลุ่ม
ชาติพันธุ์พวน จะพบว่าความจงร ักภักดีและการเชื่อถือผู ้ นํามีความสําคัญยิ่ง การกระจายตัวของกลุ่ม
ชาติพันธุ์พวนทั ่ วประเทศที่มาตั ้ งแต่อดีตจนกระทั ่ งร ัชสมัยพระบาทสมเด็จพระจุลจอมเกล้ าเจ้าอยู่หัว
ชี้ให้เห็นว่าชาวพวนขาดแกนหลักในการยึดเหนี่ยวจิตใจ ด้วยเหตุนี้ อาจเป็นไปได้ที่การจัดระเบียบ
สังคมพวนในอดีตผ่านการผลิตซํ้า (Reproduction) ความเชื่อเกี่ยวกับการแสดงความจงร ักภักดีต่อ
ผู้นําหรือ “เจ้าฟ้าเจ้าแผ่นดิน” จึงมีความจําเป็นนอกเหนื อจากการเคารพผีฟ้า
ขณะเดียวกันไม่เพียงแต่ความเชื่อดังกล่าวจะใช้กําหนดว่าประชาชนชาวพวนต้ อง
จงร ักภักดีต่อเจ้ าฟ้าเจ้าแผ่นดิ นเท่านั ้ น หากแต่ตํานานดังกล่ าวยังอธิบายสาเหตุที่เจ้าชมภูรอดจาก
การจับกุมของเจ้านนท์เนื่องจาก “เป็ นผู ้ไม่ผิด” โดยนัยนี้ ความเชื่อดังกล่าวจึงย้อนกลับมาที่เจ้าฟ้ า
เจ้าแผ่นในฐานะการจั ดระเบียบผู้ปกครองพวน ด้วยว่าต้องกระทําตนแต่ในสิ่งที่ถูกต้องตามจารีต
แบบแผนด้วยเช่นกัน