Page 37 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

29
กายภาพ เช่ น คลื่ นวิทยุ ไม่ สามารถจะเข้าถึ งเขตพื้นที่บริ เวณภูเขา หรื อหนังสื อพิมพ์ไม่ สามารถจะ
เข้าถึง / ไปถึงหมู่บ้าน สําหรับในแง่กายภาพนี้ สื่ อชุมชนเช่ นหอกระจายข่าวนั้ นถือว่าได้เปรียบอย่างยิ ่ง
เพราะหอกระจายข่าวตั้งอยู่ในหมู่บ้านเลย อย่างไรก็ ตาม การเข้าถึงด้านกายภาพนี้ ก็ เป็ นเพียงเงื่ อนไขที่
เอื้ออํานวย / เงื่ อนไขจําเป็ น (necessary factor) เท่ านั้ นหากแต่ ย ังไม่ใช่ เงื่อนไขที่ พอเพี ยง (sufficient
factor) กล่าวคือ ย ังไม่ ใช่ปัจจัยที่จะนําไปสู่ความรู ้สึ กมีส่ วนร่ วมเสมอไป เพราะแม้ว่า
เราอาจจะได้ยินคํากล่ าวที่ว่า “รักแท้แพ้ใกล้ชิด” อันแสดงให้ เห็นอานุภาพของการเข้าถึงด้านกายภาพ
ว่า ใครที่มีโอกาสเข้าถึงได้บ่อยกว่า มีความถี่สู งกว่า ย่อมสร้างความรู้สึ กผูกพันได้มากกว่าก็ตาม แต่ใน
บางกรณี เราก็จะน่าจะเคยได้ยินหลักการที่ตรงกันข้ามว่า “รักกันอยู่ขอบฟ้ าเขียวเขี ยว เสมือนอยู่หอ
เดียวร่ วมห้อง” หรื อในทางกลับกันถึงแม้จะ “ใกล้แสนใกล้ แต่ กลับไกลแสนไกล” เป็ นต้น
ปรากฏการณ์ข้างต้นบ่งบอกว่า นอกเหนือจาการเข้าถึงด้านกายภาพแล้ ว มิติการเข้าถึงนั้นก็ย ัง
มีด้านอื่ นๆ คือ การเข้าถึงด้านจิตใจ ซึ่ งอาจจะแปรไปตามการเข้าถึงด้านกายภาพ เช่น บทสรุ ปเรื่อง
รั กแท้แพ้ใกล้ชิ ด แต่ก็ อาจจะแปรผกผัน เช่ น กรณีของ “รั กกันอยู่ขอบฟ้ าเขาเขียว” ได้ ดังนั้ นเราจึ ง
พบว่า ในกรณี หอกระจายข่าวที่ อยู่ใกล้ชิดติ ดตัวชุ มชน แต่ ชุ มชนกลับไม่รู้ จักดูดําดู ดี ในขณะที่ ทีม
ฟุ ตบอลแมนยูฯนั้ น แม้จะอยู่ ไกลแสนไกล แต่ บรรดาสาวกแมนยูฯชาวไทยกลับรู ้สึ กผูกพันอย่างใจจด
ใจจ่อเป็ นอย่างยิ่ง นอกเหนือจากการเข้าถึงด้านกายภาพและด้านจิตใจ ซึ่ งมักรับรู้ กันโดยง่ายเพราะเป็ น
การพิ จารณาในระดับปั จเจกบุ คคล มิติของการเข้าถึงที่ มองเห็นได้ยากขึ้ น คือ การเข้าถึงในมิ ติ ระดับ
สังคม เช่น การเข้าถึงเชิงเศรษฐกิ จตัวอย่างเช่น เรื่ องการไปชมภาพยนตร์ ซึ่ งกลุ่มคนยากจนที่บ้านอยู ่
ติ ดกับโรงหนัง (การเข้าถึงด้านกายภาพเอื้ ออํานวย) และมีความต้องการอยากดู หนังอย่างยิ ่ง เพราะมี
ดารานําแสดงที่ชื่ นชอบ (การเข้าถึงด้านจิตใจ) แต่ ก็ดู ไม่ ได้เพราะไม่มีสตางค์ (ขาดโอกาสการเข้าถึง
ด้านเศรษฐกิ จ) หรือ การเข้ าถึงเชิ งวัฒนธรรม เช่ น ความสามารถในการอ่านออกเขี ยนได้ ซึ่ งเป็ น
คุณสมบัติเบื้องต้นที่ ต้องการสําหรับการใช้สื่ อสิ ่ งพิมพ์
(2.3) กระบวนการ (process) กับ ผลลัพธ์ (product)
ประเด็นเรื่ อง process หรื อ product ในเรื่ องช่องทางการสื่ อสารและการมีส่ วนร่ วมนี้ มี
ประเด็นที่ น่าสนใจเกี่ยวกับเรื่ อง “กระบวนการ” (process) และ “ผลลัพธ์” (product) ตัวอย่างเช่น เมื่ อ