Page 15 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๖
สําหรับความหมายของสื่ อพื้ นบ้านไทยนั้ น มีผู ้ กล่าวถึงคล้ายคลึงกันและแสดงให้
เห็นว่ามีความหมายใกล้เคี ยงกันคือ แบบแผนรวมทั้งหมดของวัฒนธรรมไทยที่แสดงออกหลาย
รูปแบบตลอดจนมีระดับของการสื่อสารที่ รวมตั้ งแต่การสื่อสารระหว่างบุคคล การสื่อสารภายใน
กลุ่มและระหว่างกลุ ่ม ตลอดจนการสื่อสารมวลชนที่เกิดขึ้ นในท้องถิ ่นนั้ นๆ
สมควร กวียะ (๒๕๔๗,น ๔๑) กล่าวถึ งสื่ อพื้ นบ้านไทยว่าหมายถึงวัฒนธรรมไทย
ทั้งมวลที่คนไทยและสังคมไทยได้สร้ างสรรค์ขึ้ น และสั่งสมมาตั้งแต่อดี ตจนกลายเป็ นเครื่ องมือที่ใช้
ส่ งรับและเก็ บข่าวสารที่ เป็ นสัญลักษณ์ และเอกลักษณ์ของระบบสั งคมไทย ปรากฎให้เห็นในรู ป
ของคําพูด ข้อเขียน บทเพลง ดนตรี การละเล่น หั ตถกรรม สถาปัตยกรรม พิธีกรรม ความคิด ความ
เชื่อ ค่านิยม หรื อแม้กระทั ่ งวิถีชีวิต
สุ รพล วิรุฬรักษ์ (ศรีปาน รัตติกาลชลากร, ๒๕๓๘, น. ๑๐) ได้ให้ความหมายของ
สื่ อพื้ นบ้านว่าเป็ นรู ปแบบของการสื่ อสารระหว่างบุคคลกับบุคคล หรื อบุ คคลกับกลุ ่ม หรื อกลุ่มคน
กับกลุ่มคนที่ได้รับประพฤติปฏิบัติสื บต่อกันมาจนเกิ ดความเคยชินเป็ นประเพณี และครอบคลุมถึง
ประเพณี ภาษา ท่าทาง การแต่งกาย เครื่ องใช้ ฯลฯ ที่ประชาชนในสังคมหนึ่ งกําหนดความหมายที่
แน่นอนเอาไว้ให้ เป็ นที่ เข้าใจตรงกัน ดังนั้ น สื่อพื้นบ้านจึงมีอีกชื่ อหนึ่ งว่า “สื่ อประเพณี” อัน
ครอบคลุมถึงการแสดงต่างๆ เช่ น เพลง ระบํา การละเล่น และกีฬา ที่ เปิ ดโอกาสให้มีการสนทนา
วิสาสะ ตลอดจนประเพณี และพิธีกรรมต่ างๆ ที่เป็ นปัจจัยให้เกิดการสื่อสาร
เมื่อนําความหมายและลักษณะเฉพาะของสื่อพื้นบ้านมากล่าวโดยสรุ ปแล้ว สื่ อ
พื้นบ้านจึงได้แก่ บุ คคล คณะบุคคล ตลอดจนเครื่ องมืออุปกรณ์ ที่เกี่ยวกับการแสดง และสิ่งซึ่ ง
แสดงออกทางวัฒนธรรมของชาติที่ มีการสื บทอดมาแต่โบราณ โดยที่ สื่ อพื้อบ้านจะมีรู ปแบบ
แตกต่างกันไปในแต่ละประเภท ก่อให้เกิดการสื่อสารและถ่ายทอดข่ าวสารภายใต้ระบบวัฒนธรรม
นั้ นๆ
๒.๒ หลักการบริหารจัดการวัฒนธรรมท้ องถิ่น
แนวทางการทํางานวิ จัยบริ หารจัดการวัฒนธรรม โดยการติดตั้งวิธีการทําความเข้าใจ
วัฒนธรรมท้องถิ ่น/วัฒนธรรมพื้นบ้าน ด้วยมุมมองของสาขาวิชานิ เทศศาสตร์ พิจารณาวัฒนธรรม
ท้องถิ ่น/วัฒนธรรมพื้ นบ้าน ในแง่ของสื่ อพื้นบ้าน ในฐานะสื่อจะต้องมีคุณสมบัติ ในการ
ประสานกัน ครบทั้ ง ๔ คือ ผู้ ส่ งสาร สาร ช่องทาง และผู ้ รั บสาร หากเป็ นสื่อ ประเภทสื่ อ
พื้นบ้านแล้ว เอกลักษณ์ที่เพิ ่มขึ้นมา คําว่าพื้นบ้าน ที่แสดงให้เห็นว่า ในแง่ ของเวลา โดยจะถูก
มองว่ามีอายุยาวนานและเป็ นสื่ อดั้งเดิม ในแง่ของพื้นที่ ถือว่ามีลักษณะเฉพาะที่ /เฉพาะถิ ่น ด้วย
เหตุ ที่สื่ อ มีลักษณะเฉพาะที่ /เฉพาะถิ ่น สื่ อพื้นบ้านจึงถือเป็ นอัตลักษณ์ร่ วมของแต่ละชุ มชน
ท้องถิ ่น
แนวคิดหลักในการทํางานวัฒนธรรมท้องถิ่น พิจารณาในลักษณะความสัมพันธ์แบบ
สามเส้า คือ