Page 31 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

23
เป็ นรู ปธรรมมากที่สุ ดว่ า การสื่ อสารสามารถจะประกอบสร้างการผูกโยงปั จเจกให้เข้ามาเกาะติ ดกับ
ประเด็นเรื่องราวต่างๆได้อย่างไร ตัวอย่างเรื่ องป่ าไม้ทางภาคเหนือกับคนกรุ งเทพฯ ที่ได้ยกไปแล้ว ใน
รายการโทรทัศน์รายการหนึ่ งได้นําเอาแผนที่ประเทศไทยมากาง แล้วชี้ ให้เห็ นเส้นทางของแม่นํ้ าสาย
ต่ างๆ โดยมีเส้นเชื่ อมโยงระหว่างแม่ นํ้ าปิ งกับแม่นํ้ าเจ้าพระยา การแสดงตัวเลขข้อมูลความสั มพันธ์
ระหว่างปริมาณของป่ าไม้กับปริ มาณนํ้ าในแม่นํ้ า การให้ข้อมูลข่าวสารแบบนี้ ก็ คือการติ ดตั้ งโปรแกรม
วิธิคิด ทั้งประกอบสร้าง “ความเป็ นจริ ง” เกี่ยวกับความสัมพันธ์ของปัญหาป่ าไม้ของชาวเขาบนดอยกับ
นํ้ าของคนที่กรุ งเทพฯ นั้ นเอง และ การสื่ อสารแบบนี้ นี้ เองที่ประกอบสร้าง “ความรู ้สึ กมีส่ วนร่ วม”
ในเรื่ องราวต่างๆ ขึ้นมาอย่างไรก็ตามในภาคปฏิ บัติ ก็มิใช่ ว่าทุกครั้ งที่ มีการสื่อสารในลักษณะนี้ จะ
สามารถสร้างความรู ้สึ กมี ส่ วนร่ วมขึ้ นมาได้โดยอัตโนมัติ เพราะย ังมีกลไกการเหนี่ยวรั้ งความรู ้สึ กไม่
รู้สึ กรู้สึ กหรื อมีแผ่นฉนวนขวางกั้ นอีกหลายประการที่ ต้องการศึกษาค้นคว้าต่อไป
3 กระบวนการรับส่ งระหว่างการสื่ อสารกับการสร้ างความรู้ สึ กผูกพัน (Engagement)
นับตั้งแต่ยุคสมัยของอริ สโตเติล ได้มีการตั้ งข้อสังเกตแล้วว่า คําว่า “การสื่ อสาร” เองนั้ นก็มีคุ ณสมบัติ
ที่สําคัญคือ เป็ นประดุจ “กาวใจ” ที่ โยงใยระหว่างฝ่ ายผู ้ ส่ งและผู้รับเข้ามาหากัน ดังที่ปรากฏร่ องรอย
อย่างชัดเจนในคําว่ า “ แม่สื่ อแม่ชัก” ของไทย และนอกเหนื อไปจากการชักใยให้ผู ้ ส่ งสารและผู้ รั บเข้า
มาผูกติดกันได้ครั้ งหนึ่ งแล้ว ตัวการสื่ อสารก็ย ังมีอานุ ภาพที่จะถักทอความรู้ สึ กผูกพันต่อผู ้ คนสิ ่ งของ
หรื อเรื่ องราวให้เกิ ดขึ้ นได้ ดังตัวอย่ างที่พบเห็ นอยู่ในชีวิตประจําวันทุกวันว่า หลังจากดูรายการ “วง
เวียนชี วิต” ที่ นําเอาเรื่ องราวคนแก่ที่ น่ าสงสารมาเสนอ ผู้ชมทางบ้านก็จะโทรศัพท์เข้าไปให้ ความ
ช่ วยเหลือ เป็ นต้น
การสื่ อสารกับการมีส่ วนร่ วมและความรู้สึ กผูกพันนั้ น เป็ นกระบวนการที่รั บส่ งซึ่ งกันและกัน
กล่าวคือ เมื่อเริ ่ มต้นด้วยการเข้ามามีส่ วนร่ วมในกระบวนการสื่อสาร เช่ น การเดิ นทางไปทําข่าวเรื่ อง
การล่วงละเมิ ดทางเพศต่อเด็ กๆของนั กข่าว หลังจากได้รู ้ข้อมู ลข่าวสารมากขึ้ น ก็ จะทําให้เกิ ดการ
เปลี่ ยนแปลงทั้ งระดับความเข้าใจ ระดับอารมณ์และอาจถึงระดับการกระทํา ซึ่ งจะแปรเปลี่ยนไปเป็ น
ความรู ้สึ กผูกพันต่อประเด็ นหรือตัวบุคคล และเมื่อเกิ ดความรู ้สึ กผูกพันก็จะเป็ นแรงจูงใจให้เพิ ่ มการมี