Page 60 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

52
บทบาทเป็ นผู้ให้หรื อผู้รับสารมากน้อยอย่างไร และใครบ้างที่ เป็ นผู้ส่ งข้อมู ลข่าวสารออกไป ทั้ งนี้
เพื่อให้เราสามารถทราบถึงทิศทาง (direction) ของข่าวสารที่จะไหลต่ อไปได้ ว่าสารใดควรจะไหลจาก
ใคร ไปย ังใครบ้าง ซึ่ งโดยธรรมชาติ ของการไหลของข้อมูลนั้ นพบว่าข้อมู ลที่มีลักษณะที่ น่ าตื่นเต้น
น่าสนใจมากกว่ า หรือสําคัญกว่าจะไหลไปก่อน ซึ่ งสิ่งเหล่านี้ จะมี ผลกระทบต่อปั จจัยในเรื่ องประสิ ทธิ
ของข่ายใย (network) การสื่ อสารด้วย โดยเราอาจพิจารณารายละเอียดในแต่ละส่ วน ดังนี้
พฤติกรรมตามบทบาท (role behavior) บทบาทของบุคคลต่างๆ ในองค์กรจะเป็ นตัวชี้ และเป็ น
ตัวกําหนดว่าใครบ้างจะเป็ นผู ้ ที่ แสดงพฤติกรรมนั้ นหรื อใครบ้างที่มีบทบาทและตําแหน่งต่างๆในงาน
นั้ นๆ ทั้ งในแง่ที่ เป็ นทางการ (formal) และไม่ เป็ นทางการ (informal) เช่ น พนักงานที่อยู ่ในตําแหน่ ง
เลขานุการจะมี บทบาทอย่างเป็ นทางในการทําหน้าที่เกี่ ยวกับการพิมพ์ดี ด จดชวเลขลงตารางการ
กําหนดนัดหมาย ส่วนบทบาทที่ไม่ เป็ นทางการ (informally) ของเลขา เช่น การพูดคุยไต่ถามข้อข้องใจ
กับนาย การซุ บซิ บนิ นทา หรื อพูดคุ ยเรื่ องราวอื่ นๆ ที่อาจไม่ ได้ เกี่ยวกั บงาน ความสําคัญของ
ความสัมพันธ์ตามบทบาท (role relationship) เหล่านี้ จะทําให้เราสามารถคาดเดาได้ว่า ใครจะเป็ น
ผู ้ สร้ างหรื อเป็ นผู้แลกเปลี่ยนข่ าวสาร โดยเฉพาะอย่างยิ่งเราจะเปรี ยบเทียบพฤติกรรมการมีส่ วนร่ วมใน
เครื อข่าย (network) ได้ โดยการดูว่าในกลุ่มสื่ อสารที่มีการสื่อสารภายในกลุ่มกันเองนั้ น มี ใครบ้างที่มี
การติดต่อกัน หรื อมีลักษณะของการเชื่อมโยงความสัมพันธ์ ของคนภายในกลุ ่ม และระหว่างกลุ ่มเป็ น
อย่างไร ซึ่ งมักพบว่าในการพิจารณาบทบาทของคนในกลุ่มจะมี 2 ลักษณะ คือ กลุ่มที่มีส่ วนร่ วมและ
กลุ่มคนที่ ไม่ค่อยมี ส่ วนร่ วม ซึ่ งในกลุ่ มหลังคนในกลุ่มมักจะแยกตัวออกไป และรั บข่ าวสารเพียง
เล็กน้อยหรื อหลี กเลี่ ยงการรับรู ้ ข่ าวสาร ซึ่ งลักษณะดังกล่าวจะทํ าให้เราสามารถมองเห็ นภาพ
ความสัมพันธ์ ของกลุ่มระดับความเหนี ยวแน่นในการรวมตัวกันภายในกลุ่มหรื อระหว่างกลุ ่มแต่ละกลุ ่ม
หรื อการติดต่อกับกลุ ่มอื่นๆ ได้ด้วย
ทิศทางของเครื อข่าย (direction of the network) ซึ่ งส่วนใหญ่ จะแบ่งเป็ น 3 ทิศทางตาม
ลักษณะการไหลของของข่ าวสารคือ ทิศทางการไหลของข้อมู ลข่าวสารจากบนลงล่ าง (downward
communication) การไหลของข้อมู ลข่าวสารจากล่างขึ้ นบน (upward communication) ซึ่ งเรี ยกว่าการ