Page 144 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๓๓
ข้อมูลจากพื้นที่วิจัยทั ้ ง ๓ แห่งสามารถพิจารณาได้ ว่าบทบาทในการจัดงานขึ้นอยู่กับความ
ร่ วมมือระหว่างชมรมไทยพวนและร ัฐ ขณะที่เงื่อนไขการเข้ามากํ าหนดทิศทางของงานมีความ
หลากหลายทั ้ งการอนุ ร ักษ์วัฒนธรรมที ่ถูกกําหนดว่าเป็ นเอกลักษณ์ ของชาวพวน การแสดงความ
เป็นอั นหนึ่งอันเดี ยวกันของชาวพวน การสอดคล้องกับยุ ทธศาสตร์การพัฒนาการท่องเที่ยวของ
จังหวัด กระทั ่ งถึงการเป็ นฐานะเสียงของนักการเมือง โดยนัยนี้จึงไม่อาจด่ วนสรุปได้ว่างานประเพณี
บุญกําฟ้ าในพื้นที่วิจัยทั ้ ง ๒ แห่งเกิดขึ้นเพื่อรองร ับนักท่องเที ่ ยวเพียงอย่างเดียว เนื่องจากในพื้นที่
วิจัยทั ้ ง ๒ แห่งปรากฏนักท่ องเที่ยวจํานวนน้อยและบางแห่งไม่ ได้จัดงานเลย หากแต่เป็ นส่วนหนึ่ ง
ของกระบวนการสร้างความเป็ นอื่น (Otherness) ภายใต้การมีประวัติศาสตร์และวัฒนธรรมพวนชุด
เดียวกันเพื่อการต่อรอง (Negotiation) กับร ัฐให้เกิดการยอมร ับด้วยวิธีการต่างๆ นั บตั้ งแต่ การแยก
จัดประเพณีบุญกําฟ้ าต่างหาก การผลิตวาทกรรม “ความเป็นคนพวน” ดังนั ้ นการที่บางเทศบาลไม่
ช่วยเหลือในการจัดงานจึงไม่ใช่คนพวน การสร้างความกลมกลืนเป็นอันหนึ่ งอันเดียวกับร ัฐ การผลิต
วาทกรรม (Discourse) ชุดหนึ่งที่บอกเล่าถึงชาวพวนตัวอย่างที ่ ประสบความสําเร็จในการร ับราชการ
เช่ น พล.อ. สายหยุด เกิดผล หรือ ศ. พิเศษประหยัด พงษ์ดํา การเป็นฐานเสียงให้กับนักการเมือง
กระทั ่ งถึงความคิดที ่ จะส่งชาวพวนเพื่อเลือกตั ้ งเป็นนายกเทศมนตรี
ไม่พียงแต่ร ัฐเท่านั้ นที่มีบทบาทในในการจัดงานประเพณีบุ ญกําฟ้ า ในบริบทการเป็นกิจกรรม
ท่ องเที่ยวแสดงให้เห็นว่าชมรมไทยพวนมีความเกี่ ยวพันกับการประดิษฐ์ ประเพณี (Traditional
Invention) เพื่อสร้างแบบแผนใหม่ให้แก่ประเพณีบุญกําฟ้า (นิ ธิ เอียวศรีวงศ์, ๒๕๔๕ : เว็บไซต์) ไม่
ว่าจะเป็นการจัดแสดงภาพยนตร์ การแสดงลิเก การจัดประกวดธิดากํ าฟ้า ตลอดจนการจัดงานพา
แลงที่ สะท้อนความเป็ นสังคมสมัยใหม่ของชาวพวน (ธเนศ อาภรณ์สุ วรรณ, ๒๕๔๒ :๗๗–๘๓)
ดังนั ้ นจึงไม่แปลกหากงานประเพณีบุญกําฟ้าในอําเภอพรหมบุ รียังต้องมีการเชิญนั กดนตรีโปงลางมา
จากจังหวัดอุบลราชธานี การนํ าเข้าชุดพวนจากหาดเสี้ยว การแสดงรําพวนที่ ปร ับปรุงโดยวิทยาลัย
นาฏศิลป์ แม้กระทั ่ งการประดิษฐ์รํ ากําฟ้ าของครูในอําเภอพรหมบุรี เป็ นต้น ซึ่งส่วนหนึ่งไม่ อาจ
ปฏิเสธได้ว่าการประดิษฐ์วัฒนธรรมใหม่ในงานประเพณีบุ ญกําฟ้ าดังกล่าวส่ วนหนึ่งจึงเป็ นไปเพื่ อ
ตอบสนองความพึงใจของนักท่ องเที่ยวนั ่ นเอง (Greenwood, ๑๙๘๙: ๑๗๑–๑๘๕)
ประเด็ นสําคั ญอีกประการหนึ่ งก็คือไม่ว่ าประเพณีบุ ญกํ าฟ้ าจะถู กจัดภายใต้ บริบทการ
ท่ องเที่ยวหรือไมก็ ตาม สิ่งเหล่ านี้ สะท้ อนให้เห็นพลังอํ านาจของคนในท้องถิ่นต่ อ การใช้สิทธิ
กําหนดการใช้ทร ัพยากรทางวัฒนธรรมด้วยตนเองอันจะนําไปสู ่แนวโน้มการที่ชาวพวนจะมีโอกาส
ได้ร ับประโยชน์หากงานประเพณีบุ ญกําฟ้ าถูกพัฒนาขึ ้ นเป็นกิจกรรมการท่องเที่ยว (นิธิ เอี ยวศรีวงศ์
, ๒๕๓๘ : ๑๓–๑๘) อีกด้วย