Page 106 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๙๕
๓.๒) มุมมองต่อการดัดแปลงประเพณีเพื่อการท่องเที่ ยว
มุมมองที่ชาวพวนบ้านหาดเสี้ยวเป็นกังวลต่อการดัดแปลงประเพณีบุญกําฟ้ า
เพื่ อการท่ องเที่ ยวในประเด็ นนี้ มีความแตกต่ างจากความกังวลต่ อความหมายวัฒนธรรมที่
เปลี่ยนแปลงไปดังกล่าวข้างต้น เนื่องจากเป็ นความกังวลในเชิงของการนําประเพณีมาเป็ นการค้าใน
ลักษณะที่เรียกว่ า “พุทธพาณิ ชย์” ในความหมายของการดัดแปลงประเพณีเพื่อมุ่งตอบสนอง
นักท่องเที่ยวโดยไม่สนใจคุณค่าทางวัฒนธรรมเลย ดังจะเห็นได้จากการเปรียบเทียบกับบุ ญกฐินของ
ชาวหาดเสี้ยว ซึ่ งเป็นอีกประเพณี หนึ่ งที่ถูกดัดแปลงจนกลายเป็ นพุทธพาณิ ชย์เพื่อต้อนร ับบุคคล
สําคัญ ดังต่อไปนี้
“…ไปบุญกฐินก่อนแล้วค่อยไปทํา มันจะเริ่ มที่ หว่านใต้ จะทําพิธีไถ
บางแห่งก็ใช้ควาย … เขาก็จะมีพิธีกรบอกว่าตรงนี้นะ ตรงนี้ นะ เริ่ มตั ้ งแต่เราทําไร่ทํานา
อย่างนี้อย่างนี้ นะ พอเสร็จแล้วก็จะมีนางฟ้ามาหวานฝ้ าย สักพักก็จะสมมติ เกิดใยฝ้ าย
ขึ้นมาจากนั้ นก็จะเอาปุยฝ้ายมาทําเป็ นเส้นด้ายจากนั้นก็เอาเส้นด้ายมากอเป็ นเส้นแล้วก็
เอาไปเข้าฟูกเข้าฟืม กระทั ่ งเอาไปทอเป็นผ้าถวายพระภายในวันเดียวนั ้ น แต่ที ่ ผมเป็ น
ห่วงอยู่อย่างหนึ ่ งพอมาเสร็จเจ้าภาพเป็ นพุทธพาณิชย์ ต้องเสร็จเวลานั ้ นนะ เพราะเวลา
นั ้ นนายกท่านจะมาหรือร ัฐมนตรีท่านจะมานะ เขาจะมาถวายหรืออะไรต่อมิอะไร มัน
สร้างป ัญหาขึ้ นมา ..”
(สง่า เกิดใหญ่, ๒๕๕๐: สัมภาษณ์)
อย่ างไรก็ ดี ความกังวลต่ อการดัดแปลงประเพณี บุ ญกําฟ้ าจนกระทั ่ ง
กลายเป็ นพุ ทธพาณิชย์อาจเป็ นเพียงความกังวลหนึ่ งของชาวพวนบ้านหาดเสี้ ยวกลุ ่มหนึ่ งเท่านั้น
ขณะที่ชาวพวนบ้านหาดเสี้ยวอีกกลุ่ มหนึ่งกลับเห็นความจําเป็นต่ อ “การดัดแปลง” ประเพณีบุ ญกํา
ฟ้ าเพื่อให้นักท่องเที่ ยวได้ ชม เห็นได้จากการเทียบเคียงกับงานแห่นาคขึ ้ นช้างอีกเช่นกันว่าชาวพวน
บ้านหาดเสี้ยวในป ัจจุบันไม่มีใครแห่นาคขึ้นช้างข้ามแม่นํ้ ายมอีกต่อไปแล้ว แต่ยังคงต้องจัดแสดงการ
แห่ นาคขึ้นช้างข้ามแม่นํ้ ายมอยู ่เพราะถู กขอร้ องให้ทําเพื่อการประชาสัมพั นธ์และตอบสนอง
นักท่องเที่ยว ดังคํากล่ าวที่ว่า
“…มันก็ จําเป็ นที ่ จะต้องปรุงแต่งกันนิ ดหน่ อย มันก็ดูจะไม่ ผิดเพี้ยน
แบบว่าช่วยเอาช้างข้ามแม่นํ้าหน่ อย ก็ไม่ใช่จัดฉากหรอกคร ับข้ามจริงๆ พอข้ามเขาก็ไป
ถ่ายกัน แต่จริงอยู่ การที ่ เราจะข้ามตรงสะพานคอนกรีต เราก็ ข้ามตรงนั ้ น ก็ได้ร ับการ
ขอร้อง…”
(อุทิศ กุ มาร, ๒๕๕๐: สัมภาษณ์)