Page 40 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

32
ของชุมชน ก็เช่ น หากหอกระจายข่าวนําเทปจากส่วนกลางมาเปิ ดให้ฟั งอย่างเดี ยว เนื้ อหาก็จะเป็ นแบบ
จากบนลงล่ าง เป็ นสิ่ งที่ ราชการต้องการจะบอกกล่าวหรืออบรมสั ่งสอนชาวบ้าน ซึ่ งไม่ค่ อยทําให้
ชาวบ้านเกิ ดความรู ้ สึ กมี ส่ วนรวมมากนั ก แต่หากคนในชุ มชนมาเป็ นคนจั ดรายการเองและตัดเย็บ
เนื้อหาให้สอดรั บกับความต้องการของชุมชน เช่ น ถ้าเป็ นหมู่บ้านท่องเที่ยว เช่ น ทุ่งวัวแล่น ก็จะมี
เนื้ อหาที่ เกี่ ยวกับเรื่ องการจัดการการท่ องเที่ยว เนื้ อหาแบบนี้ จะช่ วยให้ชาวบ้านนํ าเอาไปใช้ เพื่ อ
พัฒนาชี วิตให้ดีขึ้ น
ในการวิ จัย เรื่ อง “การพัฒนาหอกระจายหอกระจายฯ” ของ อ.ดวงพร ได้ค้นคว้าพบว่า
หลังจากที่ มีการ เปลี่ ยนแปลงโครงสร้างเชิงระบบ คื อ เปลี่ยนแปลงคณะผู้ ดําเนิ นงานหอกระจายข่าว
จากเดิ มที่มีเพี ยงผู้ ใหญ่ บ้านหรื อผู้นําชุ มชนคนเดี ยวรับผิดชอบมาเป็ นคณะทํางาน / คณะกรรมการ มี
การติ ดอาวุธทางความคิ ดให้แก่ ผู ้ทํางานว่า ศักยภาพของหอกระจายข่ าวนั้ นจะทําอะไรได้บ้าง มี การ
ฝึ กอบรมเรื่ องวิธีการดําเนิ นงานของการสื่ อสารแบบมีส่ วนร่ วมของหอกระจายข่าว เช่ น มีการสํารวจ
ความต้องการของชุมชนก่อนจะผลิ ตเนื้ อหา เมื่อมี การเปลี่ยนแปลงที่บรรดาปัจจัยต้นทางเหล่านี้ แล้ว
ทีมวิ จัยก็ได้พบว่าเกิ ดการเปลี่ยนแปลงที่ปัจจัยกลางทาง คื อ ตัวเนื้อสาร เช่น
- เนื้ อหาสารมีลักษณะเป็ นทางการน้อยลง มีวิธีการพูดที่เป็ นกันเองมากขึ้ น
- มีการใช้เพลงประกอบรายการมากขึ้ น
- ใช้เนื้อหาที่ เป็ นการสนทนา มากกว่าการอบรมสั่ งสอนมากขึ้ น
(3.2) ลักษณะยืดหยุ่นปรับเปลี่ยนของเนื้ อหา
อาจกล่าวได้ว่า เส้นแบ่งเส้นหนึ่ งระหว่างการสื่ อสารแบบมี / ไม่มีส่ วนร่ วม ก็คือ ลักษณะหรื อ
ประเภทของเนื้อหานี้ เองโดยที่เนื้ อหาสารของการสื่อสารแบบมีส่ วนร่ วมจะต้องยื ดหยุ ่น / ปรับเปลี่ยน
ได้ ลักษณะของเนื้ อหาสารแบบมีส่ วนร่ วมนั้ นจะต้องเป็ นการสนทนาแลกเปลี่ยนทัศนะซึ่ งกันและกัน
(dialogue) ต้องแสวงหาความร่ วมมื อจากหลายๆ ฝ่ าย (collaboration) และเป็ นข้ อมูลที่ถูกนํามาใช้
เพื่อก่ อให้เกิดการตัดสินใจโดยกลุ ่ม (group decision-making) ซึ่ งลักษณะเนื้ อหาทั้ งหมดที่กล่าวมานี้
จะต้องมี คุณสมบั ติข้อหนึ่ งผนวกเป็ นยาดําด้วยเสมอ คือ ลักษณะที่ปรับเปลี่ ยนยืดหยุ่นได้ ซึ่ งเป็ นไป
ตามแบบจําลองการสื่อสารเชิ งพิธีกรรมที่ กล่าวมาข้างต้น