Page 83 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

75
สังคมศาสตร์ ได้ใช้เป็ นตัวแบบเพื่อเสนอทฤษฎีในการศึกษาสั งคมและวัฒนธรรมดังเช่ น เฮนรี่ มอร์ แกน
(Hanry Morgan, 1818-1881) เอ็ดเวิรด์ บี .ไทเลอร์ (Edward B Tylor. 1832-1917) ได้อ้างถึงและสรุ ป
แนวความเชื่ อทางสังคมศาสตร์ นี้ ว่า “สังคมมนุษย์ก็มีภาวะเช่นเดี ยวกับสิ ่งมีชี วิต คือ เริ ่มต้นด้วยการเป็ น
สังคมแบบง่ าย ๆ หยาบ ๆ มีภาวะความเป็ นอยู่แบบเดียวกันเป็ นส่วนใหญ่ แล้วจึ งค่อย ๆ เปลี่ยนแปลง
ไปสู่ความเป็ นสังคมที่สลับซับซ้อนขึ้ น มีความละเอี ยดอ่อนมากขึ้ น และภาวะความเป็ นอยู่ของคนใน
สังคมก็มีความแตกต่างกันมากขึ้ น ซึ่ งเป็ นผลสื บเนื่ องมาจากการมีกิจกรรมทางสังคมต่าง ๆ เพิ ่ มมากขึ้ น
เพราะความก้าวหน้าของสังคม” และดังเช่ น เฮอร์เบิร์ ต สเปนเซอร์ (Herbert Spencer) เขียนไว้ทํานอง
เดียวกันว่า “กระบวนการวิวัฒนาการมี ลักษณะของการฝ่ านจากภาวะของความเหมือนกันที่ ไม่กลมกลื น
ไปสู่ ภาวะของความแตกต่างกันที่มีการประสานกลมกลืนกัน”
แนวคิ ดที่พัฒนาต่อเนื่ องจากทฤษฎีวิวัฒนาการนั้น เกิ ดจากปรากฎการณ์ทางวัฒนธรรมของบาง
สังคมที่ วัฒนธรรมมีได้เปลี่ยนแปลงไปตามขั้ นตอนดังที่ Spencer และ Durkheim ได้กล่าวไว้ว่า
วิวัฒนาการของสังคมอาจะมี่การกระโดดข้ามขั้นตอนได้ เพราะได้มี “การแพร่ กระจายทางวัฒนธรรม”
(Culture Diffusion) จากสังคมอื่นไปสู่ สังคมนั้ น ฉะนั้ นวิวัฒนาการของสังคมที่กระโดดข้ามขั้นตอน
เพราะ “การขอยืมทางวัฒนธรรม” (Cultural Borrowing) และกระบวนการเปลี่ ยนแปลงอย่างใหม่จึง
เป็ นที่ สนใจของนักมานุษยวิ ทยา อาทิ จูเลียน สตีวัท (Julian Steward) ซึ่ งนําไปสู่ แนวคิดใหม่เกี่ยวกับ
การเปลี่ยนแปลงทางวัฒนธรรมและสังคม นั กวิวั ฒนาการปั จจุ บันยอมรับว่ า “วิวัฒนาการทาง
วัฒนธรรมของแต่ละสังคมนั้ นอาจมี การผันผวนได้ เพราะอิทธิ พลของปั จจัยทางวัฒนธรรมจากสังคม
อื่นและปั จจัยทางจิตวิทยา ของแต่ ละสังคมได้ ฉะนั้นวัฒนธรรมของแต่ละสั งคมจึงอาจพัฒนาไปทิ ศทาง
ที่เสื่ อมลงจนพบจุดจบอันเป็ นเหตุให้วัฒนธรรมตายไปได้
2. แนวคิดเกี่ยวกับการถ่ายทอดและการรั บวัฒนธรรม
วัฒนธรรม คือ ระบบสั ญลักษณ์ ที่มนุ ษย์สร้างขึ้ น วัฒนธรรมจึงเป็ นสิ่ งที่ มนุ ษย์จะต้องเรี ยนรู ้
และต้องมี การถ่ ายทอด การถ่ ายทอดวัฒนธรรมก็คื อ การสอนให้คนรุ่ นหลังรู ้ถึ งระบบสัญลักษณ์ ของ
สังคมที่ มีการตกลงกันไว้ว่าประกอบด้วยอะไรบ้าง ซึ่ งการถ่ายทอดวัฒนธรรมมี อยู่ 2 ลักษณะคื อ การ
ถ่ายทอดวัฒนธรรมในแนวตั้ ง เป็ นการถ่ายทอดวัฒนธรรมในสังคมเดี ยวกันที่สื บทอดจากคนรุ ่ นหนึ่ ง
ไปสู่ คนอีกรุ ่ นหนึ่ ง เช่ น กระบวนการเรี ยนรู ้ ที่ พ่อแม่ อบรมสั่งสอนลูก และอี กลักษณะหนึ่ งคือ การ
ถ่ ายทอดวัฒนธรรมในแนวนอนเป็ นการถ่ ายทอดวัฒนธรรมจากสั งคมหนึ่ งไปสู่ อี กสั งคมหนึ่ ง ซึ่ ง
นอกจากมนุ ษย์จะถ่ ายทอดวัฒนธรรมจากคนรุ่ นหนึ่ งไปย ังคนอี กรุ่ นหนึ่ งแล้ว มนุ ษย์อาจจะรั บ