Page 30 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

22
มีส่ วนร่ วมในกระบวนการสื่ อสารได้มากว่าแบบจําลองเชิ งการถ่ายทอดข่าวสาร (กาญจนา แก้วเทพ
พีรญา ศรี เพชราวุธ, 2551)
2. ศักยภาพของการสื่ อสารในการเชื่อมโยงปัจเจกบุคคลเข้ากับประเด็นเรื่องราวต่ าง ๆ
หากเราใช้แนวคิดเชิงนิเวศวิ ทยาที่ อธิบายว่า สรรพสิ ่งทุ กอย่างในโลกแห่งความเป็ นจริ งล้วนโยงใยเกาะ
เกี่ยวกันเป็ นระบบสายโซ่ แห่งชี วิต ดังบทสรุ ปที่ ว่า “เด็ดดอกไม้ดอกหนึ่ งสะเทือนไปถึงดวงดาว” แต่ก็
มีข้อน่าสังเกตว่า ทั้ งๆ ที่ในโลกแห่ งความเป็ นจริ ง สรรพสิ่ งล้วนสั มพันธ์เชื่อมโยงกัน แต่เพราะเหตุใด
ในโลกแห่งความคิดคํานึงของบุคคลจึ งมีความเข้าใจว่า “เรื่ องนี้ เราไม่เกี่ยว ไม่ใช่เรื่ องของเรา”
เพราะเหตุ ใดจึงเกิดช่ องว่างหรื อความไม่ สอดคล้องกันระหว่าง “โลกแห่ งความเป็ นจริ งที่โยงใย
และโลกแห่ งความคิดที่แตกแยก” เราอาจอธิ บายปรากฏการณ์ช่ องว่างดังกล่ าวได้จากแนวคิดเรื่ องการ
สื่ อสารดังนี้ คื อ
1. เหตุผลประการแรก เราอาจเปรี ยบเที ยบ “ระบบวิธีคิด” ของมนุ ษย์เราว่ าเป็ นตัวโปรแกรม
คอมพิวเตอร์ และโปรแกรมของคนที่คิ ดว่า “เรื่ องของป่ าไม้เชียงใหม่คนกรุ งเทพฯ ไม่ เกี่ยวข้องนั้ น” ก็
คือ โปรแกรมที่มีชื่อว่ า “ความคิดแบบแตกแยกหรือแบบแยกส่ วน” วิธีคิดแบบนี้ ถูกติดตั้งหรื อป้ อนเข้า
สู่ สมองของคนเราโดยผ่านทั้ ง ประสบการณ์ในชีวิตประจําวันทุกๆ วันที่ แตกแยก เช่น ชีวิตที่ถูกกังขัง
อยู่แต่ ในเขตกรุ งเทพฯ ทําให้ เรามองไม่เห็ นเชียงใหม่ หรื อผ่านวิธีการให้ข่าวสารที่แตกแยก เช่น เวลา
เรารั บฟั งข่าวการลักลอบทําลายป่ าไม้ที่เชี ยงใหม่ ซึ่ งมีผลทําให้แม่นํ้ าปิ ง แห้งเหื อด แต่ในรายงาน
ข่ าวก็จบลงเพียงแค่นั้ น โดยไม่ มีการโยงใยมาให้เห็ นความเชื่ อมโยงถึ งชีวิตของผู้ รั บสารที่ กรุ งเทพฯ
การตัดถนนทางความคิ ดเชื่อมต่อระหว่ าง “ข้อมูลข่าวสาร” กับ “ชีวิตของผู้รับสาร” นี้ เอง ทําให้เกิด
ความแตกแยกระหว่างคําว่ า “การั บรู้ ข่ าวสาร” (information) เฉยๆ กับ “ความรู ้ /ความเข้าใจ”
(understanding / knowledge)“รู ้ข้อมู ลข่าวสารมากมาย แต่ ไม่มีความเข้าใจ” ก็เนื่ องจากไม่มีถนน
เชื่อมต่ อสายดังกล่าว
2. เหตุผลประการที่ สอง เป็ นแนวคิดของสํานักคิด “ประกอบสร้างนิยม” (constructionism)
ที่เชื่ อว่า “ความเป็ นจริ ง”(reality) นั้ นไม่ให้เกิดขึ้ นมาเอง ตามธรรมชาติ หากแต่มาถูกประกอบสร้ าง
ขึ้ น (construct) และเครื่ องมือที่ใช้ประกอบสร้ างนั้ นก็คือการสื่ อสาร กรณี ตัวอย่างที่แสดงให้เห็ นอย่าง