Page 39 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

31
รู ปแบบต่าง ๆ ระหว่ างที มวิจัยกับชาวบ้านนั้ น ไม่ว่าจะเป็ นการจัดเสวนาชุ มชน การฝึ กอบรม การ
ติ ดตามประเมินผล ฯลฯ นั้ นล้วนแล้วแต่ เป็ นเรื่ อง “ชั ่วคราว / เฉพาะกิจ” ทั้ งสิ้ น เพราะสักวันหนึ่ งคู่
ของการสื่ อสาร คื อ ทีมวิจัยก็ต้องโบกมื ออําลาหมู่ บ้านไป แต่ เหล่าบรรดารู ปแบบการสื่ อสาร เช่น
การประชุมหมู่บ้านนั้ นเป็ น “เรื่ องถาวร / ประจํา” เพราะตราบใดที่ ย ังคงมีหมู ่ บ้านก็คงจะต้องมี การ
ประชุมหมู่บ้านเคียงคู่กันไป
แต่ที่ กล่าวมาข้างต้นนั้ น ก็ มิได้หมายความว่าช่ องทางทั้ งสองแบบนี้ จะดี เด่นกว่ ากันในทุกๆ
เรื่ อง หากทว่ าในช่องทางแต่ละแบบต่างก็มีจุดเด่น / จุดด้ อยของตัวเองช่องทางเฉพาะกิจนั้ นมีอายุสั้ น
ไม่ คงถาวร แต่ก็มีความสดใส แปลกใหม่ สร้ างความกระชุ่ มกระชวยให้แก่ ชุมชนได้ ในขณะที่การ
ประชุมหมู ่บ้านนั้ น เมื่อทําอย่างเป็ นประจําสมํ่ าเสมอก็อาจจะเฉื่ อยเนื อยไปได้ ดังนั้ นในการวางแผน
เรื่ องการใช้ช่องทางจึ งควรมีการประสานข้อเด่น ลดข้อด้อย ของทั้ งสองช่องทาง ดังเช่ นที่ทีมวิ จัยของ
อ.ดวงพร ได้ดําเนิ นการ คือ การสร้ างสะพานเชื่อมต่ อระหว่าง 2 ช่องทาง เช่ น เมื่อมี การประชุม
เสวนาชุมชนเรื่ องหอกระจ่ายข่ าวเสร็ จสิ้ นแล้ว ก็ได้มีการวางแผนให้มีการโอนย ้ายประเด็นเรื่ องหอ
กระจายข่าวเข้าไปเป็ นวาระ (agenda setting) ของการประชุ มประจําเดือนของหมู่ บ้าน ซึ่ งทําให้มี
หลักประกันเรื่องความต่อเนื่ องยิ่งขึ้ น เป็ นต้น
(3) การศึกษาเรื่ องเนื้อหา (message)
(3.1) เนื้ อหาแบบ liberative content
เนื่องจากการสื่ อสารแบบมีส่ วนร่ วมนั้ นเป็ นการสื่อสารที่ สามารถเสริ มพลังให้แก่ ผู ้ สื่ อสารได้
(empowerment) โดยที่เนื้ อหาของการสื่ อสารแบบนี้ นั้ นจะต้องมี ลักษณะเฉพาะที่เรี ยกว่า เป็ น liberative
content กล่าวคื อ เป็ นเนื้ อหาสารที่ สอดคล้องทั้ งในแง่ประเด็ นและวิถี ชี วิตของชุมชน สามารถ
ตอบสนองความต้องการของชุมชน และมีจุดมุ่งหมายเพื่ อให้ชุมชนสามารถนําเนื ้อหาดังกล่าวไม่ว่าจะ
เป็ นความรู้หรื อทักษะต่างๆ มาจัดการกับชี วิตของตนเองได้
ตัวอย่างของเนื้ อหาที่สอดคล้องกับจังหวะชี วิตของชุ มชนในกรณีของหอกระจายข่าว ก็ เช่น
ช่ วงเวลาของการนําเสนอนั้ นต้องเป็ นเวลาที่ชาวบ้านสามารถติ ดตามรับฟั งได้ และใช้รูปแบบการ
นําเสนอที่ชาวบ้านคุ ้ นเคย เช่น การพูดคุยสนทนา หรื อกรณี ของเนื้ อหาสารที่ตอบสนองความต้องการ