Page 41 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

33
ลักษณะการปรับตัวของเนื้ อหาข่ าวสารในการสื่ อสารแบบมีส่ วนร่ วมนั้ นจะเกิดในหลาย
ลักษณะและมาจากหลายปั จจัยคื อ เป็ นการปรับเปลี่ยนของผู้ส่ งสารอันเนื่ องมาจาก การมีปฏิ สัมพันธ์
จากผู ้ รั บสาร ตัวอย่างเช่น การแสดงของศิลปิ นพื้ นบ้านที่มีผู ้ มาเกาะอยู่หน้าเวที หากผู ้ ชมเรี ยกร้ องให้
ปรั บเปลี่ยนเนื้ อหาการแสดง ศิลปิ นก็มักจะทําตาม เป็ นการปรั บเปลี่ยนของผู ้ ส่ งสารอันเนื่ องมาจากการ
มุ ่งความสนใจไปที่ความต้องการของผู ้ รั บสาร และเพื่อตอบสนองให้ตรงกับความต้องการดังกล่ าว
การปรับเปลี่ ยนเนื้ อหาในข้อนี้ อาจจะคล้ายคลึ งกับข้อแรก เพียงแต่ ว่าวิธี การปรับเปลี่ยนนั้ น
อาจจะไม่เกิดขึ้ นมาจากปฏิกิริ ยาโดยฉับพลันทันที แต่ทว่าได้มีการนําเอาการแสดงความคิดเห็ นและ
ความต้องการของชุ มชนมาพิจารณา เช่น กรณีการทําวิทยุชุ มชนโดยมี การสํารวจความคิ ดเห็นและ
ความต้องการของผู ้ ฟั งเพื่อปรับเนื ้ อหาให้สอดคล้อง เป็ นการปรับเปลี่ ยนเนื้ อหาอันเนื่องมาจากการ
แลกเปลี่ยนความรู ้ระหว่างทุ กฝ่ าย ตัวอย่ างการปรับเปลี่ยนเช่ นนี้ เกิ ดขึ้ นในระหว่างการประชุ มแบบ
ประชาพิจารณ์ หรื อการประชุ มกลุ่มย่ อยที่มีฝ่ ายบริ หารทําตุ๊กตาของข้อเสนอ / ทางเลือกแก้ไขปั ญหามา
นําเสนอในที่ ประชุ มของพนักงาน แล้วนําเอาความรู้ของพนักงานมาปรับตุ๊กตาที่นําเสนอมาหรื อการ
ประชุ มระหว่างเจ้าหน้าที่รั ฐหรื อนักพัฒนากับชาวบ้าน เพื่ อการแลกเปลี่ยนความรู ้ในการดําเนิ นงาน
พัฒนา โดยประสานองค์ความรู ้ของเจ้าหน้ าที่ / นักพัฒนากับองค์ความรู้ ของชาวบ้านเข้าด้วยกันเช่ น
กรณีการตั้งกฎระเบียบที่เกี่ยวกับป่ าชุมชนเป็ นต้น
(3.3) เนื้ อหาที่เป็ นแบบ “ของเรา” ก็คือ “อัตลักษณ์” ของเรา
ดังที่ กล่าวมาแล้วข้างต้นว่า ผลลัพท์ประการหนึ่ งที่ เกิดขึ้ นจากการใช้กระบวนการสื่ อสารแบบ
มีส่ วนร่ วม ก็คื อ การเกิดความรู ้สึ ก “ของของใคร ของใครก็ห่ วง ของใคร ใครก็ต้องหวง” ความรู้สึ ก
เช่นนี้ ในภาษาวิชาการเรี ยกว่าเป็ น “อัตลักษณ์” (identity)
อัตลักษณ์ คือ ความรู้ สึ ก / ความเข้าใจว่า เรารับรู ้ว่า เราเป็ นใคร” และคนอื่นคิ ด / รับรู ้ว่า
“เราเป็ นใคร”ด้วย ในท่ามกลางองค์ประกอบทั้ ง 4 ของการสื่อสาร คื อ S-M-C-R นั้ น องค์ประกอบ
ด้านตัวสื่ อ / ช่ องทาง (C) นั้ น อาจจะมองเห็นอัตลักษณ์ได้ยากเพราะตัวสื่ อ / ช่ องทางมักมีลักษณะร่วม
เช่น วิ ทยุชุ มชนก็คงมี ตัวสื่ ออันได้แก่ บรรดาอุปกรณ์ ทางเทคนิ ค มีรู ปแบบรายการซึ่ งมี หน้าตา
คล้ายคลึ งกัน แต่ทว่าองค์ประกอบที่จะช่ วยให้เห็ น “อัตลักษณ์ ” ของผู้สื่ อสารได้ง่ายที่สุ ดก็คื อ “ตัว