Page 45 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

37
ดังได้กล่าวมาแล้วในตอนต้น ๆ ว่า หากเราต้องการปรับสภาพการณ์จากการสื่ อสารแบบไม่มี
ส่ วนร่ วมมาเป็ นการสื่อสารแบบมี ส่ วนร่ วม องค์ประกอบที่สําคัญที่ต้องเริ่ มปรั บก็คือ ปัจจัยมนุ ษย์ โดย
ต้องเปิ ดโอกาสให้ผู ้ มีส่ วนได้ส่ วนเสี ยเข้ามามีส่ วนร่ วมในบทบาทหน้าที่ active ของการสื่อสารไม่ว่าจะ
เป็ นบทบาทผู ้ ส่ งสารที่เป็ นอิสระหรื อบทบาทผู ้ รับสารที่ active
ในขั้นตอนของการเสวนาชุ มชนนั้ น เนื่ องจากเป้ าหมายของการสื่ อสารจะเป็ นไปเพื่ อระดม
ความคิดเห็น ดังนั้ นปริ มาณคนที่เข้าร่ วมจึงมีจํานวนค่อนข้างมาก เช่ น 50-70 คน แต่ทว่าในขั้ นตอน
ของการลงมือกระทําอะไรใหม่ ๆ นั้ น จะใช้กลุ่มคนขนาดใหญ่เช่ นนั้ นไม่ได้ ดังนั้น ในขั้นตอนที่ 3 ซึ่ ง
เป็ นขั้ นของการลงมือกระทําการจึ งต้องมีการเลื อกตั้ งคณะทํางาน / คณะกรรมการ ซึ่ งเป็ นไปตาม
หลักการของ K. Nair ที่ว่าการปรับเปลี่ยนจาการสื่ อสารแบบที่ รวมศูนย์อยู่ในมือคนๆ เดียว หรื อคน
กลุ ่มเล็กๆ เช่นกรณี ของหอกระจายข่าวที่อยู่ในการดําเนินงานของผู ้ ใหญ่ บ้านหรื อผู้นําเพียง 2-3 คน
มาเป็ นคณะกรรมการหลายๆ คน กล่าวคือ เมื่อจะกระจายการมีส่ วนร่ วมก็ต้องเริ่ มด้วยการกระจายการ
ดําเนิ นงาน กล่ าวคือ ต้องมี การสร้ างองค์กรใหม่ / กลุ ่มแบบใหม่ ขึ้ นมากลุ ่ มใหม่ ที่สร้ างขึ้ นมานี้ ก็
คัดเลือกมาจากกลุ่มผู ้ รั บสารเดิมนั ่นเอง ซึ่ งเท่ากับเป็ นการขย ับบทบาทของผู้ สื่ อสารให้ ยกระดับขึ้ นจาก
การเป็ น “ผู ้ รั บสาร” มาเป็ น “ผู ้ ส่ งสาร”
หลังจากมีการตั้งคณะกรรมการดําเนิ นงานหอกระจายข่าวขึ้ นมา แต่ เนื่องจากการขย ับบทบาท
ใหม่เพื่อรองรับภารกิ จแบบใหม่นั้ น จําเป็ นต้องมีการเสริ มสร้ างศักยภาพ (capacity building) เพื่อสร้าง
ความเชื่อมั่ นให้ แก่คนกลุ่มใหม่นี้ ด้วย และเมื่ อการเสริ มสร้างดังกล่ าวเป็ นภารกิจที่เกิ นเลยกว่าที่ภายใน
ชุมชนจะจัดการเองได้ ก็เป็ นบทบาทของหน่วยงานหรื อองค์ กรภายนอกที่จะเข้าไปหนุนช่วยในที่นี้ ก็คื อ
ทีมวิ จัยนั้ นเอง โดยหน่ วยงานภายนอกต้องเกาะหลั กการให้แน่ว่า อะไรที่ ชุ มชนทําได้เอง ต้องให้
ชุ มชนลงมือทําเอง และต้องให้เป็ นอะไรที่เหลื อกําลัง(ชุ มชน)ลากจึงออกปากบอกแขก (หน่ วยงาน
ภายนอก)ให้แบกหาม
กระบวนการเสริ มสร้ างศักยภาพนี้ มีทั้ งหมด 6 กระบวนการ คือ การเรี ยนรู ้อย่างมี ส่ วนร่ วม
และฝึ กปฏิบัติ (training) การดํ าเนินงานโดยใช้ตกลงร่ วมเป็ นแนวทาง (regulations) การให้ การ
สนับสนุนด้านเครื่ องมื ออุปกรณ์ (technical support) การติ ดตามและให้คําปรึ กษาโดยคณะผู้วิจัย