Page 13 - งานวิจัย - www.culture.go.th/research

๔
บทที่ ๒
แนวคิด ทฤษฎีและงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง
ในงานวิจัยการมี ส่ วนร่ วมของเครือข่ายวัฒนธรรมและชุมชน ในการบริ หารจัดการ
วัฒนธรรม : กรณีศึกษาพิธีกรรมสู ่ ขวัญข้าว ตําบลเขาพระ อําเภอเมืองนครนายก จังหวัดนครนายก
นี้ คณะผู้ วิจัยได้อาศัยแนวคิดทฤษฎี และงานวิจัยที่เกี่ยวข้อง ดังนี้
๒.๑ แนวคิดเกี่ ยวกับสื่อพื้นบ้าน
๒.๒ หลักการบริ หารจัดการวัฒนธรรมท้องถิ ่น
๒.๓ กระบวนการทํางานวัฒนธรรมท้องถิ ่น
๒.๔ กระบวนการทํางานวัฒนธรรมเชิ งรุกและมีส่ วนร่ วม
๒.๕ งานวิจัยที่ เกี่ยวข้อง
๒.๕.๑ การดํารงอยู่ ของสื่ อพื้นบ้าน
๒.๕.๒ การศึกษาบทบาทของสื่ อพื้นบ้านในด้านต่างๆ
๒.๕.๓ สื่ อพื้นบ้านกับวิถีชี วิตที่เปลี่ยนแปลงไป
๒.๑ แนวคิดเกี่ยวกับสื่ อพื้นบ้าน
สังคมและวัฒนธรรมเป็ นส่วนหนึ่ งที่ ดํารงอยู่ล้อมรอบตัวมนุษย์ เป็ นสองสิ่งที่ แยก
จากกันไม่ได้และมีความสัมพันธ์ซึ่ งกันและกันอย่างลึกซึ้ ง สิ่ งที่แยกสังคมหนึ่ งว่าแตกต่างจากอีก
สังคมหนึ่ งก็คื อ วัฒนธรรม ในขณะเดียวกันวัฒนธรรมก็เกิดขึ้ นเพื่อตอบสนองความต้องการทาง
สังคมและจิตใจของมนุ ษย์
แม้ว่าวัฒนธรรมจะมีความสําคัญกับมนุษย์ แต่ สิ ่ งที่ควบคู่มาด้วยกันอีกประการ
หนึ่ งก็คือ การสื่ อสาร เราอาจกล่ าวได้ว่าที่ใดมีวัฒนธรรม ที่นั่นย่อมมีการสื่ อสาร เนื่องจากสังคม
ต่างๆ นั้ น อาศัยการสื่ อสารในการถ่ายทอดวัฒนธรรมทั้งในแนวตั้งทซึ่ งได้แก่ การถ่ายทอด
วัฒนธรรมจากคนรุ ่ นหนึ่ งไปสู่ อีกรุ ่ นหนึ่ งในสังคมเดี ยวกัน และในแนวนอนคือ การถ่ายทอด
วัฒนธรรมจากสังคมหนึ่ งไปสู่อี กสังคมหนึ่ ง จนเป็ นที่ ยอมรับกันว่าการสื่ อสารและวัฒนธรรมมี
ความสัมพันธ์ กันอย่างใกล้ชิ ด
สื่ อพื้ นบ้านมีรูปแบบที่หลากหลายกระจายอยู่ในท้องถิ่นต่างๆ เป็ นของตนเอง หรื อ
อาจหยิบยืมมาใช้ในท้องถิ่ นของตน เนื่องจากเห็นว่ ามีประโยชน์ต่อชุ มชนและบุคคลต่อการดําเนิน
ชีวิตในสังคมนั้ นๆ ซึ่ งแสดงให้เห็นว่าสื่อพื้นบ้านเหล่านั้ นมีบทบาทและความสําคัญในลักษณะที่
แตกต่างกันออกไป ประเทศไทยมีวัฒนธรรมย่อยที่หลากหลายในแต่ ละท้องถิ ่น มี ทั้ งสอดคล้องกัน
และแตกต่างกันบ้างในบางพื้นที่ หรื อแตกต่างกันอย่ างสิ้นเชิ งก็มี โดยที่ วัฒนธรรมย่อยเหล่ านั้ น