Page 119 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๑๐๙
การละเล่นในประเพณี บุญกํ าฟ้ าของชาวพวนพรหมบุรีในอดี ตนั้น
พบว่ามี การละเล่นในงานได้แก่ การวิ่งวัวคนซึ่ งผู้ เล่นจั บคู่ กันใช้เชือกผู กเอวไว้ด้วยกัน เมื่อให้
สัญญาณเริ่มการเล่น ผู้ เล่นจะต้องวิ่งไปชิงธงแดงซึ่งผูกไว้ที่ปลายเสาไม้ไผ่ ผู ้ ใดคว้าธงแดงได้ถือเป็น
ผู้ชนะ ทั้ งนี้ เชือกที่ผูกเอวต้องไม่ขาดหรือหลุด เห็นได้จาก “…วิ ่ งวัวคน ก็เอาเชือกมัดเอวคน มีคน
ตัดเชือก พอตัดก็วิ ่ ง มีธงตรงกลาง ใครวิ ่ งไปคว้าธงได้ก็ชนะ…” (พระครูเมตตานุ ศาสน์(บุญช่วย
จิตฺ ตป�ฺโย), ๒๕๕๑ : สัมภาษณ์)
๑.๒.๙) การละเล่นหมากเบี้ย
นอกจากการละเล่นวิ่งวัวคนแล้ว การละเล่ นหมากเบี้ยก็เป็ นการละเล่น
ที่มีความโดดเด่นจากงานประเพณีบุญกําฟ้ าของแห่งอื่น อย่างไรก็ดีในป ัจจุบันการละเล่ นหมากเบี้ย
ในงานประเพณีบุ ญกําฟ้าอําเภอพรหมบุรีถูกแทนที่ด้วยภาพยนตร์และลิเกแล้ว “...ส่ วนการเล่นตาม
ประเพณีเดิมนั ้ น เช่น การเล่ นมอญซ่อนผ้า ช่วงรํา ไม้หึ ่ ง เตะหมากเบี้ย หรือเล่ นสะบ้าหายไปหมด
สิ้น มีการจัดมหรสพอย่างอื ่ นมาแทนตามสภาพเหตุการณ์ของสังคมป ัจจุบัน…” (ไชยวัฒน์ สุคันธวิ
ภัติ, ๒๕๕๑: สัมภาษณ์)
อุ ปกรณ์ในการเล่ นหมากเบี้ยได้แก่ หมากเบี้ยซึ่งเป็ นวัตถุ ทรงกลมที่มี
ความแบนค่อนข้างหนา ซึ่งส่ วนใหญ่จะใช้ก้นครกที่ทําด้วยเครื่ องป ั ้ นดินเผา เส้นผ่าศูนย์ กลาง
ประมาณ ๔ นิ้ว หนาประมาณ ๓ นิ้ ว และไม้กระดานหนาประมาณ ๒ นิ้ ว กว้าง ๘ – ๑๐ นิ้ ว ยาว
ประมาณ ๒ ศอก โดยผู้ เล่นจะเป็ นฝ ่ายชายหนุ่มกับหญิงสาว หรือชายกับชาย หรือหญิงกับหญิงก็
ได้ สถานที่เล่นก็จะใช้บริเวณลานกว้างซึ่งแต่ ละฝ ่ายจะต้องเตะลู กหมากเบี้ยให้ถูกกระดานที่ตั ้ งอยู่
ห่างประมาณ ๘ - ๑๐ เมตร ให้ล้มลง โดยเตะสลับกันไปหากฝ ่ายใดเตะถูกกระดานล้มมากกว่าก็จะ
เป็ นฝ ่ายชนะ (ทิวาทิพย์ เอี่ยมสะอาด6 , ๒๕๕๑6 : เว็บไซต์)
๑.๒.๑๐) การละเล่นรํากําฟ้ า
การละเล่นรํากํ าฟ้ าเป็ นการรําซึ่งเกิดขึ้นใหม่ของอําเภอพรหมบุ รี โย
เริ่มจากนายปชา ลาภานันต์ นายงอําเภอพรหมบุรีในขณะนั ้ น กํ าหนดนโยบายให้มี การเรียบเรียง
ประเพณีท้องถิ่นของพรหมบุรี กระทั ่ งได้มี การร่างคําประกาศเทพยดาเกี่ยวกับพิธี บวงสรวงกําฟ้ า
รวมถึงการประพันธ์เพลงรํากํ าฟ้าขึ้นใหม่ โดยนายสุ นทร ตั ้ งตระกูล อาจารย์ใหญ่โรงเรียนวัดเทพ
ภาพประกอบ ๓๙ : หมากเบี้ย (ที่มา : ทิวาทิพย์ เอี่ยมสะอาด, ๒๕๕๑ : เว็บไซต์)