Page 36 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

28
เป็ นอาสาสมั ครของวิทยุชุ มชน ซึ่ งสามารถจะทําหน้ าที่ หลายอย่ าง เช่ น เป็ นแหล่ งข่ าว เป็ น
ประชาสั มพันธ์ เป็ นผู ้ ระดมทุ น เป็ นแหล่ งข้อมู ล เป็ นต้น ข้อคิดในที่ นี้ ก็ คื อเราควรจัดช่ องทางให้
หลากหลายเพื่อเกื้อหนุนให้คนกลุ่มต่ างๆ หรื อคนทุกๆ คนในชุมชนได้เข้ามามีส่ วนร่วมในกระบวนการ
สื่ อสาร
(2) การศึ กษาเรื่องช่องทาง / สื่ อ (channel / media)
ดังที่ได้กล่าวถึงแบบจําลองการสื่ อสารทั้ งสองแบบ คือ แบบจําลองเชิงการถ่ านทอดข่าวสาร
และแบบจําลองเชิ งพิธีกรรม ซึ่ งตามปกติแล้ว คนเราจะชื่ นชอบการมีส่ วนร่ วมในการสื่ อสารอยู่แล้ว
ดังเช่ น เราจะชอบการพูดคุยสนทนามากกว่าการเป็ นฝ่ ายไปนั่งรั บฟั งคําบรรยายอยู่ฝ่ ายเดี ยว ดังนั้น ใน
รูปแบบการสื่ อสารแต่ละชนิดก็จะมีโอกาส มีส่ วนร่ วมแตกต่างกันไป
(2.1) ปั จจัยเอื้ ออํานวย / อุปสรรค ตัวช่ องทาง
ในการศึกษาเรื่ อง “ช่องทาง / ตัวสื่ อ” นั้ น จะมีการแสวงหาคําตอบว่า อะไรบ้างที่ จะเป็ น
ปัจจัยที่เอื้ออํานวยหรื อเป็ นอุปสรรค ต่ อการสร้างความรู ้สึ กเป็ นเจ้าของสื่ อ / ช่ องทาง ตัวอย่างเช่น คํา
กล่าวที่ว่า “สามวันจากนารีเป็ นอื่น” ซึ่ งหมายความว่า หากปราศจากการพบปะเห็ นหน้าค่าตากัน
ความรู้ สึ กผูกพันเป็ นอันหนึ่ งอันเดียวกันก็ จะสูญสลายไป เนื่ องจากเมื่ อไม่มี ช่องทางการพบปะกั น
(ไม่ได้พบหน้าตากัน) ก็จะขาดโอกาสที่จะสื่ อสารกัน และส่งผลสะเทื อนมาถึงความรู ้สึ กผูกพัน ดังที่
กล่าวมาแล้ว คนไทยจึงสร้างธรรมเนี ยมปฏิบัติ ธรรมเนียมประเพณี มากมายที่จะจัดช่องทางการพบปะ
กันอย่างสมํ่ าเสมอต่อเนื่อง เพื่ อเอื้อให้เกิดการสื่ อสารเพื่อสืบสานความรู ้สึ กผูกพันให้มั่นคงเอาไว้ เช่ น
การไปเยี่ยมเยียนกัน อย่าหายหน้าหายตา ความหมายเบื้ องหลังของการประกอบพิธีกรรมในประเพณี
ต่ างๆ ก็คื อ การจัดวางรูปแบบของช่ องทางการพบปะกันภายในเวลา / สถานที่ที่ กําหนดเอาไว้อย่าง
แน่นอน เพื่ อเป็ นหลักประกันว่าจะมีการสื่อสารเกิ ดขึ้ นอย่างแน่นอนนั่ นเอง หรื อหากกล่าวในภาษาการ
สื่ อสารอาจเรี ยกว่าเป็ นการสร้างโอกาสในการเข้าถึง (accessibility)ช่องทางการสื่ อสารนั่นเอง
(2.2) โอกาสในการเข้าถึงช่องทาง
คําว่ า “โอกาสในการเข้าถึง” ช่ องทางการสื่ อสาร ซึ่ งเป็ นด่ านแรกของกาสื่อสารแบบมีส่ วน
ร่ วมนั้ น มีอยู ่หลายมิ ติ เริ่ มตั้ งแต่ มิติ ที่ เข้าใจกันง่ ายที่ สุ ดในด้านนิ เทศศาสตร์ คือ การเข้าถึ งด้าน